SEHV SECDESİ

SORU:1- Sehv secdesi nedir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Sehv secdesi, namazda yapılan bir eksikliğin, sonunda yapılan secde ile giderilmesidir.

Karagülle- Sehv secdesi, namazda yapılan bir eksikliğin, sonunda yapılan secde ile giderilmesidir. Edalar derece derecedir:

Batıl eda: Hiç eda edilmemiş olur. Vaktin geçmiş olması hükümleri caridir. Mesela elbise siparişi verilse; fakat, ayakkabı getirilse, bu eda batıl. Bundan sonra elbise dikip getirse de artık kabul olmaz. Çünkü vakti geçmiştir.

Fasit eda: Edanın iş görmemesidir. Elbise dikilmiş, ancak ölçü küçük alındığı için giyilmesi mümkün değildir. Bu elbise iade edilir. Ancak vaktinde getirdiği için zamanında yapmamış sayılmaz. Kendisine ek müddet verilir. O müddet içinde yeni elbise diker getirirse, elbisenin kabul edilmesi gerekir.

Eksik eda: Elbise dikilmiş ve normal şartlar altında giyilir durumda olmakla beraber, bir yerinde kusurlu kumaş kullanmış. Bundan dolayı elbise red edilmez, onun yerine fark alınır veya tenzilat yapılır.

Kamil eda: Şartnameye uygun edadır.

Sehv secdesi, işte bu eksik edanın tamamlanması için teşri edilen bir müessesedir.

SORU:2- Secde etmek farz mıdır?

Numan- Farzdır; ancak, edilmezse namaz fasit olmaz.

Kerhi- Farzdır.

Malik- Eksikliklerde farz, fazlalıklarda sünnettir.

Şafii- Sünnettir.

Ahmet- Farzdır.

Karagülle- Sehv secdesi farzdır, eda edilmezse namaz bozulmaz. Eksik ödemelerde alacaklı malı iade hakkına sahip olma, sadece eksik kısmını taleb etme hakkı vardır. Bu husudaki takdir hakemlere aittir, kişinin maksadına uyup uymadığına ve örfe bakılır.

SORU:3- Sehv secdesini terketmek namazı bozar mı?

Numan, Malik ve Şafii- Bozmaz.

Ahmet- Bozmaz. (Bozar.)

Karagülle- Sehv secdesini terketmek namazı bozmaz. Ödemedeki eksiklik giderilemezse de ödeme yapılmış olur.

SORU:4- Sehv secdesi selamdan önce mi, yoksa sonra mı yapılır?

Numan- Selamdan sonra  yapılır.

Malik- Selamdan önce, selamdan sonra yapılır. Ziyade ve noksan birleşirse yine selamdan önce yapılır.

Şafii- Selamdan önce  yapılır.

Ahmet- Selamdan önce yapılır. Ancak unutup selam verse sonra yapılır. Bir de kaç rekat olduğuna şübhe edip, galip zannına göre kılsa, o zaman selamdan sonra sehv secdesini yapar. (Sonra yapar.)

Karagülle- Sehv secdesi selamdan sonra yapılır.

Önce ödeme yapılır ve ödemenin fasit veya batıl ödeme olmadığı teslim edilir, sonra eksikler ödenir.

Bir tarafa selam vermekle namaz teslim edilmişdir. ikinci selam alınmamıştır, çünkü namaz eksik olduğu için kabul edilmemiştir. Secdeden sonra ikinci selamı verir. Artık sağ tarafa bir daha selam vermez.

Ödemelerde teslim makbuzu verilir. İbra makbuzu ise eksik ödemeden sonra verilir.

Borçlu borcunu kontrolörler teslim eder. Kontrolörler edanın butlanı, fesadı, kamil veya nakıs olmasına hükmederler. Fasitse iade ederler, nakıssa ambara koyarlar. Noksan ayrı eda edilir.

SORU:5- Rekatların sayısında şübhe eden ne yapar?

