İKRAR

İkrar bir kimsenin kendi üzerinde başkasının hakkı olduğunu beyan etmesidir. Bu beyan hakemlerin huzurunda olursa beyan ettiği kadarıyla sorumludur. İmamın huzurunda ikrarları zilyetlik için değerlendirilebilir. Bunun dışındaki tüm ıkrarlar ancak şahitlerin takdiri ile muteberdir.

Bir kimsenin suçlu olduğuna dair ikrarları mali bakımdan kabuledilebilmesi için iki defa, cezalar için dört defa ikrar etmesi gerekir. Ceza davalarında meclis dışındaki itiraflar ancak şahitler tarafından değerlendirilebilir.

SORU:1- İkrardan rucu caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Caiz değildir.

Süleyman- Hakemlerin huzurunda yapılan ikrar geçerlidir, rucu mümkün değildir. Hata etmişse yeniden dava açıp hatasını isbat etmesi gerekir. Alacaklı hale gelebilir. Eski karar değişmez. Bunun dışında yapılan ikrarlar ancak şahitlerin değerlendirilmesine malzemedir. Tebliğ dahil ikararların hükmü yoktur. Herkesin bir hesap defteri vardır. Tüccarın tüccara sattığı mallar dışında bütün muameleler deftere yazılır. Defterde yazılanlar şahitler için ilk belgedir.

SORU:2- Hastanın ikrarı geçerli midir ?

Numan- Borç ikrarı geçerlidir. Ancak diğer alacaklıların borçları ödendikten sonra terekede kalan onlara bölüştürülür. Önce sağlık zamanındaki alacakların payları verilir.   

Malik, Şafii ve Ahmet- Borç ikrarı geçerlidir. Diğerleri ile aynıdır.

Süleyman- Hastaların mahkemede ikrarı geçersizdir. Şahitler huzurundaki ikrarları şahitlerin değerlendirilmesine bağlıdır. Borçlanma sebepleri, belgeleri olup olmadığu sorulur; yakınları, komşuları dinlenir sonunda şahidin kanatine bağlı olarak ikrar sabit olur.

SORU:3- Hasta varislerine borçlu olduğunu ikrar etse geçerli olur mu?

Numan ve Ahmet- Geçerli değildir.

Malik- Geçerlidir. Eğer itham varsa geçerli değildir. Yeğeni kızı varis kalsa yenine ikrarı geçerlidir, kızına geçerli değildir.

Şafii- Geçerlidir. (Değildir.)

Süleyman- Hastanın varislerine borçlu olduğunu ikrar etse  mahkemede geçersizdir. Şahitler huzurundaki ikrarı ise şahitlerin değerlendirmesine bağlıdır.

SORU:4- Bir adam ölse ve iki oğlu kalsa, bir oğul üçüncü kardeşini ikrar etse diğeri inkar etse hüküm ne olur?

Numan- Nesep sabit olmaz. İkrar eden maldan kendisine düşenin yarısını verir.

Malik- Nesep sabit olmaz. İkrara eden malın kendisine düşenin üçte birini verir. Ancak beyyine getirirse veya bir başka kardeş de ikrar etse nesep sabit olur.

Şafii- Nesep sabit olmaz. Mirastan bir şey almaz.

Ahmet- Nesep sabit olmaz. İkrara eden maldan kendisine düşenin üçde birini verir.

Süleyman- Bir adam ölse iki oğlu kalsa, bir oğul üçüncü kardeşini ikrar etse diğeri inkar etse  nesep sabit olmaz. Hakemler nezdinde iki varisin üçüncü varis hakkındaki ikrarı sahihtir, nesebin tesbitinde yeterlidir. Bir varisin ikrarı geçersizdir. Şahitler değerlendirebilirler. İkrar edenin bir kazaen mezverilmez. !!!!

SORU:5- Varislerden biri varislinin borcunu ikrar etse diğeri inkar etse borç sabit olur mu?

