YOL KESME

GİRİŞ:

Bir cinayet gizli işlenmişse o cinayetin affı yoktur. Başkanın takdiri ile cezalandırılır. Bir cinayet aleni işlenmişse mağdurların affı ile diyete dönüşür. Affetmezlerse kısas yapılır. Kast eksikse yine diyete dönüşür. Bu diyet, ağır diyettir. Suçlu kendi malından öder. Ödeyemezse çalıştırılarak ödettirilir. Cinayet hata ile işlenmişse hafif diyet ödenir. Akilesi varsa akilesi öder, yoksa kendi malından öder. Ödeyemezse iflas hükümleri uygulanır ve zorla çalıştırılarak ödettirilmez.

Yol kesmede yalnız mal alınmışsa gasp hükümleri uygulanır. Tanınıyorlarsa ağır tazminat ile ödettirilir; tanınmıyorlarsa kolları kesilir. Yolcular savunma hakkına sahiptirler; öldürürlerse kısas yapılmaz, hafif diyet öderler. Yolkesen eğer cinayet işlemişse bu gizli işlenmiş cinayet kabul edilerek affı mümkün olmayan ceza ile cezalandırılır.

SORU:1- Yol kesene uygulanacak ceza nedir?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Öldürmek, asmak, sağ kol veya sol ayağı kesmek veya sürgündür.

SORU:2- Öldürme cezası ne zaman uygulanır?

Numan- Yol kesici malı almadan öldürmüşse başkanın ictihadı ile öldürülür. Yakınlarının afvı dinlenmez.

Malik- Öldürme cezası diğerleri gibi başkanın içtihadı ile her fiile uygulanabilir

Şafii ve Ahmet- Malı almadan öldürenler öldürülür; asılmazlar.

Karagülle- Başkan davet ettiği halde davete icabet etmeyenler, nefyedildikleri halde nefyedilmiş yerlere girenler ve hakemlerin verdikleri kararlara kendi rızları ile infaza razı olmayıp firar edenler öldürülürler. Bunların afvı caiz değildir. Malları gasbedilir ve devlete kalır. Kendilerine cenaze töreni yapılmaz ve Müslüman mezarlığına gömülmez.  

SORU:3- Asma cezası ne zaman uygulanır?

Numan- Malı alıp öldürenleri başkan ister sağ kolu ve sol ayağını keser, ister öldürür, ister öldürür ve asar. Affı mümkün değildir.   

Malik-Öldürme cezası diğerleri gibi baaşkanın içtihadı ile her fiile uygulanabilir.

Şafii ve Ahmet-Yol kesenler öldürüp malı almışlarsa öldürülür ve asılırlar.

Karagülle- Öldürmüş ve ölüme mahkum olmuş kısasa rıza gösterirlerse bunlar asılır. Bunların malları varislerine kalır. Cenaze merasimi ifa edilir ve Müslüman mezarlığında gömülür.

SORU:4- Asma nasıl yapılır?

Numan ve Malik- Asılacak kimse önce sağ olarak asılır ve karnına süngü saplanarak öldürülür. En çok üç gün asılı kalır.

Şafii- Asılacak kimse önce öldürürlür sonra asılır. Asılma müddeti üç gündür. (Önce asılır sonra öldürülür.)

Ahmet- Asılacak kimse önce öldürülür ve sonra asılır. Üç gün beklemeye gerek yoktur. Halk görünce indirilir.

Karagülle- Asılacak kimse asılarak öldürülür. Daha az eziyetle öldürülüp asılsa da caizdir. Suçu belirtilir ve rızası ile asıldığı belirtilerek. Cenazesi kılınır. Takdis edilerek gömülür.

SORU:5- El ayak ne zaman kesilir?

Numan- Mal almış veya almamış olsunlar başkan öldürme, asarak öldürme veya çapraz olarak el kol kesme cezasından uygun olanı uygular.

Malik- Öldürme cezası diğerleri gibi başkanın içtihadı ile her fiile uygulanabilir.  

Şafii ve Ahmet- Öldürmeden mal almışlarsa kol ve bacağı kesilip serbest bırakılırlar.