Numan- Tek başına ise şüphe ettiği rekatı yok sayar ve namazı tamamlar. Ancak bu hata ilk defa oluyorsa namazı batıl olur, yeniden kılar. Eğer imam rekatlerinde şüphe ediyorsa uzatmaz, galibi zan ne ise ona göre kılar. Zan yoksa azına bina eder. (İmam da azına bina ederek tamamlar.)  

Malik ve Şafii- Namazdaki rekatlerde şüphe eden kişi şüphe ettiği rekatı yok sayarak tamamlar.

Ahmet-

Hasanı Basri- Namazda şübhe ettiği rekatı kılmış kabul eder ve sonunda sehv secdesini yapar.

Evzai- Rekatlarda şüphe eden namazı yeniden kılar.

Karagülle- Rekatlarda şüphe ederse şüphe ettiği rekatı kılmamış gibi tamamlar ve sonunda sehv secdesini yapar. Aynı namazda bir daha şüphe ederse o zaman şüphe ettiği rekatı kılmış kabul ederek  namazı tamamlar.

Eksiğin tamamlanması şeklindeki ödemede, ne butlan ne de eksik ödeme söz konusudur. Ödeme ya kamildir ya da fasittir. Fesattan sonra sahihin edası da böyledir. Butlana veya sıhhata hamledilir. İşlerin sürüncemede bırakılmaması gerekir.

SORU:6- Ara oturuşu unutan, kalkarken hatırlarsa ne yapar?

Numan- Ruku durumuna gelmişse geri dönmez, gelmemişse geri döner. Geri dönmesi halinde sehv sevdesi gerekmez.

Malik- Dizleri yerden ayrılmışsa geri dönmez.

Şafii- Kalkarken hatırlasa doğrulmuşsa geri dönmez. Doğrulmamışsa geri döner ve geri dönmesi halinde sehv sevdesi gerekir.

Ahmet- Kalkarken hatırlasa ruku durumuna gelmişse ama kıraata başlamamışsa geri dönebilir, dönmemesi daha iyidir.

Nehai- Ruku durumuna gelmişse ve kıraata başlamamışsa geri döner.

Karagülle- Ara oturuşu unutsa ve kalkarken hatırlasa ruku durumuna gelmişse geri dönmez. Gelmemişse geri döner. Geri dönmesi halinde sehv secdesi gerekmez.

İnşaat yaparken bir katın kolonu yanlış dökülse, kolon yıkılır mı yoksa takviye kolon mu yapılır? Eğer ikinci katın kalıbı yapılmışsa bozulmaması gerekir. Yapılmamışsa yıkılmalı.

İmalat ve inşaatta eksik kalan veya kusurlu olan malların ne zaman iptal edileceği ve hurdalığa atılacağı ve ne zaman kusurlu mal olarak piyasaya sürüleceği hususunun kararı, üretici tarafından verilir. Bu meleke, sehv secdesi ile kazanılır.

SORU:7- Unutarak beşinci rekata kalkan ne yapar?

Numan- Beşincinin secdesini yapmadan hatırlasa geri döner ve celse yapmışsa selamını verir, yapmamışsa celse yapar selamını verir. Eğer beşincinin secdesini yaptıktan sonra hatırlarsa geri dönmez, eğer dördüncüde  secde yapmışsa altıya tamamlar ve iki rekat nafile olur. Dördüncüde oturmamış, beşincisinin de secdesini yapmışsa farz olmaktan çıkar, nafile olur. Farzı yeniden kılar.

Malik, Şafii ve Ahmet- Unutarak beşinci rekata kalkan kimse hatırladığında geri döner, teşehhüt etmişse sehvi secde yapar selam verir, teşehhüt etmemişse teşehhüt ve sehv secdesini yapar. Beşincinin secdesine gitmişse beşinciyi tamamlar, teşehhüt yapar ve sehv secdesini yapar.

Karagülle- Unutarak beşinci rekata kalkan kimse hatırladığında geri döner, teşehhüt etmişse sehv secdesi yapar, selam verir; teşehhüt etmemişse teşehhüt ve sehv secdesini yapar. Beşincinin secdesine gitmişse beşinciyi tamamlar, teşehhüt yapar ve sehv secdesini yapar.

