113 – FELAK SURESİ

Rahman Rahim Allah’ın ismine

Kavl : Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda eden kimsenin adından gelişmiş bir kelimedir. Bu sesten kinaye olunmuştur. Kelamdan farkı bağlayıcı olmasıdır. Türkçedeki ”söz“ kelimesi de böyledir. O halde “söyle” olarak tercüme edilmelidir. Kavl mastarı bir meful alır. Söylenen söz meful olur. Diğer dillerden farklı olarak cümle meful olur. Kendi kendine “söyle” demektir. Muhatap alınacaksa başına “L” harfi getirilir. “Kul lehu...” gibi.   

Avz :Uvvez, hayvanın yetişemeyeceği yerdeki otluk yerin ve hayvanların girip korundukları dikenliğin adıdır. Sonra sığınağa istiare edilmiştir. Sığınmak manasında mastar olmuştur. Eğer belli bir olay esnasında sığınma söz konusu ise “sığınıyorum”, genel bir sığınma ise “sığınırım” şeklinde tercüme edilmelidir. Rabba sığınmak demek, Rabbın koymuş olduğu tabii ve sosyal kanunlara uymak ve onun gönderdiği kitaplardaki hükümlere göre hareket etmektir. Allah’ın dışında gizli tabiat üstü kuvvetleri kabul etmemek demektir.  

Rabb : Ribve, tümsek demektir. Çöllerde tümseğe benzeyen yer yer serpilmiş ağaçlıklara da rabve kelimesi kullanılmaktadır. Sonra yavaş yavaş gelişme karşılığı kullanılmıştır. Birden oluş “hilkat” ile ifade edilir, evrimle gelişmeler rabvet ile ifade edilir. Rebebe kelimesi de rabveden dönüşmüştür. Terbiye kelimesi bunlardandır. Türkçe olarak “yetiştiren” veya “yetiştirici” olarak tercüme edilir.

Açıklama : “Kul euzu bi rabbi” deyimi iki surede tekrar edilmiştir. Aralarına atıf harfi getirilmemiştir. Böylece iki sure arasındaki sıkı bağlılığa işaret edilmiştir. Evrim, zıt şeyler arasındaki  çatışma ve yarışmadan doğar. Bu iki sure insanları yarışma aleminde nasıl davranacaklarını ifade ediliyor.

Felak : Kayalıklardan kopan büyük kaya parçasıdır. Ayrılma, bölünme mastarı olarak da kullanılmaya başlanmıştır. Kainat başlangıçta bir nokta iken büyük patlama ile parçalanmıştır. Bulut yığınları olarak kümelenmiştir. Küme yıldızlar olarak parçalanmıştır. Gezegenler de yıldızların parçalanmasından meydana gelmiştir. Canlılar bir hücrenin bölünmesi ile oluşmaktadır. Canlı türleri ilk yaratılan tek hücrenin bölünmesi ve değişmesi ile gelişmişlerdir. Kainatın oluşması, insanın varolması hep bölünüp çoğalmaya dayanmaktadır. Kainatın düzeni bunun üzerine kurulmuştur. İnsanlar bu düzen içinde yine bu düzenin kuralları ile korunmaktadır. Felak “bölünme” veya “üreme” şeklinde Türkçeye çevrilecektir.   

Min : “Avz” kelimesi “avd” kelimesinden gelişmiştir. Lazim (geçişsiz) bir fiildir. Bir nevi korunma anlamındadır. Geçişli olması için “min” ve “bi” harfleri kullanılır. “Filandan filana” veya “şuradan şuraya dönerim” demek olur. Yani buradaki “min”, tadiye (geçişli) için gelen bir edattır.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

Şerr : “Şerare”den gelen bir kelimedir. Ateşten sıçrayan alev parçası anlamındadır. Sonraları “hayr”ın karşılığı olarak “şerr” kelimesi kötülük anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Beklenmedik zararlar şerdir. Kötülük olarak tercüme dilecektir. Allah var ettiği kainatın düzeni içinde her şeye bir şer ve her şeye bir hayır koymuştur. Ateş yakarsa şerdir, ısıtırsa hayırdır. Bu sebepledir ki, hayır ve şer bizim onları kullanmamızla ilgilidir. Eğer usulüne, kuralına, şeriatına göre kullanılırsa hayır olur, gelişi güzel hareket edilirse şer olur. Hayrı da şerri de var eden Allah’tır. Değerlendirmemize göre bizim için hayır veya şer olur. İşte “Rabba sığınırım”ın manası kainat içinde ve topluluk içinde var olan oluşları hayrıma kullanırım, demektir.

