ŞİRKET-İ VÜCUH

SORU:11- Şirket-i vücuh caiz midir?

Numan ve Ahmet- Caizdir, kredi ile alışveriş ederler, kar ve zararı aralarında paylaşırlar.

Malik ve Şafii- Caiz değildir.

Karagülle- Bir ticari işletmede doğacak zararlara iştirak oranında kara da iştirak eder. Böyle bir işletmede doğan zarardan dolayı tüccar vaktini kaybeder. Zararın tamamı sermayeye aittir. Dükkan zarara katılmaz. Devlet de ödeme yapmaz. Bunlar kira, ücret veya vergi almazlar. Nakdi sermaye burada karzı hasen gibidir. Ancak şirketi annanlarda azami riziko belirtilmelidir.

Bunun dışında herhangi bir işte garanti veren hasıladan pay alma hakkına sahiptir.  Bir banka bir şirketin senetlerini karsız alır, satar. Bütün arz ve talebi karşılamkla yükümlüdür. Senetleri aynı günde aynı fiyatla alır, satar. Fiyatları düşürüp yükseltebilir. Senetlerin iadesi çoksa banka işletmeye kredi vermiş olur, satış çoksa banka işletmeden mevduat almış olur. Banka bu hizmetine karşılık hasıladan bir pay alır veya hizmet işletmelerinde gelirden bir pay verilir. Bu caizdir.    

ŞİRKET-İ ANNAN

SORU:12- Şirket-i anan caiz midir?

Numan, Malik ve Şafii- Şirketi annan caizdir.

Ahmet- Şirketi annan caizdir. Başka bir şirket caiz değildir.

Karagülle- Mudarebe, musanaa, muzaraa ve inşaat şirketleri muamele şirketleridir. Şirketi mülk, şirketi mal, şirketi amal, şirketi vücüh ise şirketi annanlardandır. Ortaklar benzer değerler koyup sonunda hasılayı paylaşırlar. Şirket adına hareket edenler vekilin yetkilerine sahiptir. Yetkileri içinde müvekkili sorumlu olup kendileri sorumlu değildir. Yetkileri aştığı yerlerde ise kendileri sorumludurlar.

SORU:13- Resülmal (sermaye) nasıl olmalıdır?

Numan, Malik ve Ahmet- Tek mal olamalıdır veya tek mala çevrilmelidir.

Şafii- Tek mal olmalıdır yahut ayrılmayacak şekilde karışmalıdır.

Karagülle- Şirketi annan, şirketi emval üzerinde kurulmaktadır. Sermaye ayrı mallar ile de oluşturulabilir. Ancak herkes ne koymuşsa onu alır. Kar zarar ise anlaşma ile belirlenir. Konan sermaye oranında kar ancak  zararın da o nisbette bölüşülmesi halindedir. Konan mallar aynı ise bölüşme için başka şart koşmamışlarsa sermayeye göre bölüşülür. Mal aynı cins değilse ve kar bölüşümü de belirtilmemişse şirkette kar zarara ilk satış değeri ile iştirak ettirilmiş olur.

SORU:14- Şirkette karı sermaye nisbetinde bölüştürme zorunlu mudur?

Numan- Zararı aynı oranda yüklenmek suretiyle istenildiği gibi bölüşülebilir.

Malik ve Şafii- Şirkette sermaye nisbetinin dışında bölüşüm caiz değildir. Şirket fasittir.

Karagülle- Kar dıman karşılığıdır; sermaye karşılığı değildir, sahihtir.

1) Şirketler kaidelerle  idare edilmelidir.

2) Şirketlere ortak olma veya ortaklıktan ayrılma bir başkasının kararına bağlı olmamalıdır.   

3) Herkese aynı muamele yapılmalıdır.      

4) Çıkanla giren aynı şartlar içinde olmalıdır. Yani biri çıkarken ona ne veriyorsak girenden de aynı şeyi istemeliyiz.      

5) Şirketlerin her türlü genel hizmetlerini serbest kamu görevlileri yapmalıdır.          

6) Şirketlerin yönetimi sözleşme kuralları içinde olmalıdır.