Numan- Borcu ikrar eden hepsini öder.

Malik- Borcu ikrar eden sadece kendi payına düşeni öder.

Şafii- Borcu ikrar eden kendi payına düşeni öder. (Hepsini öder.)

Ahmet- Kendi payına düşeni öder.

Süleyman- Miras taksim edilmeden önce varislerin değildir. Dolayısıyla miraslı adına ikrara yetkileri yoktur. Varislerin alacaklılar lehindeki şehadetleri geçerlidir. Adil olmaları gerekmez. Bir varis şehadet ederse beyyine sabit olmaz. İki varis şehadet ederse beyyine sabit olur. Beyyine sabit olmadan borcu ikrar eden varis, bir şey ödemez.

SORU:6- Bir kimse başka birine borcu olduğunu ikrar etse ama borcun miktarını veya cinsini belirtmese neyi ödemekle yükümlüdür?

Numan ve Şafii- Kendisine ne borçlu olduğu sorulur, bir kuruş veya bir tane bile dese beyanı muteberdir. Beyan ettiğinin mal olması şarttır.

Malik- Kendisine ne borçlu olduğu sorulur, bir kuruş veya bir tane bile dese beyanı muteberdir. Beyan ettiğinin mal olması şarttır. (İkiyüz dirhem gümüş veya yirmi miskal altın vermesi gerekir. Bu nisap miktarıdır.) (Abdulvahab- Malik’ten böyle bir nas yoktur. Bana göre altından dörtte bir dinar veya gümüşten üç dirhem borçlu olur.)

Ahmet-

Süleyman- Bir kimse başka birine borcu olduğunu ikrar etse, ama borcun cinsini belirtmişse o cins malın piyasada bulunan en küçük birimini borçlanmış olur. Cinsini belirtmemişse devlet içinde gümüş, uluslararası altın borçlu olur. Bunların birimleri dirhem  ve altıntır. Başka para kullanılıyorsa onun kusurlu olmayan birimidir.

SORU:7- Bir kimse "filana büyük bir borcum var veya çok borcum var" dese ne kadarını ikrar etmiş olur?

Numan- İkiyüz dirhem veya yirmi dinar ikrar etmiş olur. (İbni Hubeyre- Ebu Hanife’den bu hususta  kesin bir söz yoktur. Bu hüküm iki arkadaşının reyidir.)

Malik- (Abdulvahhab- Malikten bu hususta bir nas yoktur.) (Ebheri- Maliki Şafii gibi büyük veya çok sözlerinin hükümde tesiri yoktur, diyorsa da bana Hanefilerin en az nisap kadar ikrar ettikleri gerekir reyleri daha isabetli geliyor.)

Şafii ve Ahmet- Az, çok, büyük gibi sözlerin hükümde tesiri yoktur. Bir fuls da dese yeterlidir.

Süleyman- Bir kimse "filana büyük bir borcum var veya çok borcum var" dese cinsini belirtmişse o cinsteki malın, belirtmemişse yurt içinde gümüş, yurt dışında altın nisabı esas alınır, en az o kadar borcu ikrar etmiş olur.

SORU:8- "Benim dirhem olarak çok borcum var" diyen kimse ne kadar borcu ikrar etmiş olur?

Numan- On dirhem borcu ikrar etmiş olur. (İkiyüz dirhem borcu ikrar etmiş olur. -İki arkadaşı)

Malik- (Malik’ten bir nas yoktur. Ama bence üç dirhem vermesi gerekir. Abdülhakem) (İkiyüz dirhem vermesi gerekir. Abdülvahhab)

Şafii ve Ahmet- Üç dirhem ikrar etmiş olur.

Süleyman- "Benim dirhem olarak çok borcum var" diyen kimse on dirhem ikrar etmiş olur. Çokca derse üç dirhem ikrar etmiş olur.

