ŞİRKETİ ANNAN

Ortakların değerlerini bir araya getirerek ortak üretim yapmak ve kazanç temin etme şeklinde kurulur. Herkes koyduğu değerler kadar sorumludur. Şirketin sorumlusu bütün malları ile sorumludur. Şirketin değerleri yetmediği zaman o tüm mal varlığı ile sorumlu olur. Şirkete değerler, sermaye olarak konabilir, o takdirde hasıladan pay alır. Şirkete karz veya iare şeklinde de konabilir, o takdirde de hasıladan pay almaz. Şirkette önce bunların payları tasfiye edilir.

Şirkete, taşınmaz, mal, emek ve kefalet konabilir. Kefalette hasıladan pay alabilir. Ekonomik zararları talep edemez. Karşılık istemeden kefil olan ekonomik zarara uğrarsa bunu talep etme hakkı vardır.

SORU:1-  Şirketi annan caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Caizdir.

Karagülle- Şirketi annan caizdir. Şirketi annan ortaklar akar, mal, emek veya teminat koymak suretiyle oluşturdukları bir işletmedir, hasıladan  sözleşmelere göre pay alırlar. Şirketin yönetimine en az yirmide bir payı olan iştirak eder. Diğerleri temsilen iştirak ederler. Sorumluluk sıra ile yapılır.   

SORU:2- Şirketi mufavada caiz midir?

Numan ve Malik- Caizdir.

Şafii ve Ahmet- Caiz değildir.

Karagülle- Şirketi mufavada caizdir. Şirketi mufavada kazanç temin etmek maksadı ile değil, ailece emniyetli yaşamak için kurulur. Başkanlar, başkan oldukları cemaatlerin mal varlıkları ile şirketi mufavada kurmaları şarttır. Başkan olmadan önce elde ettikleri, mallar ile kendilerine miras yoluyla gelen mallar sonunda varislerine geçer, kalan mallar haleflerine intikal eder. Bakmakla mükellef oldukları kimselerin payları büyüyünceye kadar ortak kalır ve kamu gelirlerinden onların geçinmeleri sağlanır. Bu yeni başkanın çocuklarına sağlanan seviyede olur.   

SORU:3- Nakit sermayenin eşit olması şart mıdır?

Numan- Şirktin dışındaki sermayenin eşit olması şarttır, biri varis olsa ve sermayesi artsa şirket fesholur.

Malik- Şart değildir. Herkes sermayesi kadar kar alır.

Şafii ve Ahmet-Şirketi mufavada batıldır.

Karagülle- Şirketi mufavadada sermayelerin eşit olması şart değildir. Ancak tüm sermaye karzı hasan veya iare olarak konmalıdır. Kazançtan veya hasıladan pay almazlar. Yeni gelen miras da bu yolla şirkete girer. Şirketin dışında mal bırakılabilir. Ancak onlardan temin edilen kazanç da şirketindir. Mesela bir adamın kirada evi olsa, onu şirkete koymasa olur; ancak, kiralar şirkete gelmelidir. Emekli olanlar da maaşlarını şirkete koymalıdırlar. Şirket fakirse ortaklar sayısınca fakirlik payını alırlar. Şirket zenginse hiçbirisi pay alamaz. Fakirlikte nisap ortaklarla çarpılarak bulunur.   

SORU:4- Kar-zarar ortaklara nasıl bölüştürülür?

Numan- Eşit bölüştürülür.

Malik- Eşit olarak sermayeye göre  bölüştürülür.

Karagülle- Kar ve zarar bölüştürülmez, ihtiyaca göre harcanır. Herkesin kendisinin ve bakmakla mükellef olduğu kimselerin eşit, refah içinde yaşamaları gerekir. Herkese ihtiyacına göre verilir. Hastalar tedavi edilir.    

SORU:5- Şirketi mudarebede gasbı kim tazmin eder?

Numan- Şirket tazmin eder.

Malik-Ticaret benzeri ekonomik zararları şirket tazmin eder. Hukuki zararları kendileri tazmin ederler.

Karagülle- Şirketi mudarebede kazanca matuf zararlar şirket tarafından tazmin edilir. Kazanca matuf olmayan cinayetlerden doğan zararlar kendi ana malından veya akileleri tarafından tazmin edilir. Akile yükümlülüğü şirkete aittir. Kişinin şirket içindeki sermayesi biterse ortaklığa devam edebilir. Borçlu hale gelirse yine ortaklık devam eder, borcu ödenmez. İflasa mahkum olur. Şirketi yönetemez. Ceza mahkumu iken de ortaklık devam eder. Kendisine karşı sorumluluk kalkar, akrabalarına karşı sorumluluk devam eder.   

