KASAME

SORU: 1-Bir yerde bir ölü bulunsa bunu kim tazmin eder?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Bir yerde bir ölü bulunsa kasame yapılır.

Süleyman- Bir yerde bir ölü bulunsa kasame yapılır. Kasame, öldüreni bilmeleri ihtimali olan kimslerden alınan yeminli ifadelerdir. Katil ortaya çıkmayınca onlar tazmin eder.

SORU: 2-Kasamenin sebebi nedir?

Numan- Bir kavmin hıfzında olan bir yerde  öldürülmüş bir ölü bulunduğunda katili bilinemiyorsa o yerin sakinlerine kasame yapılır.

Malik, Şafii ve Ahmet- Bir ölü bulunup katili bulunamıyorsa şüphelenilen kimseler arsında kasame yapılır.

Süleyman- Kasame korumakla yükümlü olanların arasında yapılır. Şahitlerin şehadeti ile faili tesbit edilemeyen kimsenin katili bulunduğu yer itibari ile diyeti ödeyeceklere verilen yeminlerdir.  

SORU:3-Şüphelenem ne ile sabit olur?

Numan- Bir mahallede bulunması o mahalle sakinlerinden birinin yapmış olması  veya görmüş olması  ihtimalı ile sabit olur. Başka sebepler aranmaz. Maktul tarafının beyanının hükmü yoktur.

Malik- Kadın-erkek, adl veya fasik olsun baliğ, müslim ve hür olan maktulun katili bildirmesi,

Bir erkek adil-İbni kasım ( erkek ve adil olmasa da olur -Eşheb) şahidin bulunması,

veya kırda başında silahlı bulunması hallerinden biri ile  levs -şübhe sabit olur. Maktul tarafının beyanının hükmü yoktur.

Şafii- Davacı, ölünün mahallinde veya kasabada aralarında düşmanlık bulunan bir kimseyi , aralarında düşmanlık olsun olmasın ölüden ayrılıp dağılan bir topluluğu gördüğünü iddia etse levs olur. Kadınların, çocukların ve kafirlerin görmesi de yeterlidir. (Kafirin yeterli değildir.) Bir kadının  görmesi yeterli değildir. Hereksin dilinde katil olarak birinin söylenmesi, eli kana bulanmış silahlının bulunması, bir yerde veya kapıda sıkışmaların sonunda bulunan ölüler de levsdir. Maktul tarafının beyanının hükmü yoktur.

Ahmet- İki kabile veya anarşistlerle ehli adl arsındaki düşmanlık bulunan kimseler arasındaki açık düşmanlık levse sebepdir. Maktul tarafının beyanının hükmü yoktur.

Süleyman- Bir yerde öldürülmüş biri bulunduğunda şahitlerin tahkikine arz olunur.  Her şahit tahkikatı ayrı yapar. İsbat yolunu kendisi tesbit eder. Her araçtan faydalanır. Kendi başına kanaat hasıl olduğunda amd, şibh-i amd, hataen, sebebiyet yollarından hangisi ile katlettiğini de tesbit ederek şehadette bulunacağını bildirir. Şahit bir tane ise katil olarak gösterdiği kimse de

kasameye alınır. Şahit iki tane ise katil hafif tazminata mahküm olur. Şahit dört tane ise cinayetin faili olur. Şahitlerin şehadeti ile sabit olmayan bir katil o bucaktan olmak şartı ile maktul tarafı katili bildiklerini sandığı kimselerden elli kişinin ismini verir ve bunların ifadelerine baş vurulur.

SORU: 4-Kasamede kaç kişiye yeminli ifadesi alınır.

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Kasamede elli kişinin yeminli ifadesi alınır.

Süleyman- Kasamede elli kişinin yeminli ifadesi alınır. Bu ifadeler o beldenin bütün şahitleri tarafından alınır. Hangi şahidin kime ifade vereceğini velisi tesbit eder. O beldenin resmi şahitleri huzurunda başkan sualler sorarak ifadelerini alır. Şahitler de sual sorabilirler. Kasame bittikten sonra bir kimsenin katilliğine en az dört şahit kanı olmuşsa o kişi şibh-i amdle katil olur. Bunlar çok iseler herbiri ayrı ayrı şibh-i amdle katil olur. En az iki şahidin katilliğe hükmetmiş ise onlar hata diyeti ile katil olur. Katil tesbit edilemezse bunlar hata diyetini öderler. Bunlara bir şahidin şehadeti ile sabit olanlar da katılır.

