KARZ

SORU: 1-Karz mendup (sevap) mudur?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Karz menduptur. (Sevaptır.)

Süleyman- Altın, gümüş ve paraları evde tutmak haramdır. Kur’an’da “yeknizüneha” diyor “yeknizune minha” demiyor. Ortak bir kasa oluşturulmalı, herkes oraya koymalıdır.

Bugünkü bankalara mevduat olarak verilebilir. Banka altın üzerinden hesap yapar ve faizsiz olarak muhafaza eder. Toplanan para teminat karşılığı (dayanışma ortaklığı ve gayri menkul) kredileşme ilkesiyle kredilendirilir. Hesaplar altın değeri üzerinden yapılır, ödemeler altın para ile yapılır. Allah Kur’an’da zekat gibi ikrazı da emretmektedir. Karzın Allah’a yani cemaate verilmesini emretmektedir.

SORU: 2-Karz ne zaman geri istenir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Karz ne zaman istenirse o zaman iade edilir. Karzda tecil gerekmez.

Süleyman- Mevduatlarda ve istikrazlarda vade yoktur. Herkes yatırırır ve çeker, borç kısmı, o yılki alacak kısımını geçmemelidir. Yıl içindeki borcun hacmi (zaman mikdar çarpımı) alacak hacminden fazla olmamalıdır. Herkesden yıl içindeki azami alacak miktarının %2.5’u banka giderleri olarak alınır. Başka zekat gerekmez. Borç hacmi alacak hacminden fazla olunca artık ona ikraz edilmez. Bir sene içinde kapatamazsa iflas etmiş olur. Teminatına el konur.

SORU: 3-Ekmeğin karz verilmesi caiz midir.?

Numan- Caiz  değildir.

Malik- Caizdir. Ekmekler eşit büyüklükte ise adeden değilse kylen verilir.   

Şafii- Caizdir. Veznen ve adeden verilebilir.

Ahmet- Caizdir. Veznen verilir. (Adeden verilir.)

Süleyman- Ekmeğin karz verilmesi caizdir. Bu karzın devri caiz değildir. Ara vadeli selem senetleri başka vade ile satılabilir. Mal senetleri (vadesi gelmiş selem senetleri) mevduat olarak konur. Mevduat değeri ile başka senetleri kredi olarak istihkak eder. Kredi hacmine eklenir. Mal senetleri kredi olarak da verilir. Ona göre kredi hacminde düşme olur. Standartsa adeden değilse veznen verilir.

SORU: 4-Borç veren borçlananın hediyesini kabul edebilir mi, ariyet olarak malinden faydalanabilir mi? Ziyafetine katılabilir mi?

Numan, Malik ve Ahmet- Borç veren şart koşmamış olsa da borçlananın hediyesini kabul edemez, ariyet olarak malinden faydalanamaz, ziyafetine iştirak edemez.

Şafii- Borç veren şart koşmamış ise borçlananın hediyesini kabul edebilir, ariyet olarak malınden faydalanabilir, ziyafetine iştirak edebilir. (Şartlı halinde haber cevazsızlıktır.)

Revzada- Borçlu hediye verse kerahetsiz kabul edilebilir.

Süleyman- Borç veren şart koşmamışsa  borçlananın hediyesini kabul edebilir, ariyet olarak malınden faydalanabilir, ziyafetine iştirak edebilir. Asıl olan  kişinin kişi ile değil, topluluğa mevduat ve topluluktan istikrazdır. Karşılıklı olarak da kredileşme caizdir. Birinin malını ariyet olarak vermesi, diğerinin misliyatı karz vermesi de caizdir. İcar hükümleri ile karz alınamaz. Yani artıp eksilme mal sahibine bırakılsa caiz değildir. Faizlerde fazlalık; şüpşeli faizlerde helal, nesei fazilerde haramdır. Vadesi gelmeden önce ziyafete gitmek helal, vadesi geldikten sonra haramdır.

SORU: 5-Borçlu borcundan daha iyi mal iade etse caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Caizdir.

Süleyman- Borçlu standart içinde daha iyi mal iade etse caizdir. Şüpheli fazlalık faizleri helal, nesei fazileri haramdır. Vadesi gelmeyen bir borc zamanında hediyeleşme cazidir. Vadesi gelen bir borç ödenmeden hediyeleşilmesi caiz değildir.

SORU: 6-Vadeli bir alacağı önceden alıp borcu tenzil caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Caiz değildir. Vadesi gelince bir kısmını iskat edebilir.

Süleyman- Vadeli bir alacağı önceden alıp borcu tenzil caiz değildir. Fazla almak faiz olduğu gibi eksik almak da faizdir. Bu sebepledir ki, enflasyon farkı faiz değildir. Enflasyonlu bir para ile borçlanma caiz değildir. Öderken enflasyon farkı hesaplanarak ödenmesi gerekir. Yoksa alana da verene de haramdır. Ahzettikten sonra vadesi de gelmişse bir kısmını geri verebilir.  Şartsız olarak borcunu tenzil edebilir.

SORU: 7-Vadeli bir alacağın bir kısmının vadesini uzatıp diğerini erken almak caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Caiz değildir.

Süleyman- Vadeli bir alacağın bir kısmının vadesini uzatıp diğerini erken almak caizdir. Haram olan miktarda farklılıktır. Yoksa tekaruz haram değildir.

SORU: 8-Vadesi gelmeden değişik mallarla ödeme caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Caiz değildir. Vadesi gelince caizdir.

Süleyman- Vadesi gelmeyen borçta uzlaşma caiz değildir. Vadesi gelince tüm borcun tasfiyesi şartıyla uzlaşma caizdir. Acziyet halinde zekata mahzuf edilebilir.

SORU: 9-Karz veya satışdan dolayı vadesiz borçlanan, vadeli alacağına mahsup edebilir mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Vadeli alacağına mahsup edemez.

Süleyman- Bir kimse karz veya satıştan dolayı vadesiz borçlansa vadeli alacağına mahsup edemez

SORU: 10-Karz veya satıştan dolayı vadeli borçlanan, daha uzun vadeli alacağına mahsup edebilir mi?

Numan- Daha uzun  vadeli alacağına mahsup edemez. Karz ve cinayette edebilir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Daha uzun  vadeli alacağına mahsup edemez.

Süleyman- Bir kimse karz veya satıştan dolayı vadeli borçlansa, daha uzun  vadeli alacağına mahsup edemez.