TEYEMMÜM

SORU:1- Su yoksa veya kullanılamıyorsa teyemmüm caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Vaciptir.

Karagülle- Su yoksa veya kullanılamıyorsa teyemmüm vaciptir. Teyemmümde toprak, su yerine geçer. Yıkanmanın yerini mesh alır. Mesh yerleri ise düşmektedir. Toprak temizlemede suyun yerini alır. Mesh de yıkanmanın yerini alır.

Peryodik yükümlülüklerde remzi tekrar mazeret için gereklidir ve savsaklamayı ortadan kaldırır. Suyun araştırıldığını belgeler. İnsan tek başına da olsa Allah’ın varlığına inanır, hareketleri yalnız kendisine yapmaz, Allah’a hesap vermek için de yapar. Devamlı olarak Allah’a hesap vermektedir.

SORU:2- Abdest ve gusülde (yıkamada) niyet gerekir mi?

Numan- Gerekmez.

Malik, Şafii ve Ahmet- Gerekir.

Karagülle- Abdest ve yıkanma için niyet gerekmez. Tam temizlik vardır. Bunlar ibadet değil, ibadete hazırlıktır.

SORU:3- Teyemmüm ne ile yapılır?

Numan- Toz olsun olmasın bir taşa ve benzeri şeye elleri dokundurmakla yapılır.

Malik- Toz olsun olmasın bir taşa ve benzeri şeye elleri dokundurmakla yapılır. Tahta da olabilir.

Şafii ve Ahmet- Tozu olan taş veya toprak ile yapılır.

Karagülle- “Said”, yokuş demektir. Suların üstünden akarak temizlediği yer demekdir. Taş olması tercih edilir. Biyolojik kaynaklı olmayan toprakla yapılır. Teyemmümde fiili temizlikten çok remzi temizlik vardır. En iyisi meyildeki toprak, sonra taş, sonra temiz elbise ve çamaşır üzerinde el değdirerek meshedilir.

Su kullanamayanlar meshederler. Toprak kullanamayanlar elbislerine meshederler, toprağın taşınması caiz değildir. Bedeni mükellef olan kişidir. Birini istihdam etmek cazi değildir, ederse geçerlidir.

SORU:4- Teyemmüm için önce suyu araştırmak şart mıdır?

Numan- Şart değildir.

Malik ve Şafii- Şarttır.

Ahmet- Şarttır. (Değildir.)

Karagülle- Teyemmüm için önce suyu araştırmak şarttır. İçtihatsız yapılan ameller geçersizdir.

SORU:5- Gusül teyemmümü ile abdest teyemmümü aynı mıdır?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Aynıdır.

Karagülle- Yıkanma teyemmümü ile abdest teyemmümü aynıdır. Allah iki aslın yerine bir “Fe” ile bir halefi ikame etmiştir.

SORU:6- Yolcu içeceği su ile abdest alabilir mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet-  İhtiyacı varsa abdest almaz, teyemmüm eder.

Karagülle- Yolcu içme suyuna ihtiyacı varsa abdest almaz, teyemmüm eder. İki şerden ehven olanı tercih edilir. Zarar gideridikten sonra menfaat düşünülür. İki iyiden en iyi olan tercih edilir.

SORU:7- Kollar nereye kadar meshedilmeli?

Numan- Abdestte olduğu gibi yıkanan uzuvlar tamamen meshedilir. Dirseklerin de meshi gerekir.

Malik ve Ahmet- Yıkanan uzuvlar tamamen meshedilmesi gerekmez. Bileğe kadar farz, dirseklere kadar müstehabdır.

Şafii- Yıkanan uzuvlar tamamen meshedilir. Dirseklerin meshi gerekir. (Bileğe kadar yeterlidir- Eski sözü)

Karagülle- Abdestte ve teyemmümde mesh kelimesinden sonra “bi” harfi getirilmiştir. Bi’de istiab gerekmez; ancak, bi’de meshedilenin marife olması gerekir. Mesela “Filmedineti” derseniz medine içindeki yer belirsizdir. “Bilmedine” derseniz medine içindeki yer bellidir. O halde el ve yüzde istiab gerekmiyor. Ama belirlenmiş olması gerekir. Bu da abdestteki yerler olarak anlaşılması gerekir. Başka bir karine yoktur. Dolayısıyla teyemmümde mesh kolların tamamında yapılır.

SORU:8- Namaza başlamadan önce su bulunsa teyemmüm bozulur  mu?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Teyemmüm bozulur, su ile abdest alması gerekir.