Karagülle- Yarım diyet veya daha fazlası gereken bir cinayet işlenmişse ve bu gizli olarak işlenmişse cezası sağ kol ve sol ayak kesmedir. Afv caiz değildir. Tam diyet gerektiriyorsa öldürülürler. Afv caiz değildir. Rıza gösterirlerse asılır ve itibarı korunur.

SORU:6- Sürgün cezası ne zaman verilir?

Numan- Öldürmeden mal alır ve aldıklarından her birine düşen pay on dinardan fazla ise ise kol ve bacak kesilir. Aldıkları mal nisaba yetmiyorsa ve öldürme yoksa hapsedilirler. Tevbe belirtisi olursa veya ölünceye kadar kalırlar.

Malik- Öldürmemiş ve önemli değerde de mal almamışlarsa kendi beldelerinden sürülüp başka beldede kalmaya mahkum edilirler.

Şafii- Ceza verilmeden önce kaçıp geri gelseler had olunacak kimselerdir. Kaçarlarsa oralarda takip olunmazlar.

Ahmet- Ceza verilmeden önce kaçıp geri gelseler had olunacak kimselerdir. Kaçarlarsa oralarda takip olunmazlar. (Kovulurlar, kendi beldesine girmeye de izin verilmez.)

Karagülle- Herkes istediği zaman bucağını değiştirebilir. Bucak başkanı da istediğini bucak dışına sürebilir. Her hangi bir suç isnadı gerekmeyebilir. Sürülen kimse malen zarara sokulmaz. Bu kimse o bucak içine girse kanı heder olur.

Yol kesip nisaptan az mal alsalar, yahut kalıcı olmayan eziyette bulunsalar, tazminatı nisabı doldurmayacak kadar azsa bunlar ağır tazminat tazmin ederler. Ödeyemezlerse zorunlu çalıştırma cezası uygulanır.

SORU:7- Muhariplerle birleşip zayıfları da yanlarına katsalar ve zayıflar sadece yardım etseler onlara ne ceza uygulanır?

Numan, Malik ve Ahmet- Yardım etmişlerse muharip hükümleri  uygulanır.

Şafii- Sadece hapis ve sürgün cezaları verilebilir.

Karagülle- Muharipler birleşip zayıfları da yanlarına alsalar ve zayıflar sadece yardım etseler bunlara muharip hükümleri uygulanamaz; göçe zorlanır.

           Her bucağın kendi hukuk düzeni vardır. Merkezler ona karışamaz. Hukuk düzenine uymayanlar sürülür. Gitmeyenlerin can ve mal güvenliği korunmaz. Bucak başkanı kendisi hukuk düzenini koruyamıyorsa yönetimi ilçedeki jandarma teşkilatına bırakır. İstediği zaman da buna son verir. Askeri idare askeri hükümleri uygular.  İlde isyan olsa ve güvenlik sağlanamazsa bölgeden askeri idare istenir.

Askeri idareler yalnız il ve merkez bucağında askeri yönetim tesis ederler. Bucak daveti yoksa oraya giremezler. Bucak asileri beslerse ablukaya alınır, giriş yasaklanır ve çıkış serbest bırakılır. Çıkışa izin vermiyorsa savaş açılarak bucak teslim alınır. Siyasi dayanışma ortaklık başkanları ile başkan katledilir. Bucak dağıtılır. İl için de durum aynıdır. Bunun için hakem kararı gerekir.  Savaş ancak dışarı çıkışa müsade etmemesi halinde meşru olur.   

SORU:8- Kırda yol kesse ve silahlı direnişe geçse bunlar muharip midirler?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Muhariptirler.

Karagülle- Kırda yol kesse ve silahlı direnişe geçse bunlar muhariptirler. Hukuk düzeninde  hakim mevzuattır, komutan değildir. Hukuk düzeninde sorumluluk hukuka karşıdır, amire karşı değildir. Hukuk düzeninde kollektif sorumluluk yoktur, şahsi sorumluluk vardır. Hukuk düzeninde sonuştan değil, fiilden sorumluluk vardır.

