SEFER

Her kişinin kendi özel hukuku vardır. İlişkiler kişilerin hukukuna göre kurulur. Baştan belirtilmemişse davalının hukuku uygulanır. Kişi, kendi hukukunu yazılı hale getirmiş olmalı, ayrıca mevzuatı oluşturan ilmi ekoller kurulmuş olmalıdır. Üyesi olduğu ilmi ekolün hukuku onun özel hukukudur. Yazılı olarak istisnai hükümler konabilir.

Sözleşmeler yazılı olmalıdır. Yazılı olmayan durumlarda herkesin ilmi ekolünün hükümleri uygulanır. Herkes kimliğinde veya elbisesinde ilmi ekolünü gösteren bir açıklama veya rozet taşır. Özel hukukla ilgili kısımlar, bucakların değişmesi ile değişmez.

Kamu hukuku ve içindeki ceza hukuku ise her bucağın ayrıdır. O bucakta yaşayanlar, ona uymakla yükümlüdürler. Bununla beraber yabancılar için bazı istisnalar vardır. Bucak halkı için yasakların yazılı hale getirilmesi yeterlidir. Ayrıca özel işaret ve uyarılara gerek olmadığı halde yabancılar için özel işaretler ve uyarılar olmalıdır. Uluslararası işaretler yoksa ve hatırlatılmamışsa ceza verilemez.

Yolcular kafile cemaati oluştururlar ve yol başkanlarını seçerler. Kafileye dahil olan, yol başkanına itaat etmekle yükümlüdür. Yolculuk, kafile halinde yapılır. Kafilenin öncü ve artçıları önden gider, yol açarlar, arkadakileri beklerler; artçılar arkadan gelir. Kafile en zayıflara göre yola devam eder. Bir araba bozulduğunda kafile durur ve tamir edildikten sonra tekrar yola devam edilir veya yolcuları diğer arabalara alınır, araba ise artçılara bırakılır, sonraki konaklama yerine yetişilir.

SORU:1- Seferde namaz kısaltılır mı?

Numa, Malik, Şafii ve Ahmet: Kısaltılır.

Karagülle: Seferde namaz kısa kılınır. Kısa kılınması sadece kolaylık için değildir. Kendilerinin misafir olduklarını bilmeleri ve yabancı yerde olduklarını devamlı akıllarında tutmaları içindir.

SORU:2- Seferde namaz tam kılınır mı?

Numan- Caiz değildir, ama sahihtir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Caizdir.

Karagülle-  Seferde namazı tam kılmak caiz değildir ama sahihtir. Kişinin misafirliğini unutması anlamına gelir.

SORU:3- Günah bir seferde namaz kısa kılınır mı?

Numan- Kısa kılınır ve ıztırar halinde haramların yapılmasına ruhsat vardır.

Malik, Şafii ve Ahmet- Kısa kılınmaz ve ıztırar halinde haramların yapılmasına ruhsat yoktur.

Karagülle- Günah bir seferde namaz kısa kılınır ve ıztırar halinde haramların yapılmasına ruhsat yoktur. Her masiyyetin cezası ayrıdır. Ceza masiyyetedir. Kişiye değildir.

SORU:4- Ne kadar mesafede namaz kısaltılır?

Numan- Yolculuk üç konaklık olursa namaz kısa kılınır. Bu, yirmi dört fersahtır. Bir fersah oniki bin adımdır.

Malik, Şafii ve Ahmet- Yolculuk iki konaklık olursa namaz kısa kılınır. Bu, onaltı fersahtır. Bir fersah oniki bin adımdır.

Evzai- Bir günlük yolculukta da namaz kısa kılınır.  

Davut- Her yolculukta namaz kısa kılınır.

Karagülle- Yolculuk mesafe ile tayin edilmez. Memleketinden uzak olması ile tayin edilir. İlinin sınırları dışına çıkan kimse misafirdir. Ancak o gün veya ertesi gün eve dönecekse misafir olmaz.

SORU:5- Üç günlük mesafede namaz kısaltılır mı?

Numan- Kısaltmak gerekir, tamamlanması günahdır.

Malik- Kısaltmak  daha iyidir. (Kimi: Tamamlanması caiz değildir.)

Şafii ve Ahmet- Üç günlük mesafede kısaltmak daha iyidir.

Karagülle- Kafile ile hareket eden kısaltmak zorundadır. Tek başına seferde olan orada tanınıyorsa tamamlasa da olur.

SORU:6- Beldenin evleri geçilmeden kısaltmaya başlanır mı?