Ma : “Ma” ve “men”, “beyn” kelimesinden oluşmuştur. Ben, sen ve o kelimeleri buradan gelir. “Men” Arapça’da “kimse” anlamını almıştır. “Nun” düşmüş “ma” şekline dönüşmüştür. Nesne anlamına gelir. İkisi de “ellezi” gibi Türkçedeki “...en, ...an” takısının anlamını taşır. Men, insan, melek, ruh, cin ve Allah için yani akıl sahipleri için kullanılır. Ma ise eşya için kullanılır. Ellezi, fiilin ve fail veya mefulun belli olduğu hallerde kullanılır. Ma ve men fiilin belli olduğu ama fail ve mefulun belli olmadığı hallerde kullanılır. Tekil ve çoğul için kullanılır. Erkek ve dişi ayrımı yoktur. Burada yaratılanlar belirsiz, yaratma ise bellidir. Yani Allah kainatı bir tek sistem ve usul içinde yaratmıştır. Her oluş birbirine benzemektedir. Kur’an’ı da aynı sistem içinde indirmiştir.   

Halk : Halk, deri veya bez parçası demektir. Mastar olarak elbise biçmek veya çamurdan bir şey yapmak demektir. ”Rabvet”te tedrici oluşum vardır. “Hilkat”te ise birden oluş vardır. Allah hem haliktir hem de rabdır. Kaderde her şeyi planlamış ve ona göre zaman içinde gelişmeye bırakmıştır. Buna da kaza denir. İlk yarattığı canlıda kıyamete kadar gelecek bütün canlıların bütün özellikleri ilk canlının geninde vardı. Bu kaderdir. Şimdi gerçekleşenler ise kazadır. İlk defa zaman ve mekan içinde öyle atomları yarattı ki, o atomlarda da kainatın oluşması ile ilgili bütün özelikler vardı. O kaderdi. İşte biz o kaderdeki hayır ve şerr müsait oluşları hayra çevirmek için felakın yani bölerek çoğaltanın kanunlarına ve nizamına sığınıyoruz.

Ve : Atıf harfidir. Burada “şerr” atıfla tekrar edilmiştir. Nas Suresi’nde ise nas kelimesi atıfsız olarak tekrar edilmiştir. Yani şerler farklıdır, ilah ise aynıdır.

Ğasak : Kanlı irin demektir. Akşam karanlığının çökmesine ğasak denmektedir. Hilkat yaratılış, felak oluşma, ğasak ise bozulmadır. Kainatta bir taraftan gelişme var, diğer taraftan ise yaşlanma ve çökme vardır. Bir taraftan kainat genişleyerek doğmakta, bu arada bölünen maddeler bir birlerini etkileyerek yeni oluşumlar olmaktadır. Diğer tarafta yıldızların hidrojenleri tükenmekte ve kainat ölüme gitmektedir. İnsan bu akış içinde kendisini şerlerden koruyarak hayra doğru yol alabilmektedir.

İza : “İza”, “za” kelimesinin değişik kullanılmasından oluşmuştur. Gelecekte olacakların vaktini bildirir. “İn” gelirse olup olmaması belli olmayan olaya işaret etmiş olur. İza gelirse olacağını da haber vermiş olur. “İz” geçmiş için kullanılır. Fiillerin mazi veya muzari olması bunlarda (iza ve iz) zamanı ifade etmez. İza, ...ince, ...ınca, ...dığında ekleri ile tercüme edilir.

Vekab : “Vekab”, dar ve derin çukur demektir. Düşmek ve çökmek anlamında mastar olmuştur. Ğasık belirsiz olarak kullanılmıştır. “İza vekab” ile çökmesi haber verilmiştir. Her şey bozulmakta ve çökmektedir. Her canlının ömrü olduğu gibi her şeyin de ömrü vardır. Ğasik ismi faildir. Hem çöken belirsiz hem de çöküş belirsizdir. Hilkatin şerri ile ğasakın şerri farklı olduğu için şerr tekrar edilmiştir. Yalnız “min” tekrar edilebilirdi. Ama bura da şerr tekrar edilmiştir. Bu farklılığın büyük olmasından ileri gelmektedir. İkisi de nekreye izafe edilmişti ve ikisi de belirsizdir. İki şerrin farklılığı düşünülerek aradaki fark ortaya konulmalıdır.