Ölçülerde eksik yapma kadar, fazla yapmak da kusurdur. Tolerans içinde olmalıdır. Toleransı  aşınca teslim muteber değildir.  Kısa bacaklı pantolon muteber olmadığı gibi, uzun bacaklı da muteber değildir. Bu sebeple sehv secdesi gerekir.

SORU:8- Akşam namazında dördüncü rekata kalkan ne yapar?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- İster geri döner teşehhüt yapar, ister tamamlar ve dört rekatta selam verir ve sehv secdesini yapar.

Evzai- İster geri döner teşehhüt yapar, ister tamamlar ve dört rekattan sonra beşinci rekatı da ekler.

Karagülle- Akşam namazının meşruiyeti, vitir namazının tek rekat olması ve tek rekatlı namazların da varlığını gösterir. Dördüncü rekata kalkan dörtten sonra oturup teşehhüt yapar ve beşinciyi ekler, böylece tek rekat da kılınmış olur.  

SORU:9- İmama arkadan eksik kıldığı veya fazla kılmakta olduğu bildirilse, imam kendi kanaatine göre mi, yoksa arkadan gelen habere göre mi hareket eder?

Numan- Arkadan gelen habere göre hareket eder.

Malik ve Şafii- Kendi kanaatine göre hareket eder. (Arkadan gelen habere göre hareket eder.)

Ahmet- Kendi kanaatine göre hareket eder.

Karagülle- Cemaat imama eksik bıraktığını bildirmek için "subhanallah" der, tamam olduğunu bildirmek için "elhamdü lillah" der ve fazla yapmakta ise "selam" der. İmam böyle bir ses duyduğunda cemaatten muhtelif haber gelirse kendi kanaatine göre, gelmezse bir haberde kalırsa habere göre amel eder.

İmam kendisinin yakin ilmi yoksa, gelen tek haberciye inanmak zorundadır. Eğer haberciler muhtelifse o zaman kendi kanaatine göre hareket eder.

İstişarede ittifak varsa cemaata uyar, ittifak yoksa kendi reyi ile amel eder.

SORU:10- Nerelerde sehv secdesi yapılır?

Numan- Kunutu, ara celseyi, ara celsede tahiyyatı, bayram namazlarında tekbirleri okumamak; imam açık okunacağı yerde kapalı, kapalı okunacağı yerde açık okursa sehv secdesi yapar.

Malik- Kunutu, ara celseyi, ara celsede tahiyyatı okumamak; imam açık okunacağı yerde kapalı, kapalı okunacağı yerde açık okursa sehv secdesini yapar. Açık okursa selamdan sonra secde eder.

Şafii- Kunutu, ara celseyi, ara celsede tahiyyatı okumamak; sehv secdesini yapar. Secde veya rukuda yahut celsede Kur'an okursa da sehv secdesi yapar.

Ahmet- Kunutu, ara celseyi, ara celsede tahiyyatı okumamak; imam açık okunacağı yerde kapalı, kapalı okunacağı yerde açık okursa sehv secdesini yapar. Kıraatte sehv secdesini yapmasa da olur.

Karagülle- Giriş tekbiri kıyam, ruku, sucud, kade, selam ve kıraat rükündür. Bunlardan birinin yapılmaması namazı ifsad eder, yeniden kılınması gerekir. Bunlardan bazı rekatlarda  rukuun ve bir secdenin, her rekatta olması da rukuun rüknüdür. Bunun dışında ilk iki rekatte fatiha, sonra sure, rukuda ve secdede tahmidli tesbih, ruku ve secdeler arasında istiğfar ara celse, celselerde paygambere salat ve dua, ilk iki rekatta kunut, son rekatlerde huşu, iki rekatlı namazlarda rukudan sonra huşu, vitirde rukudan evvel huşu, bayramlarda rekatlarda ikişer huşu  farzdır. Bunlardan birinin ve bir kaçının terki sehv secdesini gerektirir.