SORU:9- Bir kimse "benim filana bir ton ve yüz kilo buğday borcum var" dese ne kadar borçlu olur?

Numan- Binyüz kilo borçlu olur.

Malik, Şafii ve Ahmet- Binyüz kilo buğday borçlu olmaz, bir tondan kastının ne olduğunu beyan ederse onu borçlanır.

Süleyman- Bir kimse "benim filana bir ton ve yüz kilo buğday borcum var" dese binyüz kilo buğday borçlu olur. Dilin özellikleri her dilde farklıdır. Hatta her bucak içinde farklı manada kullanılır. Bu nedenle, bu nevi ifadelerin neye delalet ettiğine hakemler karar verir. Ancak daha önce bir kaç defa aynı manada hakemler karar vermişse hakemler onu tartışmadan kabul edebilirler. İttifakla tartışarak değiştirebilirler.

SORU:10- Bir kimse "benim filana bir ton ve on dirhem borçum var" dese ne ikrar etmiş olur?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Süleyman- On dirhemi ve beyan ettiği malın cinsinden bir tonu ikrar etmiş olur.

SORU:11- İkrarda istisna caiz midir?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Süleyman- İkrarda istisna caizdir.

SORU:12- İkrarda aynı cinsten olmayan malın istisnası caiz midir?

Numan- İkrarda aynı cinsten olmayan malın istisnası elise ve köle gibi misliyattan olmayan malların istisnası caiz değildir. "Benim bir köle müstesna bin dirhem borcum var" derse istisna sahih değildir. Bin dirhem borçlu olur. "Benim yüz kilo buğday müstesna bin dirhem borcum var" derse bin dirhemden yüz kilo buğdayın kıymeti düşülerek borçlandırılır.

Malik ve Şafii- Caizdir ve geçerlidir.

Ahmet- Caiz değildir. (Caizdir.)

Süleyman- İkrarda aynı cinsten olmayan malın istisnası caizdir ve geçerlidir. Bin dirhemin borçlusu olduğunu, ancak bundan mahsup edilmek üzere istisna edilenin alacaklısı olduğunu beyan etmiş olur.

SORU:13- Azdan çok istisna edilir mi?

Numan, Malik ve Şafii- Azdan çok istisna edilir.

Ahmet- Azdan çok istisna edilmez.

Süleyman- Bir kimse "benim filana binbeşyüz istisnası ile bin dirhem borcum var" diye ikrar etse kastının ne olduğu sorulur ve makul cevabına göre hüküm verilir. Ancak kişi matematik veya gramer okumuş menfinin menfi ile müspeti ifade ettiğini ve azdan çok çıkarılınca menfinin kalacağını biliyorsa o takdirde bu tür ikrarlar geçerlidir. Bu husustaki takdir hakemlerindir.

SORU:14- Bir kimse “elli kiloluk bir çuval un borcum var” derse çuval borca dahil olur mu?

Numan- Çuval borca dahildir. (Irak’ta örf böyledir.)

Malik, Şafii ve Ahmet- Çuval borca dahil olmaz.

Süleyman- Bir kimse “elli kiloluk bir çuval un borcum var” derse çuval borca dahil olur.

SORU:15- Bir köle borç ikrar etse geçerli midir?

Numan ve Süleyman- Mezun olmayan kölenin borç ikrarı sahih değildir. Mezun olan kölenin ticaretten doğan borcu ikrar etmesi sahihtir. Gasb gibi ticaret dışı borçları ikrar etmesi sahihtir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Mezun olmayan kölenin borç ikrarı sahih değildir. Mezun olan kölenin ticaretten doğan borcu ikrar etmesi sahihtir. Gasb gibi ticaret dışı borçları ikrar etmesi sahih değildir.

SORU:16- Kölenin suç ikrarı sahih midir?

Numan, Malik ve Şafii- Sahihtir ve ceza ikame edilir.