Savaş düzeninde hakim mevzuat değil emirleridir. Sorumluluk şeriata karşı değil, amire karşıdır. Sorumluluk ferdi değil, kollektiftir. Hareketlerden değil, sonuçtan sorumlu olma ilkesi vardır.  

Yol kesenlere karşı savaş hükümleri uygulanmaz; barış hükümleri uygulanır. Nefsi müdafaa hakkı vardır. Ancak davet edilip gelmeyenlere karşı ise savaş hükümleri uygulanır. Eşkiyaya karşı silah kullanılabilir, ancak kullananlar tazmin eder. Bundan sadece kendileri hakkında kaçak hükmü verilenler, bir yerden sürülenler ve yasak bölge ilan edilen ve işaretlerle belirlenen yerlerde çatışma olursa yaralananlara ve ölenlere tazminat ödenmez.

SORU:9- Şehrin içinde silah çekenlere hangi hüküm uygulanır?

Numan- Şehrin içinde silah çeken öldürülürse tazmin olunur.

Malik, Şafii ve Ahmet- 8. maddenin hükümleri uygulanır.

Karagülle- Hukuk düzeninin olduğu yerde öldürülene tazminat ödenir. Askeri düzenin olduğu yerde öldürülenler ise tazmin edilmezler. Kır ile şehir arasında fark etmez. Şehirde olaylara müdahele edilmez, sonuç beklenir. Videolara kaydettirilir. Soruşturma sonunda suç işleyenler mahkum edilir. Silah kullanılırsa tazmin edilir.

SORU:10- Yol kesenler arasında kadın olursa ve öldürmüş ve mal almış ise  öldürülür mü?

Numan- Kısasen öldürülür ve tazmin eder.

Malik, Şafii ve Ahmet- Hadden öldürülür.

Karagülle- Yol kesenler arasında kadın olursa ve öldürmüş ve mal almışsa  hadden öldürülür, erkekle kadın arasında fark yoktur.

SORU:11- Biri öldürür ve mal alırsa hadden mi öldürülür?

  Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Hadden öldürülür, yakınların affı tesir etmez.

Karagülle- Biri öldürür ve mal alırsa hadden öldürülür, yakınların affı tesir etmez. Yol kesenler tanınmıyorsa veya hepsini öldürmüşlerse hadden cezalandırılırlar. Affı caiz değildir. Tanınıyorlarsa veya kendileri itiraf ediyorlarsa kısasen öldürülürler.

SORU:12- Alınan malın geri alınıp alınmaması öldürülmeyi etkiler mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Öldürülmeyi etkilemez.

Karagülle- Alınan malın  geri alınıp alınmaması öldürülmeyi etkilemez. Eğer katil fiili işlerken gizli yapmışsa hadden öldürülür. Aldığı mallar geri istenemez, devlet tazmin eder. Ama kısasen öldürülecekse mallar geri alınır, devlet tazmin etmez. Buna karar vermek başkana aittir. Kur’an’daki “ev” ifadesi başkana bu yetkiyi vermektedir.

Hükümden sonra hükme rıza gösterenler asılır ve mallar varislerine kalır. Rıza göstermez firar ederse malları müsadere edilir ve kendisi öldürülür. Müslüman mezarlığına gömülmez ve cenaze merasimi yapılmaz.

SORU:13- Savaşta iken ölenlerden had düşer mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Had düşer ve mağdurların mal can yaralamalar tazmin olunur, af caizdir

Karagülle- Savaşta ölenlerin kanları heder olarak ilan edilmişse tazmin olunmaz. Malları varislerine kalır. Zararları devlet tazmin eder. Kanları heder olarak ilan edilmeyenleri devlet tazmin eder. Zararları kendi mallarından ödenir. Yetmezse akilesi öder. Bir siyasi akileye dahil olmayanların kanları hederdir.

SORU:14- Bir kimse içki içse, zina yapsa, çalsa ve kısas veya muharebe sebebiyle mahkum olsa  bütün cezalar uygulanır mı?

Numan ve Karagülle- Bütün cezalar uygulanmaz. Burada en yüksek ceza yeterlidir. Cezada en azı uygulanır.

Malik- Bütün cezalar uygulanmaz, ölüm yeterlidir.  

Şafii- Bütün cezalar uygulanır.

