HAVALE

Muhil               : Havale eden alacaklı     : Havale eden borçlu

Muhalün aleyh : Havale edilen borçlu     : Muhalün leh: Alacağı devralan

Muhalin bih     : Havale olunan alacak    : Havale olunan borç

Bir kimse üçüncü bir şahsa “borcumu sen al” derse o da kabul etse borçlu ödemeyi kabul etmek zorundadır. Anlaşmayı kabul etse alacaklı havale edenden bir daha isteyemez. Bir kimse üçüncü şahsa alacağımı “sen tahsil et” derse borçlu kabul etmese de geçerlidir. Havaleyi kabul eden kimse de havale edenden bir daha isteyemez. Ancak, borçlunun inkar etmiş olması veya borçlu veya alacaklının havale tarihinden önce iflas etmiş olmaları hallerinde isteyebilir.

Senetli havalelerde alacağın havalesinde senedi borçlu tanzim edip imzalar ve üçüncü kişiye verir. Senedi kim alırsa havaleyi kabul etmiş olur. Bu senet nakit senedi ise gayri meşrudur (bono), faizdir. Mal senedi ise meşrudur ve selemdir. Borcun havalesinde senet alacaklı tarafından tanzim edilip borçlu kabul ederse artık havale eden, havaleyi kabul edene karşı sorumlu olmaz (poliçe, çek). Bu senet hamiline yazılı olmaz. Ciro edilmesi caiz değildir.

Her kesin bir hesap cüzdanı olur. Bu defterin sağ yapraklarına verilenler yani alacaklar yazılır. Sol yaprağına alınanlar yani borçlar yazılır. Bu cüzdanda dört çeşit hesap vardır. Vadeli veya vadesiz, borç veya emanet hesapları vardır. Borçlarda artma ve eksilme borçluya aittir, muhafaza giderleri borçluya aittir. Emanetlerde artma ve eksilme alacaklıya aittir, muhafaza giderleri alacaklıya aittir, borçlu vekaleten harcar.

Bir kimseye bir kredi tanındığında vadeli borç hesaplarının borç kısmına; vadesiz mevduat hesaplarının alacak hesabına yazılır.  

Bir alacağın başkasına devredilmesi havaledir. Eksiltilerek ve artırılarak devredilmesi caiz değildir. “Ben bu parayı alamıyorum, sen al, yarısı senin olsun” şeklindeki bir havale haramdır. Bu yarısını borçluya bırakma anlamındadır.

SORU:1- Bir kimse alacağını başka bir kimseye havele etse borçlunun izni gerekir mi?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Borçlunun izni gerekmez.

Davut- Borçlunun izni gerekir.

SORU:2- Başkasına havele edilen bir borca borçlunun itiraz hakkı var mıdır?

Numan, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Borçlunun itiraz hakkı yoktur ve rızası da gerekmez.

Malik- Borçlunun itiraz hakkı eğer aralarında düşmanlık varsa reddedebilir.

İstahri- Borçlunun herkese karşı itiraz hakkı vardır.

Davut- Borçlunun herkese karşı itiraz hakkı vardır.

SORU:3- Alacaklı borçlunun havelesini kabul ettikten sonra havele edenden isteyebilir mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Havele edenden isteyemez.

Züfer- Havele edenden de isteyebilir.

Karagülle- Alacaklı borçlunun havelesini kabul ettikten sonra “alacak” senetli alacaksa ilk borçludan, değilse son borçludan isteyebilir.

SORU:4- Alacaklı borçlunun havelesini kabul ettikten sonra havele olunan kişi borcu inkar etse veya iflas etmiş olsa havale edenden isteyebilir mi?

Numan- Sadece inkar etmesi halinde isteyebilir, başka hallerde isteyemez.

Malik- Sadece iflasta, iflas ettiğini bilsin veya bilmesin rücu eder, onun dışında isteyemez.

Şafii ve Ahmet- İflas etmiş olması veya sonradan iflas etmesi veya havele olunan kimsenin inkar etmesi veya araştırmadan kabul etmiş olması halleri dışında rücu edemez.

Karagülle- Havale olunanın veya havale edenin havale tarihinden önce iflas etmiş olmaları veya havale olunanın inkar etmesi halleri dışında havaleyi kabul eden, bir daha havale edenden isteyemez. Havale olunan iflas etmişse borcu tenzilen havale etmiş olacağından cazi değildir. Havale eden iflas etmişse diğer alacaklıların haklarını ketmedeceği için caiz değildir.