SORU: 5-Kasamede hangi diyet ödenir?

Numan, Malik ve Ahmet- Kasamede amd diyeti verilir.

Şafii- Kasamede amd diyeti verilir. (Ağır diyet verilir)

Süleyman- Kasmede amd diyeti verilir. İki kişinin şehadeti ile sabit olanlar hatada diyetini onların akilesi öder. Diğerini kasamede kişiler öderler.

SORU: 6-Kasmede kimlere yemin verilir.

Numan-  Kasamede yemin yalnız davalılar için vardır. Davacılara yemin verilmez. Davacılar öldüren şahsı doğrudan doğruya göstermedikleri zaman, davalılaradan elli kişiye yemin verdirilir. "Biz öldürmedik ve üldüreni de bilmiyoruz" diye yemin ederler. Eğer elli kişi yoksa yemin elli defa tekrar ettirilir. Yemin bitince mahalle halkının akilesi diyeti öder. Davacılar eğer davalıyı belirlemişlerse kasame olmaz, mahallenin diğer halkı beraat eder. Müddea aleyhe  katıl olmadığına yemin ettirilir.

Malik- Yemin davacılardan başlar. Nukil ettiklerinde kan batıl olur ve kasame olmaz. (Davalıya yemin ettirilir. Davalı erkekse yemin eder ve beraat eder. Eğer etmezse maliyle diyetini öder. Nükül itirafdır, itirafda akile ödemez.) ( Az olsa da çok olsa da akile yüklenir)

Şafii ve Ahmet- Davacılara yemin ettirilir. Davacılar nükül ederlerse beyyineleri de yoksa  davalıya yemin verilir. Elli yemin verilir ve beraat eder.

Süleyman- Kasame müttehemlerin beraatı için değildir. Kasame halkın şehadeti içindir. İfadesi alınanlar katil ile müttehem değildirler. Bilip bilmedikleri husunda yemin verilir. Hatalı beyanlardan uzak tutmak için de yemin verdirilir. Bunların yeminine dayanarak şahitler şehadette bulunurlar. Onların şehadeti cinayetin sübütü için yeterli değildir. Sonunda diyet o elli kişi ile o elli kişinin şehadeti sonunda itham olunanlar öder. Bu husuda resmi şahitlerden birinin şehadeti yeterlidir. Bu yolla kişinin ölümünden herkes kaçınır.

SORU: 7-Davacılar değişik gruptan iseler, mesela iki kişinin ölmesi halindeki durumda kimler kasame isteme hakkına sahibdir?

Numan- Kura ile başlayarak her biri için ayrı kasame yapılır.

Malik ve Ahmeet- Davacılar değişik gruptan iseler, mesela iki kişinin ölmesi halindeki durumda kasamedeki hak bölüşülür.

Şafii- Davacılar değişik gruptan iseler, mesela iki kişinin ölmesi halindeki durumda kasamedeki hak bölüşülür. (Herbiri için ayrı yemin verilir).

Süleyman-  Daha fazla ölü varsa ve davacılar bundan dolayı çoksa her biri için ayrı kasame yapılır. Ölü bir, ancak velileri çoksa o zaman yemin verdirilecek kimseler bölüştürlür.  

SORU: 8-Kasamede köleler dinlenebilir mi?

Numan ve Ahmet- Kasamede köleler dinlenir.

Malik- Dinlenmez.

Şafii- Dinlenir. (Dinlenmez.)

Süleyman- Kasamede köleler dinlenir. On yaşından büyük çocuklar da dinlenir.

SORU: 9-Kasamede kadınlar dinlenir mi?

Numan ve Ahmet- Kasamede kadınlar dinlenmez.