Numan, Malik ve Şafii- Kısaltılmaz.

Ahmet- Kısaltılamaz. (Şehirden üç mil uzaklaşmak gerekir.)

Hars İbn Rabia- Yolculuğa karar vediğinde evindeki misafirlerle beraber kısa kıldı.

Mücahit- Yolculuk, gündüz başlamış ise gece oluncaya kadar, gece başlamış ise gündüz oluncaya kadar namazlar kısaltılmaz.

Karagülle- Bucağının topraklarını geçen için sefer başlar. İl toprakları dışına çıkılacaksa seferi olur.

SORU:7- Misafir mukime uysa, namaz kaç rekat olur?

Numan, Şafii ve Ahmet- Namazı dörde tamamlar.

Malik- Namazı dörde tamamlar, ancak bir rekata da yetişmemişse o zaman ikiye tamamlar.

İshak İbn Rahiviyye- Misafir, imamın arkasında misafir namazı kılabilir.

Karagülle- Misafir mukime uysa, namazı dörde tamamlar. Misafir mukimlere imam olunca veya mukimlere uyunca misafirlikten çıkmış olur. Misafirin istisnası, tek başına olduğu veya kafile halinde  gezdiklerindedir. Yerli cemaatle oldukları zaman onları ikaz edeceklerinden misafirlik muafiyetliklerinden yararlanamazlar.

SORU:8- Misafire cuma namazı farz mıdır?

Numan, Malik ve Ahmet- Farz değildir, ancak katılsa namazda mukim hükmündedir. Öğle yerine geçer.  

Şafii- Farz değildir, cumaya uysa öğleyi iki rekat niyet etse de dört kılar. (İki kılar.)

Karagülle- Misafir cuma namazını iki rekat olarak kılar. Bir rekata da yetişemezse dört kılar. Misafir mukime imam olduğunda tam kılar.

SORU:9- Aileleri ve evleri gemide olan tayfalar ve kaptanlar, namazlarını nasıl kılarlar?  

Numan, Malik ve Şafii- Devamlı kara yolculuğu yapanlar, namazlarını kısaltır  ve oruçlarını iftar edebilirler.

Ahmet- Namazlarını kısaltırlar, devamlı yolculuk yapanlar ise namazlarını kısaltamaz   ve oruçlarını iftar edemezler.

Karagülle- Aileleri ve evleri gemide olan tayfalar ve kaptanlar, devamlı kara yolculuğu yapanlar, namazlarını ancak yolculara imamalık ederken veya onlarla beraber cemaat olurken kısaltırlar.

Namazda mukimlere imamlık yapan imam mukim, misafirlere imamlık yapan mukim de misafir hükmündedir. Oruçlarını iptal edemezler.

SORU:10- Seferde sünnet namazlar kılınır mı?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Kılmak mekruh değildir.

Cumhur Ulema- Kılmak mekruh değildir.

İbni Ömer- Mekruhtur.

Karagülle- Böyle bir şey bilmiyorum.

SORU:11- Kaç gün bir yerde kalmaya niyet eden misafirlikten çıkar?

Numan- Onbeş gün bir yerde kalmaya niyet eden misafirlikten çıkar.

Malik ve Şafii- Giriş ve çıkış dışında onbeş gün içinde kalmayı niyet eden misafirlikten çıkar.

Ahmet- Giriş ve çıkış dışında onbeş gün içinde kalmayı niyet eden misafirlikten çıkar. (Bir kimse eğer yirmi vakit namazını orada kılacağına niyet etse misafirlikten çıkar.)

İbni Abbas- Bir yerde ondokuz gün kalmaya karar veren misafirlikten çıkar.

Karagülle- Kendisine mesken edinen ve yerleşen misafirlikten çıkar, ev edinmeyip misafirhanede kalıyorsa misafirlikten çıkmaz. Ancak bir kimsenin misafirhaneyi bir haftadan fazla mesken edinmesi belirsizlik hallerinde caizdir. Bir hafta içinde ayrılıp gideceğine hükmeden misafirlikte kalmaya devam eder.

Kiralık evler kira komisyoncularına verilir ve onlar kiralarlar. Kiralar öyle oluşur ki, her beldede mutlaka kiralik evler elde mevcut olur. Bir haftadan sonra kalacaklar oraya geçerler.

SORU:12- Ne zaman işi biteceği belli olmayan kimse ne yapar?

Numan- Namazlarını hep kısaltır.

Malik-

Şafii- Namazlarını hep kısaltır. (On sekiz gün kısaltır.) (Dört gün kısaltır.)