Ahmet- Bütün cezalar uygulanmaz. Burada en yüksek ceza yeterlidir. Cezada en azı uygulanır.

SORU:15- Bir kimse kazfetse, kol kesse veya katletse bütün cezalar uygulanır mı?

Numan ve Ahmet- Bütün cezalar uygulanır. Bunlar kişi hakkdır.  

Malik- Bütün cezalar uygulanmaz, ölüm yeterlidir.  

Şafii- Bütün cezalar uygulanır.

Karagülle- Bir kimse kazfetse, kol kesse, katletse bütün cezalar uygulanmaz. Kazf cezası uygulanmaz. Kol diyeti ödenir. Katledilir.

SORU:16- İçiki içse ve kazfetse iki ceza da uygulanır mı?

Numan, Şafii ve Ahmet- İki ceza da uygulanır.

Malik- Yalnız kazf  uygulanır.

Karagülle- İçiki içse ve kazfetse, içki sırasında tediben kamçılanır. Ayıldıktan sonra kendisine sorulur, inkar eder ve sarhoşluk sebebiyle söylediğini söylerse ceza uygulanmaz.

SORU:17- Muharip olmayanlardan içki içen, zina yapan, çalan tevbe etse cezaları düşer mi?

Numan ve Malik- Cezaları düşemez.

Şafii- Cezaları düşmez. (Bir sene geçerse düşer.)

Ahmet- Cezaları düşmez.(Düşer.)

Karagülle- İçki içene ancak içkili olduğu zaman tediben sopa vururlur. Aklı gittiği için deli veya çocuk hükmündedir. Velisi veya başkan veya bunlardan biri yoksa onu tedip eder. Bir yıl geçtikten sonra zina cezası uygulanmaz.

Bir kimsenin tevbe ettiğinin belirtisi beş vakit namazlarda cemaatte hazır bulunması ile ölçülür. Bunun dışında büyük günahlar işlemeyecektir. Kumar oynamayacak, yalandan şehadet etmeyecek, içki içmeyecek, zina yapmayacak, çalmayacak, kazfetmeyecek, anne ve babasına eziyet etmeyecektir.

SORU:18- Tevbe edende salih amel belirmedikçe şahitliği kabul edilir mi?

Numan ve Ahmet- Şahitliği kabul edilir.

Malik ve Şafii- Şahitliği kabul edilmez.

Karagülle- Bir kimse eşkıyalığa başlamış, sonra teslim olmuş, cezasını çekmiş veya kendiliğinden teslim olduğu için affedilmişse eski haklara kavuşur.  Günlük cemaate devam etmesi şarttır.

SORU:19- Muharebede dengi olmayanı öldürse öldürülür mu?

Numan- Bir kimse müslüman olmayanı, köleyi veya kendi kölesini öldürse  bunun için öldürülmez.

Malik- Bir kimse müslüman olmayanı, köleyi veya kendi kölesini öldürse bunun için öldürülür.

Şafii- Bir kimse müslüman olmayanı, köleyi veya kendi kölesini öldürse bunun için öldürülür. (Öldürülmez.)

Ahmet- Bir kimse müslüman olmayanı, köleyi veya kendi kölesini öldürse  bunun için öldürülmez.(Öldürülür.)

Karagülle- Bir kimse müslüman olmayanı, köleyi veya kendi kölesini öldürse bunun için öldürülür. Savaşta savaşanlar, bir ortaklık kurmuş olur. Mallarını ve canlarını koyarlar, sonunda elde edilen ganimet ikiye bölünür, yarısı savaşa katılanların yarısı da savaşı finanse edenlerindir. Burada katıl veya maktul tazmin edilmez. Esirler, işlemiş oldukları fiillerden dolayı değil, işleyecekleri fiillerden dolayı tedbir alınır.

Kanı heder olarak ilan edilmemişse tenkil şehitlerine ve ölenlerin diyetleri ödenir. Şehitlerin diyetleri dört kattır. Biri kasten öldürülmüş olmaları diğeri ise muharip olmaları sebebiyle iki kattır. Uygulanacak ceza da yaptıkları fiillerine karşılıktır.