NAFAKA

SORU:1- Nafaka kimlere vaciptir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Eş, çocuklar ve anne babaya ve başka kimselere nafaka farzdır.

Karagülle- Bir evde birlikte yaşıyanlara nafaka, evin erkeğine aittir. Bunlar eş, baliğ olmayan çocukları, yaşlanmış anne veya baba, köleler ve aciz akrabalardır.

SORU:2- Eşe verilecek nafaka miktarı neye göre belirlenir?

Numan, Malik ve Ahmet- Nafakanın miktarı karı kocanın durumuna göredir. Zengin zengine zenginlik nafakasını, fakir fakire fakirlik nafakasını, zengin fakire bunların ortasında  bir nafaka verir ve fakir zengine fakirlik nafakasını verir, kalanı borçtur.

Şafii- Nafaka yalnız kocaya göre belirlenir. Miktarı şer’an takdir edilmiştir.  Zengin iki, orta hallı bir buçuk ve fakir bir müd, fitre nafaka verir.

Karagülle- Mihir kadının varlığına göredir. Nafaka ise erkeğin varlığına göredir. İslam nikahı ile nikahlananlara ve diğer bir evde yaşıyanların hepisine kocanın takdirine göre  nafaka verilir. Ancak koca daha lüks bir hayat yaşıyamaz. Yediğini yedirmek, giydiğni giydirmek, yaşadığı evde barındırmak ve seyahatleri ile onları dolaştırmakla yükümlüdür. İş icabi yaptığı harcamalarla, iş icabi gezmeler müstesnadır. Eşler arasında eşitliği sağlamakla yükümlüdür. Mihir boşanma tazminatıdır ve farklıdır.

Mut’a nikahında ise mihir yoktur, ücret vardır. Nafaka, ücretin içindedir. Ancak mut’a nikahlısına verdiği ücretten az  bir miktar diğer eşler için caiz değildir.

SORU:3- Koca karısına hizmetçi tutmakla yükümlü müdür?

Numan, Şafii ve Ahmet- İhtiyaç olduğunda en az bir hizmetçi tutar. Birden fazlasını isteyemez.

Malik- İhtiyaç olduğunda en az  bir hizmetçi tutar. Gerekirse birden fazlasını da isteyebilir.

Karagülle- Koca ev hanımına hizmetçi turmakla yükümlü değildir. Hizmete muhtaç ise eşin kadın akrabaları hizmet eder. Ancak erkek kendisine veya karılarından birine hizmetçi tutsa veya kölesi olsa bütün eşleri eşit oranda yararlandırmak zorundadır. Bir eşi varsa kendisine ayırdığı miktar kadar nüfusa göre diğerlerine de ayırmakla yükümlüdür. İşyerlerindeki hizmetçiler bundan müstesnadır. İşyerinde işçilere yedirdiği yemekten kendisi de yer. Lüks iş yemeklerine eşlerini de götürmekle yükümlüdür.

SORU:4- Büyük erkek, birleşemeyen küçük kızla evlense nafaka vermesi gerekir mi?

Numan, Malik ve Ahmet- Gerekmez.

Şafii- Gerekmez. (Gerekir.)

Karagülle- Büyük erkek birleşemeyen küçük kızla evlense nafaka vermesi gerekmez. Ancak velisi müsade edip evine almışsa o zaman gerekir.

SORU:5- Büyük kadın birleşemeyen küçük erkekle evlense nafaka gerekir mi?

Numan ve Ahmet- Gerekir.

Malik- Gerekmez.

Şafii- Gerekir. (Gerekmez.)

Karagülle- Büyük kadın birleşemeyen küçük erkekle evlense kocasını yanına alıp bakımını yaparsa nafakayı hak eder, hizmetini yapmaz ise gerekmez.

SORU:6- Nafakayı verememesi halinde koca kusurlu sayılarak boşanmasını isteyebilir mi?

Numan- İsteyemez ama kadın iş yapma hakkına sahip olur.

Malik, Şafii ve Ahmet- İsteyebilir; yiyecek, giyecek ve mesken hususunda aciz kalan kocadan kadın, nikahın feshini talep edebilir.