Ahmet- Sahihtir ve ceza ikame edilir. Kölenin amden katl ettiğine dair ikrarı sahih değildir.

Müzni, Muhammed ve Davut- Kölenin hırsızlık ve zina dışındaki ikrarları sahih değildir.

Süleyman- Kölenin suç ikrarı hürlerin ikrarı gibidir.

SORU:17- Bir kimse aynı miktardaki borcu iki defa ikrar etse bir borcu mu teyid etmiş olur?

Numan- Bir kimse aynı miktardaki borçu iki defa ikrar etse bu ikrar aynı mecliste yapılmışsa bir borçu teyid etmiş olur, ayrı mecliste yapılmışsa toplamını ikrar etmiş olur.

Ebu Yusuf, Muhammed- Bir kimse aynı miktardaki borçu iki defa ikrar etse bir borçu  teyid etmiş olur.

Malik- Bir kimse aynı miktardaki borçu iki defa ikrar etse bir borçu  teyid etmiş olur.

Şafii-Bir kimse aynı miktardaki borçu iki defa ikrar etse bir borçu  teyid etmiş olur.

Ahmet-Bir kimse aynı miktardaki borçu iki defa ikrar etse bir borçu  teyid etmiş olur.

     -

-Bir kimse aynı miktardaki borçu iki defa ikrar etse bir borçu  teyid etmiş olur. Aynı tarihi cins ve miktarı taşıyan belgeler numaralanmamışsa bir borçun değişik nüshaları kabul edilir.

SORU: Bir kimse mueccel bir borcunu ıkrar etse hasmı da borcun muaccel olduğunu iddia etse söz kimindir.?

Numan-Bir kimse mueccel bir borcunu ıkrar etse hasmı da borcun muaccel olduğunu iddia etse söz lehin ıkrar olunanındır.

Malik-Bir kimse mueccel bir borcunu ıkrar etse hasmı da borcun muaccel olduğunu iddia etse söz lehin ıkrar olunanındır.Bir kimse mueccel bir borcunu ıkrar etse hasmı da borcun muaccel olduğunu iddia etse söz lehin ıkrar Şafii-Bir kimse mueccel bir borcunu ıkrar etse hasmı da borcun muaccel olduğunu iddia etse söz lehine ıkrar olunanındır. (söz ıkrar edenindir)

Ahmet- Bir kimse mueccel bir borcunu ıkrar etse hasmı da borcun muaccel olduğunu iddia etse söz ıkrar edenindir.

     -

- Bir kimse mueccel bir borcunu ıkrar etse hasmı da borcun muaccel olduğunu iddia etse söz ıkrar olunanındır.

SORU:  Bir kimse lehine şahitlerden biri bin diğeri iki bin olarak borçlu olduğuna şehadet etse hüküm nedir?

Numan-  Bir kimse lehine şahitlerden biri bin diğeri iki bin olarak borçlu olduğuna şehadetleri tamamlanmadığından şehadetleri geöerldiir.

Malik- Bir kimse lehine şahitlerden biri bin diğeri iki bin olarak borçlu olduğuna şehadet etse şehadetleri geçerlidir. Bini alır ikincisi için yemin eder ve alır.

Şafii-  Bir kimse lehine şahitlerden biri bin diğeri iki bin olarak borçlu olduğuna şehadet etse şehadetleri geçerlidir. Bini alır ikincisi için yemin eder ve alır.

Ahmet-  Bir kimse lehine şahitlerden biri bin diğeri iki bin olarak borçlu olduğuna şehadet etse şehadetleri geçerlidir. Bini alır ikincisi için yemin eder ve alır.

     -

- Bir kimse lehine şahitlerden biri bin diğeri iki bin olarak borçlu olduğuna şehadet etse borçlanma sebebini aynı gösteriyorlarsa bin dirhem için kabul olunur. Başka sebebplerden dolayı doğan borçlanmaya şehadet ediyorlarsa kabul olunmaz.