Malik- Kasamede kadınlar hatada dinlenir, amdde dinlenmez.

Şafii- Kadınlar dinlenir.

Süleyman- Şehadette kadın erkek birbirine eşittir. Sadece istişhatte  bir erkek yerine iki kadının istişhadı gerekir. İstimada gerekmez. Adil olması yeterlidir.

Dünya bütün insanlarındır. Açık denizlerle kıta merkezlerindeki cinayetler

SORU: 10-Öldürülmüş olduğu ne ile tesbit edilir?

Numan- Öldürülmüş olduğuna dair iz bulunmalıdır. Yaralanmış, dövülmüş, buğulmuş olmalıdır. Nefes borusundan veya arkasından gelen kan öldürülmesine delalet etmez, kulak veya gözlerden gelen kan ölümüne delalet eder.

Malik, Şafii ve Ahmet- Maktul kasameye yeterli değildir. İttiham şarttır. İttiham yeterlidir.  

Süleyman- Ölümün katil veya ecel ile olduğu hususu şahitlerin şehadeti ile tesbit edilir. Şahitlerin bu husustaki ilmi verilerden yararlanırlar. İlmi verileri kimlerden alacağı hususunun tesbiti, şahidin kendisine aittir.

SORU: 11-Hangi maktle keafret gerekir.

Numan ve Şafii- Zimmi veya müslim  hür veya kölenin katline kefaret gerekir.

Malik- Müslim  hür veya kölenin katlina kefaret gerekir. Zimmiye gerekmez.

Ahmet- Zimmi veya müslim  hür veya kölenin katlına kefaret gerekir. (Zimmiye gerekmez.)

Süleyman- Bir katilin diyeti akilesi tarafından ödeniyorsa o katl için kefaret gerekir. Diyet kendi malından ödeniyorsa ona kefaret gerekmez.

SORU: 12-Amden katillerde kefaret gerekir mi?

Numan ve Malik- Kefaret gerekmez

Şafii- Kefaret gerekir.

Ahmet- Kefaret gerekmez (Gerekir.)

Süleyman- Amden katillerde diyet kişinin malınden ödenir. Bu sebeple kefaret gerekmez.

SORU: 13-Kafir  müslimi hataen öldürse kefaret gerekir mi?

Numan ve Malik- Kefaret gerekmez.

Şafii ve Ahmet- Kefaret gerekir.

Süleyman- Kafir müslimi hataen öldürse tazminat kendi malından ödenir. Alınan cizyeye hata diyetleri de ithal edilmişse ona kefaret gerekir. İthal edilmemişse gerekmez.

SORU: 14-Sabi ve mecnuna  hata katlinin kefareti gerekir mi?

Numan- Kefaret gerekir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Kefaret gerekmez.

Süleyman- Çocuk ve sabinin hatalı  kasdi ve hatalı diyetleri hatalı diyet şeklindedir ve diyeti velinin akilesi tazmin eder. Kefaret velinin akilesine gerekir.

SORU: 15-Katil kefareti nedir?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Süleyman- Katıl kefareti  mü'min köleyi azat etmektir. Bulamazsa iki ay peşpeşe oruş tutmaktır.

SORU: 16-Katil kefaretinde yedirmek de var mıdır?

Numan ve Malik- Yemek yedirmek caiz değildir.

Şafii ve Ahmet- Yemek yedirmek caiz değildir. (Caizdir.)

Süleyman- Katıl kefaretinde yemek yedirmek caiz değildir. Ancak oruca iktidari olmazsa varisleri birleşip altmış fitre verirler. Kararı yakınları verirler.

SORU: 17-Kuyu kazma, yola taş koyma gibi sebeplerle katil olanlara kefaret gerekir mi?

Numan- Kefaret gerekmez.

Malik, Şafii ve Ahmet- Kefaret gerekir.

Süleyman- Kuyu kazma, yola taş koyma gibi sebeplerle katil olanlara  diyet, sebep olanın malı varsa kendi malnden ödenir. O zaman kefaret gerekmez, malı yoksa veya yetmiyorsa diyet akilesi tarafından ödenir, kefaret gerekir.