Karagülle- Nafakayı verememesi halinde koca kusurlu sayılır ve kadın boşanma talebinde bulunabilir. Fakat, yiyecek, giyecek ve mesken hususunda aciz kalan kocayı kusurlu kılıp hul’ talebinde bulunamaz. Ancak koca adalete riayet etmemişse veya koca daha müreffeh yaşamışsa koca kusurludur ve bu durumda kadın haklı olarak hul’ talebinde bulunabilir.

SORU:7- Eskiden verilmeyen nafakalar sonradan alacak olarak talep edilebilir mi?

Numan- Sonradan talep edilebilemez; ancak, anlaşma yapmış ve bir miktar tespit edilmişse veya hakemler buna hükmetmiş ise onu isteyebilir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Sonradan talep edilebilir ve ücret mahiyetindedir.

Karagülle- Eskiden verilmeyen nafakalar sonradan alacak olarak talep edilebilir; ancak, bunu icra yoluyla alamaz, hul’da koca kusurlu olur.

SORU:8- Kocasının izni olmaksızın evinden ayrılıp giden kadının nafaka istemeğe hakkı var mıdır?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Yoktur.

Karagülle- Kocasının izni olmaksızın evinden ayrılıp giden kadının nafaka isteme hakkı yoktur. Nafaka evde bulunup, ev işleri yapma karşılığıdır. Çocuğu yanında ise onun da nafaka hakkı vardır.

SORU:9- Kocasının izni ile evinden ayrılıp giden kadının nafaka isteme hakkı var mıdır?

Numan- Yoktur.

Malik, Şafii ve Ahmet- Vardır.

Karagülle- Kocasının izni ile evinden ayrılıp giden kadının nafaka isteme hakkı yoktur. Ancak çocuğu yanında ise nafaka hakkı vardır.

SORU:10- Boşanıp iddeti dolmuş bir kadının daha az ücret ile veya ücretsiz süt verecek varken daha çok ücret isteyerek kendi çocuğunu kendisinin emzirmesine hakkı var mıdır?

Numan- Daha çok ücret isteyerek çocuğunu kendisinin emzirme hakkı yoktur. Çocuk annesinin yanında emzirilmelidir.

Malik- Daha çok ücret isteyerek çocuğunu kendisinin emzirme hakkı vardır. Çocuk yanında emzirilmelidir. ( Hakkı yoktur.)

Şafii- Daha çok ücret isteyerek çocuğunu kendisinin emzirme hakkı vardır. Ücret ecri misldir. (Yoktur, annesinin yanında emzirilmelidir.)

Ahmet- Daha çok ücret isteyerek çocuğunu kendisinin emzirme hakkı vardır. Ecri misl ile emzirir.

Karagülle- Boşanma olduktan sonra da anne babanın çocuklarına karşı görevleri müşterektir. Anne çocuğun nafakasını ve kendi nafakasını alarak çocuğu emzirmek durumundadır. Sütten kesildikten sonra ise yalnız çocuğun nafakası ödenir.

Annenin başkasıyla evlenmesi halinde süt varken çocuğun nafakası verilir. Annenin nafakasının da yarısı verilir.

SORU:11- Anne yemek yiyemeyen çocuğuna süt vermeye zorlanabilir mi?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Zorlanabilir.

SORU:12- Anne yemek yiyebilen çocuğuna süt vermeye zorlanabilir mi?

Numan, Şafii ve Ahmet- Süt verecek biri varsa zorlanamaz.

Malik- Süt verecek biri varsa da babasının karısı ise zorlanır. Ancak kadın şerefinden dolayı süt emzirmeyen kadınlardan ise veya hasta ise veya kocası çok zenginse veya sütü zarar veriyorsa zorlanamaz.

Karagülle- Çocuğu emzirme hizmeti anneye aittir. Mazeret ortaya çıktığında kadının nafakasından kesilerek başkasına ücret verilebilir. İki tarafın rızası ile başkasına süte verdirilebilir. Çocuğun sütsüz kalmasından anne sorumludur.

SORU:13-  Çocuğun nafakası kimlere farzdır?

Numan- Aralarında evlenmeleri haram olan her kadın ve erkeğe çocuğa nafaka vermeleri farzdır. Teyze ve halalar da buna dahildir. Amca çocukları ve süt akrabaları girmez.

Malik- Yalnız anne babaya ve çocuklar arasında farzdır. Kardeşlere veya yeğenlere veya amcalara nafaka düşmez.