SORU:9- Namaza başladıktan sonra su bulunursa teyemmüm bozulur mu?

Numan- Bozulur. Bayram ve cenaze namazlarında bozulmaz.

Malik- Bozulmaz, devam edip tamamlar.

Şafii- Misafirde olduğu gibi abdest almayı iskat ediyorsa devam eder. Kesip alırsa daha iyi olur.

Ahmet- Bozulur, abdest alması gerekir.

Karagülle- Namaza başlayan tamamlamalıdır. Namaz içinde suyun bulunması namazı terketmesini gerektirmez. Tek başına ise teyemmüm bozulmuş kabul ederek abdest alır ve namazı tamamlar, bunu yapması müstehaptır.

SORU:10- Namazdan sonra su bulunsa ne yapılır?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Yeniden namaz kılması gerekmez, caiz değildir.

SORU:11- Teyemmüm abdestsizliği ortadan kaldırır mı?

Numan-Teyemmüm kirliliği gidermez (giderir); ancak, su bulununcaya kadar su gibidir, istenildiği kadar namaz kılınabilir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Teyemmüm kirliliği gidermez, su gibi değildir. Bir teyemmümle iki farz namaz kılınmaz.

Sahabilerin ve Tabiilerin büyükleri - Teyemmüm  kirliliği gidermez, su  gibi değildir. Bir teyemmümle iki farz namaz kılınmaz.

Karagülle- Kur’an’da su yerine toprak, gasl yerine teyemmüm ikame edilmiştir. Allah abdest ve yıkanmayı emrederken zorluk istememektedir. Bundan dolayı teyemmümü koymuştur.

“Allah sizi tathir etmek için irade ediyor.”(5/6) diyor. Burada “ithar” değil “tathir” sözü kullanılmıştır. “Allah’ın esas iradesi yıkanmadır”, demiş oluyor. Demek ki, teyemmüm kirliliği tam gideremiyor. Bu nedenle su bulunduğunda teyemmümün hükmü biter. Ancak yerine ikame edildiği için su bulununcaya kadar teyemmüm yıkama gibidir. Çünkü fazla abdest almanın yararı var da fazla teyemmümün yararı yoktur. Ayırt edici herhangi delil de mevcut değildir.  

SORU:12- Teyemmümde niyet şart mıdır?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Şarttır.

Karagülle- Allah Kur’an’da her hareketinde “veksud fi meşyik” (kasdın olsun) buyuruyor. Ancak cüzlerin her birinde niyet zor olacağından açıklık olduğu yerlerde niyet vardır, kabul edilir. Yıkanmada ve abdestte niyet hükmen var sayılır. Teyemmümde ise remzi hareket vardır. Temizlik daha çok kalbidir. Bu nedenle niyet şarttır. Bir kimse kumlarda yuvarlansa teyemmüm olmaz ama suda yüzse abdest almış ve yıkanmış olur. Suya düşse de yıkanmış olur.

SORU:13- Teyemmümlü, abdestliye imam olabilir mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- İmam olur.

Rabia ve Muhammed- Teyemmümlü abdestliye imam olamaz.

Karagülle- Teyemmümlü abdestliye imam olur. İmam hareketlerdeki birliği sağlar. İmamın namazı fasit olsa bile cemaatin fasit olmaz. İmamın kendi içtihadında abdestli olması yeterlidir.

SORU:14- Vakit girmeden teyemmüm yapılabilir mi?

Numan- Caizdir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Caiz değildir.

Karagülle- Vakit girmeden önce teyemmüm caizdir. Kur’an’da teyemmümü namaza kalkarken değil, “kirlendikten sonra su bulunmazsa” denmiştir. Öyleyse namaz vakti gelmeden temzilik yapılacakdır. Su yerine toprak kullanılarak pislikler giderilir, yıkanma yerine toprakla teyemmüm yapılır.

SORU:15- Hazerde vakit darsa bayram ve cenaze namazlarında teyemmüm yapılabilir mi?

Numan- Teyemmüm yapılabilir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Teyemmüm yapılamaz.

Karagülle- Hazerde vakit darsa bayram ve cenaze namazlarında teyemmüm yapılabilir. Cuma namazında da yapılır, ancak, öğle namazını yıkandıktan sonra kılmalıdır.

SORU:16- Su bulmak zaman alacaksa ve güneş de doğmak üzere ise ne yapılır?

Numan- Teyemmüm yapar namaz kılar yoksa güneş doğduktan sonra kılar.

Malik- Teyemmüm yapar namaz kılar, iade etmesi gerekmez..

Şafii- Teyemmüm yapar namaz kılar, güneş doğduktan sonra abdest alıp iade eder.

