8-KURBAN-8

SORU:1- Kurban kesmek sünnet midir?

Numan- Şehirde yaşayan ve nisabın üstünde serveti olan kimseye vacibdir.

Ebu Yusuf ve Muhammed- Sünnetdir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Sünnettir.

Karagülle- Kurban kesmek vaciptir. Kur'an'daki "budne" ayeti bunu ifade etmektedir. O hacdaki kurban değildir. Zenginlikde bucak nisabına ulaşmış olması gerekir. (Bucağın nisabı için zekatın fakir bahsine bak) (Hac:36)

SORU:2- Kurban kesme vakti ne zaman başlar?

Numan- İmam bayram namazını kıldırıp hutbeyi bitirdikten sonra kesilebilir. Kırda yaşayanlar, kuşluktan sonra kesebilirler.

Malik ve Ahmet- İmam bayram namazın kıldırıp hutbeyi bitirdikten sonra kesilebilir.

Şafii- İmam bayram namazını kıldırıp hutbeyi bitirecek kadar vakit geçtikten sonra kesilebilir. İmamın kıldırmış olması şartı yoktur.

Ata- Güneşin doğmasından sonra kesilir.

Karagülle- Kurbanlık hayvanlar açık yerde, kırda kesilir. Bayram namazı kılındıktan sonra tekbir alınarak kurbanların bulunduğu yere gelinir. Kıbleye doğru sıralanır. Birlikte tekbir alınır. Birlikte besmele çekilerek herhes kendi kurbanını keser. Bu aynı zamanda hayvanların nasıl kesileceğinin eğitimdir. Allah'ın diğer canlıları nasıl insana musahhar kıldığını göstermedir. Savaşa alıştırmadır. Bu dünya hayatının fani olduğunu anlatmadır.

Herkes kestiği hayvanın etlerini parçalar ve üç küme haline getirir, değişik kümelere parça parça atar. (Hacdaki taşlama misali yapılır.)  Böylece üç grup oluşur. Sonra birinci grup etler kurban kesmeyenlere bölüştürülür. İkinci gruptaki etler kurban kesenlere nüfuslarına göre bölüştürülür. Üçüncü grupta ise kurban kesenlere kurban sayısına göre verilir. Cemaat kesmeden önce  kurbanın kesilmesi caiz değildir.

SORU:3- Kurban hangi güne kadar kesilebilir?

Numan, Malik ve Şafii- Kurban bayramın üçüncü günün sonuna kadar kesilir.

Sait İbni Cübeyr- Şehirliler yalnız bayramın birinci günü, diğerleri bayramın dördüncü günü sonuna kadar kesebilir.

İbni Sirin- Sadece bayramın birinci günü kesilir.

Nehai- Hac sonuna kadar kesilebilir.  

Karagülle- Kurban bayram günü hep birlikde kesilir. Ancak yetişemiyenler, bayramın dört gününde de kesebilir. Dördüncü günü öğleden sonraya bırakmamak gerekir. Ay senesi 354,367065 gündür. 50 hafta 350 gün eder. 4,367065 gün artmaktadır. Bunun bir günü ramazan bayramına, üç günü ise kurban bayramına aittir.  Dördüncü gün öğleye kadar bırakılabilir. Bu cemaatle namazı kaçıran ve namazı tek kılan gibidir.  

SORU:4- Kurbanı bayram günleri kesemeyen ne yapar?

Numan- Kıymetini fakirlere dağıtır.

Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Başka günlerde kaza olarak keser.

SORU:5- Hac ayı girdikten sonra kurban kesmeye niyet eden kimse saçlarını ve tırnaklarını kesebilir mi?

Numan- Kesebilir, kesmemesi mekruhtur.

Malik ve Şafii- Kesmesi mekruhtur. Kurban kesdikten sonra keser.

Ahmet- Kesmesi haramdır. Kurban kesdikten sonra keser.

Karagülle- Tevriye arefe günüden bir gün önce başlayarak kurban kesinceye kadar, av alayamaz, cima yapamaz, saç ve tırnakları kesemez.

Kurban kesecek kişi kurban elbisesini giyer. Bunları yapmanın cezası yoktur. Kurban kesmeyenlerin bilinmesi ve ona göre onlara et ve zekat verilmesinin tespiti için bu giyim gereklidir.

Fakirlerin, zenginlerin mallarında hakları vardır. Onlar bunların haklarını alarak zengin olmuşlardır. Zenginler zeket vererek ve kurban keserek borçlarını öderler.

SORU:6- Kurbanlık hayvan ayıplı hale gelse kesilmesi caiz midir?

Numan- Kesilmesi caiz değildir.

Malik, Şafii, Ahmet- Kesilmesi caizdir.

