SAVUNMA VE TAZMİNAT

GİRİŞ:

İnsanlar malını, canını, işini ve ırzını  savunma hakkına sahiptir. Zorla borç alma hakkı yoktur. Kimsenin kimseyi hapsetme veya seyahatini engelleme hakkı yoktur. Savunurken verilen maddi zararlar aynen tazmin edilir. Saldıran ağır, savunan hafif tazminat öder. Verilen bedeni zararlar da karşılıklı tazmin edilir. Saldıran ağır, savunan hafif diyet öder. Daldırana kısas uygulanır, savunana uygulanmaz. İkisi de hataen öldürürlerse tarafların akileleri tazmin eder. İkisi de saldırarak öldürürlerse taraflar tazminat ödemezler.

Zirai sitelerde  hayvanların mı yoksa tarlaların mı korunacağı belirtilir.  Hayvanlar korunacaksa salınmış hayvanların zararları tazmin edilir. Tarlalar korunacaksa tazmin edilmez. Hayvanların korunması kabul edilmiş yerlerde hayvanların insana verdiği zararlar, sebebiyet zararlarıdır, ona göre tazmi edilir. Bu hüküm kedi ve köpek için de geçerlidir.

Sürürcü o beldenin yolculuk kurallarına uymuşsa maddi zararları tazmin etmez. Trafik kurallarına uymadığı için yaptığı cinayetler, sebebiyet cinayetleridir, kendisi hafif tazminat öder. Mali imkanları yetmezse iflas hükümleri uygulanır. Kurallarına uyduğu halde yine kaza yapılmışsa hata diyeti öder.  Akilesi tazmin eder.    

Ehliyetli birinin zararı hatasız yaptığı kabul edilir. Ehliyetli birinin ise hata yaptığı hatalı kabul edilir; aksinin isbatı gerekir.

SORU:1- Hayvan veya insan saldırısına uğrayanlar, başka çareleri kalmamışsa öldürebilirler  mi?

Numan- Başka çareleri kalmamışsa öldürebilirler, insanlar için hata diyetini öderler. Hayvanları tazmin etmezler.

Malik, Şafii ve Ahmet- Öldürebilirler diyet ödenmez, tazmin etmezler.

Karagülle- Hayvan veya insan saldırısına uğrayanlar, başka çareleri kalmamışsa öldürebilirler akileleri hata diyeti öder.

SORU:2- Bir kimsenin evinde ölü bulunsa ve saldırdığını iddia edip isbat etse kısas yapılır mı?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Kısas yapılmaz.

Ebu Hamid- Kısas yapılmaz, diyet de ödenmez.

Maverdi- Kısas yapılmaz, diyet gerekir.  

Karagülle- Bir kimsenin evinde ölü bulunsa ve saldırdığını iddia edip isbat etse kısas yapılmaz, saldırmadığı isbat edilirse hududen katl gerekir. Afv caiz değildir. Yol kesme hükümleri uygulanır.

SORU:3- Elini ısırdığı için çekse ve ısıranın dişleri kırılsa tezminat ödemesi gerekir mi?

Numan, Şafii ve Ahmet- Tezmin etmesi gerekmez.

Malik- Tezmin etmesi gerekir. (Gerekmez.)

Karagülle- Bir kimse diğer bir kimsenin elini ısırsa o da eli çekip dişlerini kırsa ısıranın ısırma için ağır diyet ödemesi gerekir, eli çeken hafif diyet öder. Bunu da akilesi öder.

SORU:4- Bir kimse birini evini gözetlerken ev sahibi bir şey atıp gözünü kör etse diyet öder mi?

Numan- Diyet öder.

Malik- Diyet gerekir. (Gerekmez.)

Şafii ve Ahmet- Diyet gerekmez.

Karagülle- Bir kimse birini evini gözetlerken ev sahibi bir şey atıp gözünü kör etse diyet hata diyeti öder. Bunu da akilesi öder.

SORU:5-Dayak veya kol kesme cezası uygulanırken mahkum ölse veya sakat kalsa tazmin edilir mi?

Numan- Tazmin edilir.

Malik ve Ahmet- Tazmin edilmez.

Şafii- Ceza uygularken şeriatın hükümleri içinde kalmış, haddi aşmamışsa eceliyle ölmüştür tazminat ödenmez. Sopa sayısında aşırı gitmiş veya ağır sopa ile vurmuşsa o zamana başkanın akilesi tarafından tazmin edilir.

Karagülle- Ceza uygulanırken beklenenden fazla bir tesir olursa tazmin edilir. Ceza uygulanmasında ücretli biri istihdam ediliyorsa onun mesleki akilesi öder. Ücretsiz uygulmada ise hazineden ödenir.