Karagülle- Ne zaman işi biteceği belli olmayan kimse, tereddüdü ikinci hafta da gideremezse üçüncü hafta misafirlikten çıkar, eve geçer.

SORU:13- Hazerde kılınmayan namaz seferde nasıl kaza edilir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Tam kaza edilir.  

İbni Münzer- Tam kaza edilir.

Hasan-ı Basri'den kısaltacağına dair haber var.

Müznü- Kısaltılması hakkındaki haber muteberdir.

Karagülle- Hazerde kılınmayan namaz seferde kısa kılınır.

Uyku ve unutma hallerinde, bir de cemde namaz ne zaman kılınıyorsa onun hükmüne tabidir. Peygamber "bu onun vaktidir" diyor. Yani kaza değil, edadır. Çünkü namazda tehir caiz değildir.

SORU:14- Seferde kılınmayan namaz hazerde nasıl kılınır?

Numan ve Malik- Kısa kılınır.

Şafii- Kısa kılar. (Tam kılar.)

Ahmet- Tam kılar.

Karagülle- Seferde kılınmayan namaz hazerde tam kılınır. Namazın vakti kılındığı vakte göredir. Tehiri caiz değildir. Buna göre, vakit tehir edilmiştir, namaz değil.

SORU:15- Sefer mazeretiyle namazları birlikte kılmak (cem’) caiz midir?

Numan- Caiz  değildir.

Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Caizdir. Öğle ile ikindiyi, akşamla yatsıyı önce veya sonra birleştirmek caizdir.  

SORU:16- Yağmurda namazın öne alınması caiz midir?

Numan- Caiz değildir.

Malik ve Ahmet- Takdimen eda edilmesi akşamla yatsı arasında caizdir. Öğle ile ikindi arasında caiz değildir.

Şafii- Akşamla yatsı arasında ve öğle ile ikindi arasında caizdir. Bu ruhsat yağmurdan rahatsız olanlaradır, olmayanlara değildir. (Cemaat de takdim, tehir yapabilir.)

Karagülle- Namazlar, mesai saatlerinin tanzimi içindir. Yazın gece namazları birleştirilebilir, kışın da gündüz namazları birleştirilebilir. Yolculukta gece ve gündüz namazları birleştirilebilir.

Olağanüstü durumlarda normal mesai terkedilir. Yangın, sel, şiddetli kış, saldırı gibi durumlarda namazlar özel saatlere alınabilir, birleştirilebilir. Cemaat de buna uyar. Kişi kendi vakitlerini mazereti halinde buna göre düzenler.

SORU:17- Çamurdan dolayı namaz takdim veya tehir edilebilir mi?

Numan ve Ahmet- Takdim veya tehir edilemez.

Malik ve Şafii- Takdim veya tehir edilebilir.

Karagülle- Namazların takdim veya tehir edilmesi için, mesai saatlerinin geçici olarak değiştirilmesi bucak başkanlarına, devamlı olarak ayarlanması ise il başkanlarına aittir.

SORU:18- Hastalık veya korku nedeni ile namazlar cem edilebilir mi?

Numan- Cem edilemez.  

Malik ve Ahmet- Cem edilebilir.

Şafii- Cem edilemez.

Müteahhir ulema: Edilebilir.

Nevevi- Birleştirebilir, kavisi budur.

İbni Sirin- Adet edinmemek üzere başka bir ihtiyaçtan dolayı birleştirilebilir.

Cemaat- Normal zamanlarda da ikindi ile öğle, akşamla yatsı birleştirilebilir.    

Karagülle- Namazın asıl sebebi namaz vakitlerinin  toplulukça tanzimi ve cemaatin sağlanmasıdır. Korku veya hastalık sebebiyle cemaate devam imkanı kalkan  ve artık mesailere katılma durumunda olmayan, kendine göre bir mesai tanzim ederek namazlarını ona göre kılar. Takdim ve tehir kararını kendisi verir. Cem etmesi caizdir.

Bir ocak ve bucak İslam nizamı içinde olmaz ve mesaileri de namaz vakitlerine göre tanzim etmemişse o memlekette cuma kılınmaz ve namazlar da takdim ve tehir edilebilir. Bu, insanlara buradan hicretin kendilerine farz olduğunu hatırlatır.

Namazlara göre vakitlerini tanzim eden ocak ve bucakların olmadığı yerlerden müslümanlar hicret edip, kendilerine buna uygun ocak ve bucaklar kurmalıdırlar.