Karagülle- Kurbanlık koyun ayıplı hale gelse kesilmesi caizdir. Ancak etin vasfında bir araz şeklinde ortaya çıkarsa yeni kurban alıp kesmesi gerekmez.

SORU:7- Hasta hayvan kurban edilebilir mi?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Hasta hayvanın eti bozulmamışsa kurban edilebilir.

SORU:8- Uyuzlu hayvan kurban edilebili mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- İleri derecede uyuzlu hayvan kurban edilemez, çünkü etini ifsat eder.

Karagülle- İleri derecede uyuzlu hayvan kurban edilemez, çünkü etini ifsat eder. Etinin ifsat olması, kendiliğinden ölmüş hayvanda bir gün içinde meydana gelen zehirtlenmenin derecesi ile ölçülür.

SORU:9- İki gözü kör olan hayvan kurban edilebilir mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Kurban edilmez.

Karagülle- İki gözü kör olan hayvan kurban edilmez. Çünkü kendi başına hayatını sürdüremez.

SORU:10- Gözleri şaş olan hayvan kurban edilebilir mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Kurban edilemez.

Kimi Zahiri- Kurban edilebilir.

Karagülle- Gözleri şaş olan hayvan kurban edilebilir. Şaşlık ete zarar vermez, hayvanın kendi başına yaşamasına da mani değildir.

SORU:11- Boynuzu kırık hayvan kurban edilebilir mi?

Numan, Malik ve Şafii- Kurban edilebilir fakat, mekruhtur.

Ahmet- Kurban edilebilemez.

Karagülle- Boynuzu kırık hayvan kurban edilebilir, mekruh da değildir.

SORU:12- Sakat hayvan kurban edilebilir mi?

Numan- Kurban edilebilir.

Malik ve Şafii- Kurban edilemez.

Karagülle- Sakat hayvan kurban edilebilir. Etinde onda birinden fazla eksilme olmamalı ve kendi kendine yaşayabilmeli, et bozulmuş olmamalı.

SORU:13- Kulağı kesik hayvan kurban olabilir mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Kurban olamaz.

Karagülle- Kulağı kesik hayvan kurban olur.

SORU:14- Kuyruğu kesilmiş hayvan kurban olur mu?

Numan, Malik ve Karagülle- Yarısından az kuyruğu kesilmiş hayvan kurban olur.

Şafii- Az da olsa kuyruğu kesilmiş hayvan kurban olarak kesilemez. (Kesilebilir.)

Ahmet- Yarısından az kuyruğu kesilmiş hayvan kurban olarak kesilebilir. (Üçte birden fazla kuyruğu kesilmiş hayvan kesilemez)

SORU:15- Kurbanda vekalet caiz midir?

Numan, Şafii ve Ahmet- Caizdir; zimminin vekaleti mektuhtur

Malik- Caizdir; zimminin vekaleti caiz değildir.

Karagülle- Kurbanda vekalet caizdir; zimminin vekaleti mekruh değildir.

SORU:16- Kurban niyetine alınan hayvan kurbana dönüşür mu?

Numan- Kurbana dönüşür.

Malik, Şafii ve Ahmet- Kurbana dönüşmez.

Karagülle- Kurban niyetine alınan hayvan kurbana dönüşür. Ancak daha iyisi ile efdali istihsanen cazidir.

SORU:17- Besmelesiz kesilen kurban olur mu eti yenir mi?

Numan- Kesen kasten besmeleyi terketmesi halinde kurban olmaz ve eti yenmez.

Malik- Besmelesiz kesilen hayvanın eti yenir. Kasten terkedilenin yenmez. (Keserken besmele söylemek sünnettir).

Abdulvahhab- Tevil ederek terketse yenir.

Şafii-Besmelesiz kesilen hayvanın eti yenmez.

Ahmet- Amden besmele terkedilse yenmez. Unutarak terkedilse yenir. (Yenmez).

Karagülle- Başkasının adına kesilen hayvanın eti yenmez. Kasden besmelesiz kesilen kurban kurban olmaz. Kasden besmelesiz kesilen hayvanın da eti yenmez. Kurbanın dışındaki hayvanlarda besmelesiz kesmek etini haram kılmaz. Kurbanı ise ifsad eder ve o et yenmez.

SORU:18- Kesmeden önce peygambere salat getirmek caiz midir?

Numan ve Malik- Mekruhtur.

Şafii- Müstehaptır.

Ahmet-Kesmeden önce peygambere salat getirmek meşru kılınmamıştır.

Karagülle- Kurban keserken, tekbir getirilir, besmele çekilir; fakat, Peygambere salat getirilimez. Bir salat kurbanı iptal eder ve eti yenmez.

SORU:19- Kurban kesilirken dua yapılır mı?

Numan- Mekruhtur.

Malik, Şafii ve Ahmet- Müstehaptır. "Bu sendendir ve senindir, benden kabul et" denir.