Ahmet-

Karagülle- Hazerde ve seferde camaatle namaz kılındıktan sonra birlikte bir iş yapılacaksa abdest yerine teyemmüm yapar ve cemaate katılır, iadesi gerekmez.

Cemaatten sonra dağılınacaksa yıkandıktan sonra sünnet namazını vacip olarak eda eder. Akşam namazı sünnetini iki rekat olarak kılar. Cemaatle namazı sahihtir, ancak kusurludur. Sünnet namazı ile onu tamamlar.

Su almak için gitmesi gereken mesafe veya harcaması gereken çaba, açık havada ezan sesinin kelimelerini ayırt edecek şekilde ulaşabildiği mesafedir. Su için ondan daha uzağa gitme mükellefiyeti yoktur. Su bulmak için o mesafeye gidip gelme kadar zaman harcayacaktır. Daha fazla zaman harcamasına gerek yoktur.

Normal kullanma suyunu, değerinden iki misli daha pahalıya alıp temizlik yapmak gerekmez. Teyemmüm yapılır. Yoksulsa ucuz da olsa parayla almaz.

SORU:17- Hasta helak olacağından korksa teyemmüm yapabilir mi?

Numan- Teyemmüm yapar. Yıkansa helak olsa günahkar olur.

Malik ve Şafii- Teyemmüm yapar, iade etmez.

Ahmet- Teyemmüm yapar.

Ata ve Hasan- Teyemmüm yapar, su bulursa teyemmüm yapamaz.

Karagülle- Kur’an’da “hasta veya seferde iseniz” veya “biriniz heladan gelir veya kadınlarla mülamesede bulunur da su bulamazsanız, teyemmüm ediniz” deniyor. Buna göre hasta ve misafirler su bulsalar da teyemmüm yapabilirler, manası çıkar. “…suyu bulamazsanız” kaydını hasta veya sefere teşmil etmek dil bakımından uzak bir manadır. “Küntüm”le sefer ve maraz paranteze alınmıştır. “…suyu bulamazsanız…” kısmı ondan sonrakilerin kaydı olması daha yakın manadır. Mana bakımından da bu mümkün değildir, hasta ve seferde olmadan su olmadığı takdirde teyemmüm yapılabileceğine göre hastalık ve seferden bahsedilmesi manasız olurdu.

Açık ifade şudur: Yolcu ve hasta su bulsa da teyemmüm yapabilir. Bunun şeri hükmü şöyledir: Yolcu veya hasta değilse önce suyu araştırır sonra teyemmüm yapar. Araştırmadan teyemmüm yaparsa namazı sahih olmaz, iade etmesi gerekir. Oysa yolcu suyu araştırmakla yükümlü değildir, bu hüküm yolculuk devam ederken böyledir. Bu nedenle “abiri sebile” diyor. Yani “yola devam ederken” tabirini kullanıyor. Hastanın “suyu kullanmam bana zararlı mıdır” diye araştırma yükümlülüğü yoktur. Zararlı olmasını asıl kabuledip teyemmüm yapabilir. Bunun dışında suyun araştırılması şarttır. Ne var ki “ve lem teciduu maen“ denmemiş de “fe lem teciduu maen” denmiştir. “Fe” ile hüküm genişletilmiştir. Sadece suyun bulunmaması değil, suyun herhangi bir şekilde kullanılamaması da teyemmüme cevaz verir.

SORU:18- Hastanın hastalığı artacaksa teyemmüm yapabilir mi?

Numan, Malik ve Ahmet- Teyemmüm yapabilir.

Şafii- Teyemmüm yapabilir. (Sonra iadesi gerekir.)

Karagülle- Hastanın hastalığı artacaksa teyemmüm yapmalıdır. Yolcu su yok kabul ederek beyyineye gerek olmaksızın teyemmüm yapar, hastanın da hastalığı yıkanmakla artacağı kabuledilir, beyyine olmaksızın teyemmüm yapar.

SORU:19- Su az ise ne yapılır?

Numan ve Malik- Abdeste veya gusle yetmezse teyemmüm yapılır.

Şafii- Abdeste veya gusle yetmezse önce suyu kullanır sonra teyemmüm yapar. (Teyemmüm yapar.)

Ahmet- Yettiği kadarı ile yıkanır kalanı için teyemmüm yapar.

Karagülle- Bir kimse cünüp olsa abdesti alacak suyu olsa ama yıkanacak kadar suyu olmazsa abdestini alır ve teyemmüm yapar.