SORU:6- Şirketi mudarebeye nakit olmayan mallar konabilir mi?

Numan- Nakit olmayan mallar konamaz.

Malik- Nakit olmayan mallar konabilir

Karagülle- Şirketi mudarebeye her türlü mal konabilir. Misliyettan olan karzı hasen, akar olanlar iare olurlar. Misliyattan olmayıp mislinin bulunması mümkün olmayan ve kiraya verilemeyen mallar ortaklığa konamaz. Hayvanlar, misliyle istenebilir.   

SORU:7- Şirketi mudarebede müdaribin bütün mallarını ortaklığa koyma zorunluluğu var mıdır?

Numan- Müdarib bütün mallarını ortaklığa koyma zorunluluğu vardır.

Malik- Bütün malları ortaklığa koyma zorunluğu yoktur.

Süleyman- Şirketi mudarebede müdarib bütün mallarını şirkete koyma mecburiyeti yoktur. Ancak bütün kazançların şirkete ait olması gerekir. Bu malı beyan eder, işletmesini üstüne alır. O da şirkete konmuş hükmündedir. Gasb gibi gayri meşru kazançlar, şirkete dahil değildir. Kaynağını gösteremediği malı şirkete ilave olarak koyamaz. Ortak bu tür hareketleri ile hakemler kararı ile şirketten çıkarılır.   

SORU:8- Şirkete konan mallarda karıştırma şart mıdır?

Numan- İhtilat şarttır.

Malik- İhtilat şart değildir.

Karagülle- Şirketi mudarebede taşınmazlarda ihtilat olmaz. Ancak misliyattan olanlar ihtilat edilir. Mislinin bulunması zor olan mallar nakde çevrilerek altın veya gümüş değeri ile iştirak ettirilir.   

SORU:9-İştirak etmek için malların tamamının toplanmış olması ve şirkete teslim edilmesi şart mıdır?

Numan- Şart değildir. Ortağın elinde bulunması yeterlidir.

Malik- Şarttır.

Karagülle- Şirketi mudarebe tesis edildikten sonra bütün borç ve alacaklar, hatta cezalar, mallar karz veya iare olarak şirketin eline geçer. Bundan sonra mal sahibi şirket adına hareket eder. Eski borçlardan ödenenler kendi mal varlığından ödenmiş olur, eski alacaklardan gelenler kendi mal varlığına gelmiş olur.   

SORU:10- Bedeni ortaklıklar caiz midir?

Numan- Caizdir, başka yerlerde çalışsalar da geçerlidir.

Malik- Ortak oldukları işte caizdir.

Şafii- Bedeni ortaklıklar batıldır.

Ahmet- Her şeyde caizdir.

Karagülle- Bir işte herhangi bir sebeple hizmeti geçenler mukavele yapmamış olsalar da o işin emek ortağıdır. Emek ortakları  pay alabilmeleri için yaptıkları iş ile harcadıkları saatlerini günü gününe yazmaları ve işin sorumlusunun imzasını almaları gerekir. Şayet sorumlusu bulunmazsa ortaklardan ikisinin imzasını almak gerekir. Yapılan iş belli ise ve işçiliğin resmi karşılığı belirlenmişse o verilir; yapılan işi belli değil veya karşılığı belirlenmemş ise harcadığı saatlere göre işçilik payına iştirak edilir. İşçilik, bakım işçiliği, hizmet ayrı ayrı paylara sahiptir. Şirketi mufavada dışında “çalışalım kazançlarımız ortak olsun” şeklinde yapılan akitler batıldır.

İşletmelere her ne suretle olursa olsun bir katkıda bulunanlar yazılı olarak belge almalıdırlar. Sorumlusu varsa sorumludan, sorumlusu yoksa iki ortaktan imza almalıdırlar. Bu belgeyi gününde almayanlar sonra katkılarını isbat ettikleri takdirde sadece mallarına ve nakitlerine karşılık, mal ve nakit ortaklığı içinde değişmiş olarak duruyorsa geri alma hakları vardır. Kar ve zarara iştirak etmezler, mallardaki ziyan kendilerinindir.