Karagülle- Kurban kesilirken dua yapılması mekruhtur. Sadece tekbir getirilir, besmele okunur.

SORU:20- Nafile kurbanın etini kesen yiyebilir mi?

Numan, Malik, Ahmet ve Karagülle- Yiyebilir

Şafii- Yiyebilir. Bir lokma ..... kalanı dağıtmak efdaldır. (Bayram kurbanı gibi üçe bölüştürmek eftaldir).

Kimi- Nafile kurbanın etini yemek vacipdir.

SORU:21- Nezir kurbanını kesen etinden yiyebilir mi?  

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Yiyemez.

SORU:22- Kurbanın derisi ve kesiminde kullanılan eşyalar satılabilir mi?

Numan- Nafile de olsa satılamaz. (Balta, kazan, elek, terazi gibi kurban kesmede kullanılan ev eşyası alınabilir.)

Malik, Şafii ve Ahmet- Nafile de olsa satılamaz.

Nehai- Balta, kazan, elek, terazi gibi kurban kesmede kullanılan ev eşyası alınabilir.

Karagülle- Kurbanın deri ve benzeri yerleri, balta, kazan, elek, terazi gibi kurban kesmede kullanılan aletler vakıf olmak üzere almak için satılabilir. Kurban kesenlere emeklerine karşılık verilebilir.

SORU:23- Kurban etini alan satabilir mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Satabilir.

Karagülle- Kurban etini alan zenginse satamaz, fakirsa satabilir.

SORU:24- Kurbanın efdali hangi hayvandır?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Deve, sonra sığır, sonra koyundur.

Karagülle- Kurbanın efdali deve, sonra sığır, sonra koyunun erkeğidir.

SORU:25- Bir deve veya sığır kaç kurban olur?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Bir koyun bir, bir deve veya sığır yedi kurban olur.

İshak İbni Tahviye- Bir sığır on kurban olur.

Karagülle- Bir koyun bir, bir deve veya sığır on kurban yerine geçer. Yaşını doldurmuş dişi deve ise yirmi koyun değerindedir. Kurbanda erkek deve dişi gibidir.

SORU:26- Bir deve veya sığırı kaç kişi kesebilir?

Numan, Şafii ve Ahmet- Yedi kişi ortaklaşa kesebilir.

Malik- Yedi kişi bir evden iseler ve nafile kesiliyorsa ortaklaşa kesebilir.

Karagülle- Bir deve veya sığırı on kişi ortaklaşa kesebilir.

SORU:27- Doğan çocuklar için kurban kesmek sünnet midir?

Numan- Mübahtır, sünnet veya müstehab değildir.

Malik ve Şafii- Kız için bir, erkek için de bir kurban kesmek sünnettir.

Ahmet- Kız için bir, erkek için iki kurban kesmek sünnettir.

Hasan ve Davut- Kız için bir, erkek için iki kurban kesmek vaciptir.

Karagülle- Doğan çocukları bir ziyafetle kutlamak sünnettir. Neseb ve ad belirlenir. Bunun için kurban kesmek mekruhdur. Kız-erkek ayrımı yapmak haramdır.

SORU:28- Doğan çocukların kurbanı ne zaman kesilir?

Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Yedinci gün kesilir.

SORU:29- Çocuğun başı kurban kanı ile boyanır mı?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Helal değildir.

Hasan- Boyanır.

SORU:30- Doğum kurbanının kemikleri kırılabilir mi?

Malik- Kırılabilir

Şafii ve Ahmet- Kırılmaması tefeuul olur.

Karagülle- Doğum kurbanının kemikleri kırılabilir. Bunlar batıl inanışlardır. Her devirde insanların toplulukları ve yöneticileri vardı. Eski çağlarda yöneticiler, kendi geçimlerini kendi çalışmaları ile yapıyordu, halk da imece usulu ile ona yardım ediyordu. Bunun dışında toplayıcılık dönemlerinde kuru meyve, avcılık dönemlerinde et, çobanlık dönemlerinde kurban, çifçilik döneminde tahıl, pazar mubadelesi döneminde gümüş, tüccar mübadelesi döneminde altın vergi konusu olmuştur. Şimdi de kağıt para vergi konusudur. Vergi konusu olanlar aynı zamanda paradır. Çobanlık döneminde bozuk para olarak yün, sonra deri, sonra koyun, sığır ve deve kullanılmışdır. Bir inek on koyun, bir sağımlı beş yaşındaki deve yirmi koyun kabul ediliyordu. Diyet ve kefaretlerde bu birimler yine esas alınmıştır.    