Abdestte azalarının bir kısmını yıkayabiliyorsa ne yapmalı? Toprak yerine su ile ıslatıp ellerini  dolaştırır. El ve yüze bu yetiyorsa yani iki defa iki avucu ıslatacak akdar su varsa teyemmüm yapmaz. Yoksa suyu terkedip teyemmüm yapar. Yıkanmaya su yetmiyorsa üstüne su döker el ile dolaştırır. Yetmezse teyemmüm yapar. Teyemmümü toprakla yapar.

SORU:20- Yara bezi üzerine mesh yapılır mı?

Numan ve Malik- Azanın bir kısmı çıbanlı, yaralı veya kırık ve sarılmışsa abdest alırken abdest uzuvlarının yarısından fazlası sarılmışsa teyemmüm yapar. Yarısından fazlası sağlamsa sağlamları yıkanmış, abdest alınmış olur. Bezin üstünde su ile meshetmesi müsteahbdir. Yıkanmada aynı hüküm bütün bedenin yarısından fazlasının sağlamlığına göre geçerlidir.

Şafii- Sargının üzerine mesheder ve teyemmümün meshini de ekler. (Eklemez.)

Ahmet- Bezin üzerinde mesheder kalanını yıkar.

Karagülle- Hasta yarası az da olsa teyemmüm edebilir. Sağlam yerleri yıkar, sargının üzerine su değdirmeden el gezdirerek işaret eder.

SORU:21- Tutuklu teyemmümle mi namaz kılar?

Numan- Su verilmez ise teyemmümle namaz kılar, sonra iade eder. (Bekler, sonra kılar.)

Malik, Ahmet ve Karagülle- Su verilmez ise teyemmümle namaz kılar ve iade gerekmez.

Şafii- Su verilmez ise teyemmümle namaz kılar ve iade eder.

SORU:22- Kabında suyu unutup teyemmüm etse namaz kılsa iade etmesi gerekir mi?

Numan ve Ahmet- İade etmesi gerekmez.

Malik- İade etmesi gerekir. (Gerekmez.) (İade ederse hasen olur.)

Şafii- İade etmesi gerekir. (Gerekmez- Eski)

Karagülle- Kabında suyu unutup teyemmüm etse namaz kılar ve iade etmesi gerekmez. “Felem tecidu” daki “Fe lem”, “tekdiru” manasını içerir.

SORU:23- Su ve toprak bulamayan ne yapmalı?

Numan- Su veya toprak buluncaya kadar beklemeli.

Malik- Su veya toprak buluncaya kadar beklemeli. (Teyemmümsüz kılar ve sonra iade eder.) (Teyemmümsüz kılar ve sonra iade etmez.)

Şafii- Teyemmümsüz kılar ve sonra iade eder. (İade etmez)

Ahmet- Teyemmüm yapar ve sonra iade etmez.. (İade eder.)

Karagülle- Allah, sıkıntı anlarında mükellefiyeti ağırlaştırmaz, hafifletir. "Allah size kolaylığı murad eder" buyurmaktadır. Namaz iade edilmez. Tahfifte iki yoldan biri tutulur. Biri tehir (erteleme), diğeri tahfifdir (hafifletme). Oruçta tehir, namazda tahfif var. Allah her mazeret için bir kolaylık göstermiştir. "Her zorluğun bir (yalnız bir) kolaylığı vardır.”

“Said” toprak demek değildir. Ellerini bir yere vurup teyemmüm yapması zaruret halinde yeterlidir.

SORU:24- Pisliğin giderilmesi için teyemmüm yeterli midir?

Numan- Pisliği giderme imkanı yoksa giderme imkanı buluncaya kadar namaz kılmaz.

Malik, Ahmet ve Karagülle- Pisliği giderme imkanına sahip değilse o şekilde kılar ve iade etmez.

Şafii- Pisliği giderme imkanına sahip değilse o şekilde kılar ve iade eder.

SORU:25- Teyemmüm için kaç defa toprağa vurmak gerekir?

Numan- Biri eller, diğeri yüz için, iki defa vurulur. (Bir darbe yeter.)

Malik-

Şafii ve Ahmet- Biri eller, diğer, yüz için, iki defa vurulur.

Ebu Hamid- Şafii’de iki veya daha çok darbe ile yüzünü ve ellerini mesheder.

Karagülle- Teyemmüm için iki defa toprağa vurmak gerekir, biri eller, diğeri yüz içindir. Kur’an’da “yüzünüzü ve ellerinizi meshedin” diyor. Mesh darbeden sonradır ve her biri için ayrı mesh gerektiği gibi darbe de gerekir.