Şafii- Nafaka  baba ve babalarına, oğul ve oğullarına düşer, kardeşlere amcalara ve yeğenlere düşmez.

Ahmet- Birbirine feraiz veya asabe yoluyla varis olanlar arasında nafaka vardır. Bir taraflı irsiyet varsa nafaka yoktur. (Vardır.) Bunlar yeğen ile hala, amca kızı amca oğlu ile olur.

Karagülle- Aile, ortak çocuk yetiştirme müessesesidir. Anne doğurma ve büyütmekle, baba nafaka ve savunmakla yükümlüdür. Babanın acziyeti halinde veya olmaması halinde babanın baba akrabaları, yoksa oğuldan erkek torunları, babadan erkek kardeşler, babaların erkek kardeşleri, erkek kardeşin erkek çocukları ve amca çocukları nafaka vermekle yükümlüdür. Anne ve kadın akrabalar hizmetle yükümlü olup hiçbir zaman nafaka ile yükümlü değiller.  Babadan erkek akrabalar yoksa anadan erkek akrabalar yükümlüdür.  Babanın olmaması halinde velayeti bir yakınlı tekeffül eder ve yetimler faslından ona pay verilir.

SORU:14- Azatlının nafakası azat edene düşer mi?

Numan ve Şafii- Nafaka düşmez.

Malik-Nafaka düşmez. (Küçükse ve malı yoksa büyüyünceye kadar düşer.)

Ahmet- Nafaka düşer.

Karagülle- Azatlı azat edenin soyundan kabul edilir. Daha yakın mirasçıları yoksa birbirine varis olurlar ve aralarında nafaka ve hıdane mükellefiyetleri vardır. Küçüklerin nafakası kendi mallarına ait değildir.  Mallar mevkufen velisine verilir. İnfak da veliye aittir. Baliğ olduklarında mallar eksiksiz çocuklara verilir.

SORU:15- Erkek çocuk baliğ olduktan sonra işi yoksa babası bakmakla yükümlü müdür?

Numan ve Malik- Sağlığı yerinde ise yükümlü değildir.

Şafii- Yükümlü değildir.

Ahmet- Yükümlüdür.

Karagülle- Küçük çocuğun nafakası, babası sağ ise nafaka temin etmekle yükümlüdür. Baba  fakirlik faslından şahsına alır, kadın da aynı payı şahsına alır. Yoksulluk faslından baba bakmakla mükellef olduğu kimse sayısınca pay alır. Kadın yalnız kendi payını alır. Babası ölen çocuklara yetimler faslından pay verilir. Yaşlı olanlara yaşlılık faslından pay verilir. Baba yalnız küçük çocuklara bakmakla yükümlüdür.

Onbeş yaşından sonra çocuk kendi nafakasını kendisi temin eder; edemiyorsa fakirlik ve yoksulluk fasıllarından pay alır. Bunların çalışma kredileri vardır, nerede çalışırlarsa orada o krediyi kullanarak iş bulurlar. Ayrıca işyerleri kurulur, oraya gelenlere müellefei kulup faslından pay verilir.

SORU:16- Kız çocuk baliğ olduktan sonra işi yoksa babası bakmakla yükümlü müdür?

Numan- Nikahlanıncaya kadar nafakası babasına aittir.

Malik- Evleninceye ve birleşme oluncaya kadar nafakası babasına aittir.

Şafii- Kız çocuk baliğ olduktan sonra babası bakmakla yükümlü değildir.

Ahmet- Yükümlüdür.

Karagülle- Çocuğun babası sağsa babası nafaka temin etmekle yükümlüdür. Baba fakirlik faslından şahsına alır, kadın da aynı payı şahsına alır. Yoksulluk faslından baba bakmakla mükellef olduğu kimse sayısnca pay alır. Kadın yalnız kendi payını alır. Babası ölen çocuklara yetimler faslından pay verilir. Yaşlı olanlara yaşlılık faslından pay verilir. Baba yalnız küçük çocuklara bakmakla yükümlüdür.

Onbeş yaşından sonra çocuk kendi nafakasını kendisi temin eder, edemiyorsa fakirlik ve yoksulluk fasıllarından pay alır. Bunların çalışma kredileri vardır, nerede çalışırlarsa orada o krediyi kullanaraak iş bulurlar. Ayrıca işyerleri kurulur ve oraya gelenlere müellefei kulup faslından pay verilir. Kız ve erkek arasında fark yoktur.

