TEDBİR

SORU:15- Bir kimse “sen, ben öldükten sonra hürsün” derse öldüğünde köle hür olur mu?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Hür olur.

Süleyman- Bir kimse “sen, ben öldükten sonra hürsün” derse öldüğünde köle hür olur. İtakda nezirden rucu edilemez.

SORU:16- Kölesine “ben öldükten sonra hürsün” dedikten sonra köleyi satabilir mi?

Numan- Köleyi azatlık mulaksa satamaz bir şarta bağlanmışsa satabilir.

Malik- Köleyi satamaz. Borcu varsa öldükten sonra satılabilir. Üçte bir kölelerden borcu ödenecek kadar kısmı satılır. Müdebber de satılır.

Şafii- Köleyi satabilir.

Ahmet- Borçlu ise köle satılabilir.

Süleyman- Bir kimse kölesine “sen, ben öldükten sonra hürsün” dedikten sonra köleyi satabilir. Müdebber kayıtlı köledir. Satması mümkün değildir. Ancak sağlığında tedbiri kitabete dönüştürebilir. Teslim edilmeyen hibelerden rucu mümkündür. İtkdan ise dönüş mümkün değildir.

SORU:17- Kölesine “ben öldükten sonra hürsün” derse ve o kimse öldüğü zaman borcu bulunsa alacaklıların itira hakları var mıdır?

Numan- Müdebber hayatta da, öldükten sonra da satılamaz.

Malik- Müdebber köleyi borçlular üçte biri içinde kalıyorsa diğer kölelerle birlikte varisler sattırabilir.

Şafii- Müdebber köle her zaman satılabilir.

Ahmet- Müdebber köle her zaman satılabilir. (Borcu varsa satılabilir.)

Süleyman- Müdeber köle sahibinin ölümü ile hür olur, satılması mümkün değildir. Alacaklılar tedbirden önce alacaklı iseler, müdebber borçlandırılır.

SORU:18- Kölelerine “ben ölünce siz hürsünüz” der de ölürse tereke azsa varisleri buna itiraz edebilir mi?

Numan- Müdebber köle ölmekle hür hale gelir, satılamaz. Varislerinin itraz hakkı yoktur. Tedbir ölüm hastalığında olursa çalıştırılarak bedeli ödettirilir.

Malik- Müdebber kölenin tedbirine varislerin hakları saklıdır. Üçte birine girmiyorsa satılır, varislere bölüştürülür.

Şafii- Müdebber köle her zaman satılabilir. Borcu varsa satılabilir.

Ahmet- Müdebber üçte birine girmiyorsa varislerce sattırtılabilir.(Sattırılamaz.)

Süleyman- Müdebber köle efendinin ölümüyle hür olur. Tedbir ölüm hastalığında olmamışsa sattırılamaz. Varislerin payları nisab miktarını bulmadıkça vasiyet yerine getirilemez. En küçük pay nisabdan fazla ise fazlası vasiyyete harcanır.

SORU:19- Çocuğu olan kölesine “ben öldükten sonra hürsün” dese kadın hür olunca çocuğu da hür olur mu?

Numan- Şartlı tedbirlerde çocuk anasına tabi değildir, şartsız tedbirlerde çocuk da müdebber olur.

Malik ve Şafii- Müdebber annenin çocuğu da müdebberdir.

Ahmet- Midebber annenin çocuğu da müdebberdir. (Değildir.)

Süleyman- Müdebber olan annenin  başka köleden olma çocuğu hür olmaz. Cariyesinin çocuğu ise hür olur. Çünkü annesinin eşi olması nedeniyle çocukta hak vardır. Ancak bedelini ödemesi gerekir.