HİBE

Hibe, bir kimsenin karşılıksız bir malı başkasına temlik etmesidir.

SORU: 1-Hibe icab kabul ve kabz ile sahih olur mu?

Numan ve Şafii- Hibe icab kabul ve kabz ile sahih olur

Malik-  Hibe icab kabul ile sahih olur. Kabza gerek yoktur. Fakat kabz nufuz ve temellük için şarttır. Hibe yapan istenmesine rağmen hibeyi teslimde gecikmiş ise ve bu esnada ölmüş ise varislerden isteme hakkı vardır. talbi terketmişse böyle bir talebe hakkı yoktur.

Ahmet-  Hibe icab kabul ile sahih olur, kabz gerekmez.

İbni Ebi Zeyd- Hibe edenin hiyezinden çıkması yeterli olup hibe edilenin hiyezine girmesi gerekmez.

Süleyman- Hibe icab kabul ve kabz ile sahih olur. Ancak akid yapılmış ve hibeden rucu edilmiş ise rucuden önce hibe edilende bir zarar doğmuşsa tazmin eder. Kabzdan evvel hibe vait hükmündedir. Zarar doğmamiş ise bir şey talep edemez. Teslim yeri belirtilmeyen akitlerde teslim yeri eğer karz ise alındığı yerdir, icabi yapanın hiyezidir. İcab yoksa bayiin hiyezidir.

SORU: 2-Akitle malik olunan bir şeyi kabz için malikin izni gerekir mi?   

Numan- Malikin izni gerekmez.

Malik, Şafii ve Ahmet- Malikin izni gerekir

Süleyman- Akitle malik olunan bir şeyi kabz için malikin izni hiyezinde ise gerekir. Hiyezinde değilse gerekmez.

SORU: -Alıcı hıyarı ile aldığı malın hibesi caiz midir?

SORU: -Şuyulu malın hibesi caiz midir?

Numan- Köle ve cevher gibi taksimi mümkün olmayan mallarda  şuyulu malın hibesi caizdir. Diğerlerinde caiz değildir.

Malik- Hibe eden bütün malı teslim ederse alabilir ve ortağın malı vedia olur

Şafii- Şuyulu malın hibesi caizdir. Hibe eden bütün malı teslim ederse alabilir ve ortağın malı vedıa olur.

Ahmet- Şuyulu malın hibesi caizdir

Süleyman- Şuyulu malın hibesi caizdir. Şuyulu malların mülken taksimi taleb edilemez. Herkes malını satmaya hakkı vardır. Şuf'a hakkı yoktur. Taksimi mümkün olanın taksimi yapılır, mümkün olmayanlar zaman işinde bölüşülerek kullanılır.

SORU: -Kayd-ı hayat şartı ile akarın menfaati temlik edebilir mi?  

Numan- Kaydı hayat şartı ile verilen mal kabizle hibe haline gelir, hibe edilenin mülkünde olur, varislerine kalır, varisleri yoksa devlete kalır.

Malik- Kaydı hayat şartı ile yapılan hibeler menfaatın temliki olup ölümü halinde tekrar eski sahibine iade olunur.

Şafii- Kaydı hayat şartı ile verilen mal kabizle hibe haline gelir, hibe edilenin mülkünde  olur, varislerine kalır, varisleir yoksa devlete kalır. (Kaydı hayat şartıyla hibe geçerldir. Sonunda malike kalır.)

Ahmet- Kaydı hayat şartı ile verilen mal kabizle hibe haline gelir, hibe edilenin mülkünde  olur, varislerine kalır, varisleri yoksa devlete kalır.

Süleyman- Kaydı hayat şartıyla yapılan hibe fiilen geçerlidir. Oturduğu müddet için kira isteyemez. İstediği zaman da çıkarabilir. Bu ımar bir be

SORU: Çocuklara yapdığı hibelerde kız erkek ayırmı yapmak caiz midir?

Numan, Malik- Hibelerde kız erkek çocuğu ayırımı yapmak  müstehabdir.

Şafii- Müstehabdir. (Erkeklere fazla vermek müstehabdır.)

Ahmet- Erkeklerinkini fazla yapması müstehabdir.

Muhammet- Erkeklerinkini fazla yapması müstehabdır.

Süleyman- Kendi evinde yaşıyan çocuklara yapılacak hibeler nafaka hükmünde olup eşitlik ilkesi içinde yapılır ve kız erkek ayrımı yapılmaz. Evlenme veya ayrı iş kurma sebebiyle evden ayrılanlara hibe yerine ıkraz yapılmaldır. Ikrazda eşitlik şartı yoktur. Ikraz mirastan mahsub edilir. Fazla almışsa nisabdan fazla mülkü varsa iade eder, yoksa borç silinmiş olur.  Bu borcun kusursuz ödenmemesi halinde cebri icra uygulanamaz.