Bir rüknün hata ile geciktirilmesi veya rükün ve farzlarda tertibin bozulması sehv secdesini gerektirir.

Birinci veya üçüncü rekatların sonunda celse yapılsa sehv secdesi gerektirir. Rükünde gecikme vardır.

İş ve mal mukaveleleri yazılırken mukavelelerde rükünler, parçalar, ekler  toleransları ile gösterilmesi gerekir. Rükün yoksa teslim yapılmamış olur, parça yoksa eksik teslim yapılmış olur, ekler ise teslimde eksiklik ve fazlalık ifade etmez. Kur'an okuma sehv secdesini gerektirmez.

SORU:11- Namazda bir kaç sehv yapılsa kaç secde yapılır?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Bir çift secde yapar.

Evzai- Ayrı cins hata tekerrür etmişse, her biri için ayrı ayrı; aynı cinsler için tek sehv secdesi yapar.

İbni Ebi Leyla- Her sehv için ayrı ayrı sehv secdesi yapar.

Karagülle-  Namazda bütün sehvler için bir çift secde yapar. Sehv secdesi için iki defa secdeye varır, hamd ile tesbih eder, arada istiğfar eder, sonra celseye geçer, celsede teşehhüt okumaz, istiğfar eder. En az üç defa istiğfar eder. Eğer sehivler çok ise her sehv için üçer istiğfar yapar. Sehv üçten çoksa ona ilaveten kalanlar için birer defa istiğfar eder. Sola selam vererek çıkar.

SORU:12- Cemaatle namaz kılarken cemaat bir sehv yapsa imam secde yapar mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- İmam secde yapmaz.

Karagülle- Cemaatle namaz kılarken cemaat bir sehv yapsa imam secde yapmaz. Cemaat topluluğa uymakla mükellefdir. Namazı fasit olmuşsa sonra kılar, olmamışsa cemaatin sevabı yeterlidir, ona kefaret olur.

SORU:13- İmam sehv yaparsa cemaat de sehv secdesi yapar mı?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Cemaat sehv secdesi yapar.

Karagülle- İmam sehv yaparsa cemaat de sehv secdesini yapar. Cemaat namazda imamın her meşru hareketine uymakla yükümlüdür. Bu aynı zamanda savaş halini belirtir.

Topluca hareket edilmesi gereken her yerde başkan ne derse o yapılır. Hatalar ve yanlışlar sonra düzeltilir. Hareket esnasında isyan caiz değildir. Hareket bitikten sonra hak aranır, hak verilmezse o cemaat terkedilir. Yine isyan yapılmaz. Cemaatten ayrıldıktan sonra hak dışardan talep edilir, verilmezse savaş meşru olabilir. Ama cemaatin içinde sözlü tebliğ dışında, hiçbir isyan hareketi caiz değildir. Ancak isyanda itaat edilmez, beklenir.

Başkan namazda meşru olmayan bir hareket yaparsa uyulmaz, beklenir. Meşru harekete geldiğinde düzeltilir. Başkan secdeyi terk ederek ifsat etse de başkana uyularak namaz tamamlanır. Eğer cemaat de imama uyduğu için rüknü terketmek zorunda kalmışsa namazı iade ederler. Yoksa cemaatin namazı geçerlidir.  

SORU:14- Namazda imam sehiv yapsa, secdesini yapmasa cemaat yapar mı?

Numan-

Malik- Cemaat sehv secdesini yapar.

Şafii ve Ahmet- Cemaat sehv secdesini yapar. (Yapmaz.)

Karagülle- Namazda imam sehv yapsa, secdesini yapmasa cemaat ikinci selama uymaz, secdesini yapar. İmam da onları bekler. Başkan bir yanlışlık yaparsa cemaatın onu düzeltmesi gerekir. Cinayetinin diyetini vermesi gerekir. Bunları yapmazsa cemaatten ayrılıp hicret etmesi gerekir. Başkana karşı boykot  yoktur, hicret vardır.