SORU:17- Çocuk hasta-özürlü olarak baliğ olsa nafakası kime aittir?   

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Babasına aittir.  

Karagülle- Çocuk hasta-özürlü olarak balığ olsa nafakası babasına aittir; fakat, yetimler faslından pay almağa başlar.

SORU:18- Çocuk hasta olarak balığ olsa sonra iyileşse sonra tekrar hasta olsa nafaka tekrar başlar mı?     

Numan, Şafii ve Ahmet- Tekrar başlar.

Malik- Tekrar başlamaz.

Karagülle- Çocuk hasta olarak balığ olsa sonra iyileşse sonra  tekrar hasta olsa nafaka tekrar başlar. Sağlam baliğ olsa da yine nafaka başlar. Ancak yakınlar faslından ödenir. Hasta baliğ olup iyileştikten sonra tekrar hasta olsa velisi istediği fasıldan almağa hak kazanır. Arada değiştiremez. Tekrar iyileşip hasta olsa yetimler faslından yaşlılar faslına geçebilir.

SORU:19- Kız çocuk evlense duhul olsa sonra boşansa nafaka babasına döner mi?  

Numan, Şafii ve Ahmet- Nafaka tekrar babasına döner.

Malik- Tekrar babasına dönmez.

Karagülle- Kadın baliğ oldukdan sonra kendi kazancını kendisi temin eder, çalışma kredisi alır, yoksulluk, fakirlik, işsizlik paylarını alır. Sağlıklı olması halinde, evli ise nafaka kocasına aittir.

SORU:20- Yakınlar arasında tercih nasıl yapılır?

Numan ve Ahmet- Anne ve dede, kız ve oğul arasında üç pay olarak bölüşülür. Kız ve erkek torun varsa nafaka yalnız kıza aittir. Anne kız varsa dörtte biri annenin, kalanı kızına aittir.

Malik- Nafaka erkek ve kadın torunlarına aittir, varlıklı olanlara düşer, varlıklı olmayanların yükümlülüğü yoktur.

Şafii- Nafaka yalnız erkeklere aittir. Kadınlara nafaka yoktur. Nafaka kıza aittir,  anneye değil.

Karagülle- Çocuğun nafakası babaya, yaşlının nafakası oğluna aittir. Doğuştan hasta-özürlü çocuklar yetim, sonradan hasta olanlar yaşlı hükmüne tabidir. Çocuklar için baba yoksa; varsa onbeş yaşından büyük babadan erkek kardeşler, yoksa babaların kardeşlerine aittir. Yaşlılar için nafaka oğullarına, oğulları yoksa babadan erkek kardeşlerine, onlar da yoksa  yeğenlerine aittir. Yaşlılar için yükümlülük yaşta küçüklerden başlar, çocuklar için yaşça büyüklerden başlar. Yakınları varken uzaklara nafaka ve velayet düşmez.

            Akıl özürlülerin velayeti şer’an tahakkuk edip devri caiz değildir. Ancak çocuğun hukukunu bütün yakınları korurlar. Hakemlerin kararı ile devir alabilirler. Aklı başında olanlar, kendileri akrabalarından birini hatta varis olmayanları bile seçebilirler. Yakınları anlaşarak nöbetleşebilirler. Nöbet yıllık olarak bölüşülür. Nafaka istihkak eden kimselerin malları velilere verilir, onlar karzı hasen olarak kullanırlar. Mallarında eksiltme yapılamaz. Mallar sonunda varislere kalır. İyileşirlerse ve baliğ olurlarsa kendilerine kalır.

SORU:21- Hayvanına bakmayan kimse bakmaya zorlanabilir mi?    

Numan- Zorlanamaz, ama uyarılabilir.

Malik ve Ahmet- Zorlanabilir; fakat, ağır yük yükleyemez.

Şafii- Zorlanamaz.

Karagülle- Hayvan, bitki veya üretim araçlarına gereği gibi bakamayaların elinden başkanın değer fiyatla satın alma yetkisi vardır. Aldığı fiyatla satma durumundadır. Değer fiyat hakemlerce belirlenir. Hakemler de şahitlere tesbit ettirebilirler.