LUKATA(BULUNTU MAL)

SORU: Bir malı bulan kişi ne kadar zaman beklemelidir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Bir malı bulan kişi bir yıl beklemelidir.

Süleyman- Bir malı bulan kişi ölünceye kadar beklemelidir.

SORU: Bulunan şey azsa veya dayanıksız mal ise ne yapmalıdır?

Numan-

Malik, Şafii ve Ahmet- Bulan onu değerlendirir. Sahibi gelirse tazmin eder.    

Süleyman- Bulunan şey azsa veya dayanıksız mal ise onu değerlendirir. Sahibi ortaya çıkarsa tazmin eder.

SORU: Bir yıl sonra bulunan eşyayı ne yapar?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Süleyman- Bulunan eşya bir yıl sonra değerlendirilir. Sahibi geldikten sonra tazmin eder. Tasadduk etse de sahibi isterse tazmin eder.

SORU: Bir yıl içinde ne yapmalıdır?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Tarif ederek çevreye duyurur.

Süleyman- Az veya çok miktarda şu cinste mal bulunmuştur, deyip  bulunduğu yerin idaresine bildirir. Kaybedenler idareye baş vurarak sorarlar. İdare  bulanı gösterir. Miktar veya vasıflarını net olarak tarif ettikten sonra malı sahibine verir.

SORU: Kayıbı gören kişinin kaybı alması mı yoksa terketmesi mi evladır?

Numan- Kayıp malı alması evladır. (Terki evladır.)

   Malik-  

Şafii- Alması farzdır. (Terketmesi evladır.) (Kendisini daha güvenilir görüyorsa alması evladır.)

Ahmet- Terketmesi evladır.

Süleyman-  Mal heder olacaksa veya başka alanların gizlemesi ihtimali varsa alması farzdır, mal zarar görmeyecek veya başkaları da ona sahip çıkacaksa terketmesi evladır. Belirsiz ise alması evladır.

SORU: Sahipsiz bir şeyi alıp sonra yerine iade etse tazmin eder mi?

Numan- Sahibine red maksadı ile almışsa tazmin etmez, yoksa eder.

Malik- Koruma maksadı ile almışsa tazmin eder, karasızlıktan dolayı iade etse tazmin etmez.

Şafii ve Ahmet- Sahibsiz bir şeyi alıp sonra yerine iade etse tazmin eder.

Süleyman- Sahipsiz aldığı bir malı iade etse tazmin eder. Ancak başkasına deverdebilir. Kendisi sorumluluktan kurtulur.

SORU: Vahşi yerlerde koyun veya inek bulan, kesip yese tazmini  gerekir mi?

Numan, Şafii ve Ahmet- Tazmini gerekir.

Malik- Terketmesi halinde sahibinin bulması ihtimalı yoksa kesip  yiyebilir, tazmin etmesi gerekmez.

Süleyman- Birşey terkedildiği takdirde helak olacağı ihtimalı büyükse ve onu alacak kimsenin bulunması ihtimali azsa ve korunması külfet teşkil ediyorsa terketmesi ile alması müsvi olup tazmin etmesi gerekmez. Bu husuların hakemlerce tesbiti gerekir.

SORU: Kaybın haremde veya dışarda olması arasında fark var mıdır?

Numan-  Fark vardır. Yalnız sahibine koruman için alabilir.

Malik- Fark yoktur

Şafii ve Ahmet- Fark vardır. Haremde alıp muhafaza edecek ve bekleyecek, çıkacağı zaman da hakime teslim edecekdir.

Süleyman- Kaybın haremde veya dışarda olması arasında fark vardır. Yalnız haremde değil, beldede bulunan şeyin o belde hakimine haber verilmesi gerekmektedir.  Bir yıl içinde o beldeden ayrılması halinde emaneti beldede birine bırakması ve hakimi haberdar etmesi gerekir. Bir yıl sonra adresini bırakarak ayrılır ve malı da götürür.  Belde teşkilatı bulunmayan yerlerde ise sadece oradaki sakinleri haberdar eder, bu da yeterlidir. Adresini onlardan birine bırakır.

SORU: Bir yıl sonra ne yapılır?

Numan- Fakirse temellük eder, zenginse tasadduk eder. Gelince tazmin etmek şartı ile tasadduk edebilir.

Malik- Fakir olsun zengin olsun bir yıl sonra yiyebilir, tasadduk edebilir. Muhafaza edebilir. Tasadduk ederse sahibi gelince tazmin etmesi gerekir.

Şafii ve Ahmet- Fakir olsun zengin olsun yiyebiliri, tasadduk edemez, muhafaza edebilir.

Süleyman- Bulunan mal bir yıl içinde misliyattan değilse iare hükmündedir. Masrafları bulana aittir, intifa hakkı vardır. Misliyattan olan karzı hasendir.  Bir yıl sonra ise zimmetindedir, tazmin eder.

SORU: Bir deveyi badiyede bulan onu almaya hakı var mıdır?

Numan- Almaya hakkı vardır. Alıp salıverse tazmin etmesi gerekmez.

Malik-  Almaya hakı yoktur. Alıp salıverser tazmini gerekmez.

Şafii ve Ahmet-  Almaya hakı yoktur, tazmini gerkir.

Süleyman- Bir deveyi badiyede bulsa onu almaya hakı vardır. Tazmin etmesi gerekmez. O ara iare hükmündedir.

SORU: Bir yıl geçtikten sonra bulunan şey temellük edilse temellük tarihindeki  kıymetini mi tazmin eder?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Temellük tarihindeki kıymetini  tazmin eder.

Süleyman- Bir yıl geçtikten sonra bulunan şey temellük edilse  temellük tarihindeki kıymetini tazmin eder. Temellik tarihindeki kıymetini iki şahide takdir ettirerek temellük eder.

SORU: Bulan kendi kanaati ile yetinip teslim edebilir mi?

Numan ve Şafii-  Bulan, sahibi beyyine getirmedikçe teslim etmek zorunda değildir.

Malik- Bulan, sahibi beyyine getirmese de tarifi uyuyorsa teslim etmek zorundadır.

Ahmet- Bulan, sahibi beyyine getirmese de teslim etmek zorundadır.

Süleyman- Sahibi geldiğinde gerekli tarifi alarak kanaati gelirse malı teslim eder, gelmezse etmez. Sahibi iki bilirkişiyi sahibi olduğuna ikna ederse sahibi teslim etmekle yükümlüdür.