SORU: Çocukların bazılarına hibe yapmak caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Çocukların bazılarına hibe yapmak mekruhtur. Rucu gerekmez.

Süleyman- Baba çocukların evlenmesi ve iş tutması hususunda yardımcı olmakla yükümlüdür. Evleninciye ve ayrı iş tutuncaya kadar kız ve erkek çocuk evinden ayrılmak sitemese birlikte bulundurma zorunluluğu vardır. Bu takdirde çocuklar çalışırlar ve geçinirler. Babalarının kazançlarına iştirak etmezler. Ancak evlendikten sonra yine aynı evde kalırlarsa şirketi müdarebe hükümleri uygulanır. Artan malların üçde biri kadın ortakların, üçde biri erkek ortakların, kalanı ise varislerindir.

Ayrılıp iş kuracaklara karz-ı hasen verilir. Mirasdan tasfiye olunur. Fazla almışsa iade eder. Nisabtan fazlası yoksa silinir.

SORU: Baba Çocuğuna bir şey hibe etse sonra rucu edebilir mi?

Numan- Hiç bir şekilde rucu edemez.

Malik-   Baba çocuğuna birşey hibe etse sonra sadaka olarak verdiğinden rucu edemez. Sıla ve mahabbet olarak verdiğinden rucu edebilir. Ancak, mallarda değişiklik olması, alacağa dönüşmüş olması, kızın evlenmiş olması veya diğer mallarla muhtelit hale gelmesi rucu hakkını ortadan kaldırır.

Şafii- İstediği vakit rucu edebilir.

Ahmet- Rucu edebilir. (Edemez.) (Sadaka hibelerde edemez.)

Süleyman- Hibenin hükümleri genel olup kabızdan sonra rucu caiz değildir. Akitten sonra kabızdan evvel rucu etse çocuğunun zararlarını tazmin etmez, üçüncü kişilerin zararlarını tazmin eder.

SORU: Hibeden rucu edilebilir mi?

Numan- Nesebden mahrem olanlara yapılan hibelerden rucu edilemez. Diğer hibelerden rucu edilebilir.

Malik-Töremesine yapdığı hibelerden rucu edebilir, ancak hibe ettiği kimsenin evden ayrılmış olmaması gerekir. Bir de hibe dilenin elinde olması gerekir.  Bey ve vakftan sonra rucu edemez. İcar veya rehinden sonra rucu edebilir. Yabancılara yaptığı hibelerden rucu edebilir

Şafii-Töremesine yapdığı hibelerden evden ayrılmış olsalar da rucu edemez. Başkalarına yapdığı hibelerden rucu edebilir.

Ahmet-

Süleyman- Hibeler kabız ile tamamlanır. Akit yeterli değildir. Kabızdan sonra rucu caiz değildir. Kabzdan önce de yapılan akdin fiilen zarar vermesi halinde tazmin olunur. Yakınlarına yapılan zararalar üçüncü şahsa geçmişse tazmin edilir. Evden ayrılmış kimslere yapılan hibeler borç halindedir. Ölümü halinde miraslardan mahsub ederler. Mirsacı olmazlarsa hibe halinde kalır. Mirsacı olurlarsa mirasdan fazla almışlarsa zenginlere iade ederler, değilseler hibeye dönüşür. Mevkufen hibedir.

SORU: Çıkar temin etmek maksadı ile hibe eden bunu istemeye hakkı var mıdır?

Numan- Hibe derken böyle bir şart koşmaz ise böyle bir karşılık istemeye hakkı yoktur.

Malik- Fakirin zengine, memurun amire, halkın yöneticilere yapdığı gibi halin delalleti ile sabit olan karşılığını istemeye hakkı vardır.

Şafii- Bir karşılık istemeye hakkı yoktur. (İstemeye hakkı vardır)

Ahmet-

Süleyman- Evlenmede hatibin kız tarafına yapdığı hibelerden erkek tarafı vazgeçerse geri talep edilemez. Kız tarafı vazgeçerse iade etmesi gerekir. Huldaki hükümler uygulanır. İş sahibinin yapdığı hibelerden rucu etmessi cazi değildir. İşverenin iade etmesi müstehabdir. Memurun amire veya halkın hakime  yapdığı hibelerden rucu mümkün değildir. İstediğini yapmaması şartı ile helaldir. Hakkı olmadığı halde yapması ise haramdır.

Rüşvet vermek haramdır. Suç değildir. Rüşvet almak helaldir. Rüşvetten istenen haksızlığı yapmak veya rüşvet verilmediği için hakkını vermemek suçtur. Görevli vazifesini yapmış mıdır, yapmamış mıdır, haksızlık etmiş midir, etmemiş midir ona bakılır, rüşvet almış mıdır, almamış mıdır ona bakılmaz.