Nefs : Tükürük demektir. Düğümlere veya sözleşmelere tükürenler tabiri kullanılmıştır. Burada kelime marifedir. Her tüküren değil de, belli tükürenler kastedilmiştir. Neffas mubalağa ismi faildir. Hakiki manada belli tükürenler olmadığına göre mecazi manada kullanılmıştır. Büyü yapanlar veya sözleşmeleri bozanlar anlamında gelmiş olmalıdır. Dişi kurallı çoğul kullanılmıştır. Bu da belli bir teşkilat anlamı taşır. Büyücülerin organize olmaları söz konusu olmayacağına göre buradaki tükürenler sözleşmelere fesat karıştıranlar anlamına gelmiş olması gerekir. Burada “şerrinden sığınılan”, yapılan iş değil de “yapanlar”dır. Bundan sonraki ayette “haset ettiği zaman haset edenin şerrinden” derken orada haset fiili ile zarar verdiği ifade edilmiştir.

Fi : “İçinde” demektir. Düğümlerin içine tükürmek söz konusu olamayacağına göre buradaki akdin sözleşme olduğu anlaşılmaktadır. Düğüme tükürmek olsaydı düğüm üzerine tükürme olurdu.

Akd : Düğüm demektir. Sonra sözleşmeler anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Sözleşmelerin içine tükürmek demek, sözleşmelerin yorumlarını kötüye doğru yorumlamak demektir. Müteşabih ayetleri muhkemata aykırı yorumlamak gibi, sözleşmeleri, kanunları ve nizamları da ters yorumlamak ve sözleşmelerin gereklerini yerine getirmemektir. Bu hususta bireysel ters yorumlar yetmez, topluluk içinde belli çıkarları olanların ters yorumu benimsemeleri ile mümkün olur. Onun için neffasat kurallı dişi çoğul olarak kullanılmıştır. Erkek kurallı çoğul tüzel kişiliği olan topluluğu, dişi kurallı çoğul tüzel kişiliği olmayan, başkanları olmayan ama belli bir amaçla örgütlenmiş bir topluluğu ifade eder. Bu çoğulda erkekler de yer alırlar. “Vessaffati saffen”deki saflar namaz saflarıdır.  

Hased : Hasat biçilen ekin demektir. Dönüşmelerde kalbi fiillere geçilirken kalınlık ve incelik üzerinde değişme olur. Buradaki “sad” “sin”e dönüşerek manevi biçme anlamında “çok görme” manasına dönüşmüştür. İpin bükülmesi, burkulması anlamına da gelir. Bu takdirde “içi burkulan kişiye” hasid demişlerdir. Hasid belirsizdir. Hem fail hem de fiil belirsizdir. “Hased ettiği zaman” tabiri ile kişinin hasedini açığa vurması ona göre davranması kastedilmiştir. İçinde hasedi duyduğu halde bunu iradesi ile saklı tutarsa bunun zararı olmayacağı ifade edilmiştir.

Halk ettiklerinin şerinden, vebk ettiğinde ğasıkın şerrinden, akitlere neffasatın şerrinden ve hased ettiğinde hasidin şerrinden felakın rabbine avzederim, kavlet.

Yarattıklarının kötülüğünden, çöktüğünde bozulmanın kötülüğünden, sözleşmeleri çarpıtanların kötülüğünden ve kıskandığında kıskananın kötülüğünden üreyenlerin yetiştiricisine sığınırım.

Açıklama : Bu sureler insanın görevlerini yerine getirdikten sonra olacaklardan tasalanmaması ve endişe duymaması için Allah’ın bize öğrettiği kuralları bildirir. İnsan kendisine emir olunanı yaptıktan sonra artık Allah’a sığınmalı, olacaklar üzerinde bir üzüntü ve sıkıntı duymamalıdır. İnsan yapabildiklerinden sorumludur. Ondan ötesi Allah’ın takdirindedir.