Kurban, mali yılın sona erdiği ve Kur'an'ın inişinin tamamlandığı Kurban Bayramında halka verilen ziyafettir. Bucak içinde nisaba sahip olanlar kurbanlarını bayram namazlarını kıldıkları merkezlerine getirirler. Namazdan önce hayvanlar kesilecekleri yerlere bağlarlar. Kesim kıbleye karşı yapılır. Her hayvan için bir yer ayrılır. Saf halinde dizilirler. Kanların akacağı ortak oluk ve pisliklerin atılacağı ortak kanallar kullanılır. Pislikler ayrı havuzda toplanarak gübre yapılır. Kanlar ayrı havuzda toplanarak tavuk ve balık yemlerinde kullanılır. Deri ve barsakların tuzlaması yerinde yapılır. Alınacak yere konur.

Namazdan sonra imam ile beraber cemaat kesim yerine gelirler. Herkes kesim hayvanının başına geçer. Ailece de kesimin başında durulabilir. Büyük baş hayvanlara da kesim için uygun yerler hazırlanır. Hep birlikte tekbir getirilir ve herkes bismillah deyip hayvanı usulüne göre keser.  Kanın boşalması beklenir. Deri soyulur. Mide ve barsaklar boşaltılır. Temizlenir tuzlanır. Yerlerine konur. Bu ara et süzüldüğü kadar süzülür. Vücuttan baş ve dirseklerden aşağı bacaklar ile kelle paça yapılır. Kulaklar, işkembe, kuyruk ve sırt yağları ayrı grup yapılır. Sonra budlarıyla bacaklara ayrılır. Dört parça eder. Dört parçaya da gövde yapılır. Her parça onar küçük parçaya bölünerek üç et havuzuna atılır. Havuza atarken et teker teker değişik taraflara atılır. Cemrede taş atar gibi atılır. Dönülür tekrar atılır, böylece on parça bitirilir.

Kesimden önce hayvanları deri, kan, barsak, gübre, kemik, kelle, kol, bacak müşterilerine ihale yapılır. Yüksek fiatla başlanır. Kesim yapılırken beş dakikada bir indirilir. Talip olanların talip oldukları miktar satılmış kabuledilir. Tenzilat devam eder. Son müşterinin fiatı hepisine uygulanır.

Etlerin toplam kaç kilo olduğu canlı tartımı, kesim tartımı, baş tartımı, parça tartımı yollarından biriyle belirlenir. Baş, hayvanın ağırlığının onda biri kabul edilir.  

Toplam et hesaplanır ve bir havuz hayvanları kesenlere kurban sayısına göre, bir havuz hayvanları kesenlere nüfus sayısına göre, büyük havuz da hayvanları kesmeyenelere nüfus sayılarına göre bölüştürülür.

Bölüştürme herkes torbasını alır bir kenardan seçmeden gelen etleri torbaya koyarak tartar. Sağında ve solundakine gösterir. Bu şekilde bölüşme olur. Tüm et birlikte kıyılır, otomatik olarak torbalanır herkes kıymayı eve götürür. İstenirse konserve de yapılabilir.

Satılan baş, kelle, deri, kuyruk, boynuz, kan, gübre ve kemik gibi tüm değerlerin gelirinin beşde biri  bucak bütçesine aktarılır. Kalan ise kurban vakfına aittir. Bu vakıf, kurban kesim yerlerini yapar ve bu yerler sonraları da kesim yeri olarak kullanılır. Et doğrama, kıyma, kurutma, kavurma, konser yapma tesislerini kurar, et soğuk hava depolarını kurar, kanı, gübreyi, deriyi, bağarsağı boynuz ve tırnakları değerlendirecek tesisler kurar ve bu tesislerde tüm yıl içindeki kesimler yapılır.

Kurban tesisleri ilçelerde, hatta bölgelerde kurulur. Bucaklar buralara iştirak eder. Kurban tesislerinde hayvan ambarları da kurulur. Hayvan ambarlarına halk canlı hayvanı getirir satar, karşılığında et senedi alır. İstediği zaman da et senedi ile hayvanı canlı olarak alır. Hayvan alınırken de satılırken de canlı kilo ile alınıp satılır. İki kilo canlı bir kilo et kabul edilir.

Canlının çok zayıf olması, hastalıklı olması hallerinde şahitlerin şehadetiyle kusur tesbit edilir. Sonra hakemlerin kararı ile gerekli tenzilat yapılır.

Kurban tesislerinde hayvan bakımcılara canlı hayvan teslim edilir. Yem verilir, artan kilonun %50'si yemin, %20'si tesislerin, %20'si çalışanların ve %10 da vakfın geliridir. Kurbanlık tesislerinde süt ve doğum hayvanları beslenebilir, balıkçılık, tavukçuluk ve yumurtacılık yapılabilir.

Kurban tesislerinde yem fabrikaları kurulabilir. Halk kuru veya yaş yem malzemesini getirip verir, karşılığında da yem senedini alır. Malzemeler yeme dönüştürülür.