SATIŞTA İHTİLAF

SORU: 1-Alıcı ile satıcı bedel üzerinde ihtilaf etseler kimin sözü geçerlidir?

Numan ve Şafii- İkisine yemin verdirilir. Yemin alıcıdan başlatılır.

Malik ve Ahmet- İkisine yemin verdirilir.

Süleyman- Mal alıcının elinde ise alıcının sözü geçerlidir. Satıcıya ispat gerekir. Mal satıcının elinde ise söz satıcınındır. Alıcıya ispat gerekir.

SORU: 2-Ölmüş veya helak olmuş bir malın semeni üzerinde ihtilaf etseler kimin sözü geçerli olur.

Numan- Söz alıcınındır.

Züfer, Ebu Sevr- Söz müşterinindir.

İbni Süreç- Satıcınındır.

Malik- Söz alıcınındır. (Yemin verdirilir.)

Şafii- Yemin verdirilir, ikisi de yemin ederse akit fesh edilir, mal misliyattan ise misli değilse kıymeti ödenir. (Söz satıcınındır.)

Ahmet- Söz alıcınındır. (Yemin verdirilir.)

Süleyman- Ölmüş veya helak olmuş bir malın semeni üzerinde ihtilaf etseler söz satıcınındır. Teslim etmemişse bedeli iade eder.

SORU: 3-Satışın ihtilaflı bedelinde varisler alıcı ve satıcı haklarına sahip midir?

Numan- Satışın ihtilaflı bedelinde mal varislerden hangisinin elinde ise yemin ettirilerek söz onun olur.

Malik, Şafii ve Ahmet- Bu durumda varisler alıcı ve satıcı haklarına  sahiptir.

Süleyman- Satışın ihtilaflı bedelinde varisler alıcı ve satıcı haklarına  sahiptir.

SORU: 4-Alıcı ve satıcı, şartlarda ihtilaf etseler kimin sözü geçerlidir?

Numan, Ahmet ve Süleyman- Alıcı ve satıcı veresiye olup olmadığında veya vadesinde, hiyarlı satış olup olmadığında veya hiyarın müddetinde, rehinli olup olmadığında ve mal veya uhde ile tazmin edilip edilmeyeceğinde ihtilaf etseler söz, davacı olmayana aittir.

Malik ve Şafii- Alıcı ve satıcı veresiye olup olmadığında veya vadesinde, hiyarlı satış olup olmadığında veya hiyarın müddetinde, rehinli olup olmadığında ve mal veya uhde ile tazmin edilip edilmeyeceğinde ihtilaf etseler yemin verdirilir.

SORU: 5-Satıştan sonra mal mı önce teslim edilecek, para mı?

Numan ve Malik- Satıştan sonra önce alıcının parayı ödemesi gerekir.

Şafii- Satıştan sonra kim önce verirse diğerinden isteme hakkı doğar. (Önce mal teslim edilmelidir.) (Önce para teslim edilmelidir.)

Ahmet-

Süleyman- Satıştan sonra kim önce verirse diğerinden talep etme hakkı doğar ve talebi yerine getirmezse iflas etmiş olur.

SORU: 6-Satışta mal teslim edilmeden önce tabii afetle telef olan malın hükmü nedir?

Numan ve Şafii- Satıcının malı telef olur.

Malik ve Ahmet- Misliyattan değilse alıcının malı telef olur.

Süleyman- Satışta, mal teslim edilmeden evvel, tabii afetle telef olan mallar, misliyattan ise satıcının telefidir. Taşınmaz ve hayvanlarda meydana gelen afetlerde parası ödenmişse alıcının, parası ödenmemişse satıcının telefidir.

SORU: 7-Satışta mal teslim edilmeden önce başkası tarafından telef edilen mallarda satış fesh olur mu?

Numan ve Ahmet- Satın alıcı isterse satışı fesh edip satıcıdan semenini alır, isterse fesh etmez telef edene tazmin ettirir.

Malik- Satın alıcı isterse satışı fesh edip satıcıdan semenini alır, isterse fesh etmez telef edene tazmin ettirir. (Satışı fesh eder.)

Şafii- Satın alıcı isterse satışı fesh edip satıcıdan semenini alır, isterse fesh etmez telef edene tazmin ettirir. (Satışı fehs eder.) (Telef edene tazmin ettirir.)

Süleyman- Satışta mal teslim edilmeden evvel başkası tarafından telef edilen mallarda satın alıcı satışı fesh eder. Teslim şartını yerine getirememiştir.

SORU: 8-Satışta mal teslim edilmeden evvel mal sahibi tarafından telef edilen mallarda satış fesh olur mu?

Numan, Malik ve Şafii- Satış fesh olur.

Ahmet- Satış fesh olmaz, kıymetini ödemesi veya mislini vermesi gerekir.

Süleyman- Satışta mal teslim edilmeden evvel mal sahibi tarafından telef edilen mallarda satış fesh olur. Belli olan, olmayandan evladır. Fesihte takdir yoktur, kıymette takdir vardır.

SORU: 9-Ağaçta satılmış meyve teslimden sonra telef olsa telef kimindir?

Numan- Telef alıcınındır.

Malik- Telef olan üçte birden azsa alıcının, üçte birden çoksa satıcının telefidir.

Şafii- Telef olsa alıcının telefidir. (Satıcının telefidir.)

Ahmet- Tabii afetle telef olmuşsa satıcının, hırsızlık veya yağmacılık gibi sebeblerle telef olmuşsa  alıcının telefidir.

Süleyman- Tabii ve beşeri afetlerle helak olması veya telef olması muhtemel malların iare edilmesi veya tam kabz olmadan satılmasının meşruiyeti, bu afetlere karşı dayanışma ortaklıklarının tazmin teminatı gerekir. Bu takdirde bu afetler bu ortaklıklarca karşılanır. Dayanışma ortaklıkları kurulmadan bu tür akidler yapılmışsa yani mal satıcının elinden çıkmış ama alıcının eline geçmemişse ortada telef olmuşsa kiminse onun telef olmuştur. Semeni ödenmişse müşterinin, ödenmemişse satıcının malı telef olmuştur.