MURABAHA

(Ticaret)

SORU: 1-Bir kimse satın aldığı malı istediği fiyata satabilir mi?

Numan- Malı istediği fiyata satabilir. Ancak henüz parasını ödemediği bir malı daha ucuza satamaz.

Malik, Şafii ve Ahmet- Malı istediği fiyata satabilir.

Süleyman- Bir kimes satın aldığı bir malı istediği fiyata satabilir. Satmak için teslim alması gerekmez.  Parası cari hesapla olabilir. Ancak satın almadan, kesin akit yapmadan satamaz. Alıcı hiyarı ile aldığı malı da satamaz, satarsa günah olur, satıcı hiyarı vardır.

SORU: 2-Satıcı, alıp sattığı malın maliyetini ve karını satıcıya bildirerek satması caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Satıcı alıp sattığı bir malın maliyetini ve karını satıcıya bildirerek satması caizdir.

İbni Abbas, İbni Ömer- Satıcı alıp sattığı bir malın maliyetini ve karını satıcıya bildirerek satması mekruhtur.

İshak İbni Rahviye- Satıcı alıp sattığı bir malın maliyetini ve karını satıcıya bildirerek satması caiz değildir.

Süleyman- Bir üretici malını satıp satmamakta serbesttir. Değişik kimselere değişik fiyatlara satabilir. Bir tüccar ise malını aynı anda değişik fiyatlarla satamaz, istediği zaman düşürür, istediği zaman yükseltir. Ancak müşterilere göre değiştirmez ve satmaktan kaçınamaz. Bunu yapan tüccar ticaretten menedilir. Tüccar maliyet bedelini bildirmekle mükellef değildir. Bildirmesi halinde doğru söylemesi gerekir.

Standart malların vakıf ambarları kurulur. Vakıf bütün arz ve talebi kabul eder. Ambar mevcutlarına göre düşürüp yükseltir. Satış ve alış arasındaki farkı yüzde olarak değiştiremez. Bunu ancak devre başlarında yapabilir.

SORU: 3-Vadesi belli olmayan vadeli satış caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet-  Caizdir. Satıcı vadesini beyan edince  alıcı hiyarı doğar.

Evzai- Vadesi belli olmayan vadeli satış caizdir. Satış vadesiz olur.

Süleyman- Vadeli satışlar ancak menkul rehinle caizdir. Yazılı ve vade tarihi olmalıdır. Bunun dışında yapılan satış, fasit satışdır. Bir taşınmazın taksitli satışı caizdir. Taksitli ödeme  caiz değildir. Taksiti gününde ödeyen müşteriye satıcı vadini getirmekle yükümlüdür. Parasını alarak taksit taksit satmak zorundadır. Vadesinde taksitini yatıramadığı takdirde ortaklık mülkiyeti doğar. Kullanma mülkiyetini alıcı kaybeder, yararlanma mülkiyeti korunur.

SORU: 4-Babasından veya oğlundan birşey alan onu murabaha ile satabilir mi?

Numan ve Ahmet- Murabaha ile satabilir, kimden aldığını alıcıya bildirmesi gerekir.

Malik ve Şafii- Murabaha ile satabilir.

Süleyman- Bir kimse babasından veya oğlundan birşey alsa onu murabaha ile satabilir.

SORU: 5-Başkasını kandırmak için fiyatı yükseltip talip olmak caiz midir?

Numan, Şafii ve Ahmet- Haramdır, sahihtir.

Malik- Haramdır, batıldır.

Süleyman- Başkasını kandırmak için fiyatı yükseltip talip olmak tağrirdir. Rızayı yok eder, satış fasittir ve haramdır.

SORU: 6-Köylünün malını konsinye satmak caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Caiz değildir.

Süleyman- Köylünün malını konsinye satmak caiz değildir. Zekata tabi olan tüccar, zekata tabi olmayan birisinin malını konsinye olarak satamaz. Konsinyede zekat mal sahibine aittir.

SORU: 7-Kaparo vererek malı satın almak caiz midir?

Numan, Malik ve Şafii- Caiz değildir.

Ahmet- Caizdir.

Süleyman- Kısmi ödeme yaparak belirlenen müddet içinde alıcı hiyarı ile satış yapmak caizdir. Satış feshedilirse alınan miktarın iadesi gerekir.

SORU: 8-Veresiye sattığı malı, aynı kişiden peşin para ile geri alması caiz midir?

Numan, Malik ve Ahmet- Caiz değildir.

Şafii- Mekruhtur.

Süleyman- Veresiye sattığı malı, aynı kişiden peşin para ile geri alması caiz değildir. Farkın ödenmesi gerekir. Veresiye satışlar ancak rehinde caizdir. Malı iare edip faizsiz karz almak caizdir.

SORU: 9-Veresiye mal satsa, alan da başkasına satsa, ilk satanın malı geri satın alması caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Caizdir.

Süleyman- Veresiye malı satıp, satın alan da başkasına satsa ondan geri satın alması caizdir. Muvazaalı ise haramdır.

SORU: 10-Satışa satıcı dışında fiyatlar koymak caiz midir?

Numan ve Şafii- Caiz değildir.

Malik- Caiz değildir. Bir çarşıda ticaret yapan kimse o çarşının fiyatlarına uymalıdır. Uymazsa çarşının dışına çıkması istenir.

Ahmet-

Süleyman- Malların bir piyasada belli bir fiyatla satılması caizdir. Bu fiyat piyasada mevcut arza göre kamu tarafından tespit edilerek duyurulur. Vakıf bir ambar tesis edilir. Vakıf ambar ile bütün arz ve talebi karşılayacak satış fiyatı tespit edilir. Tüccar satarken değil, alırken kar etmiş olur.

SORU: 11-Hükümetin koyduğu fiyatla rıza dışı yapılan akid sahih midir?

Numan- Hükümetin koyduğu fiyatla rıza dışı yapılan akid sahih değildir. Başkalarının zorlaması ile yapılan satış sahihtir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Hükümetin koyduğu fiyatla rıza dışı yapılan akid sahihtir; fakat, mekruhtur.

Süleyman- İkrah rıza şartını ortadan kaldırdığı için akid sahih değildir. Bu nedenle hükümetin koyduğu fiyatla rıza dışı yapılan akid de sahih değildir. Bu tür satışlar haramdır; fakat, sahihtir. Bir memlekette muamelede gayrı meşru hükümler  varsa ve herkes uyuyorsa o hükümlere uyulur. O hükümlerin değiştirilmesi için cihad yapılır. Bir memlekette halk gayrı meşru hareketi meşrulaştırmış ve çoğunluk o hareketleri yapıyorsa zarureten bir müslüman da o hareketleri yapar; ancak, kazandığı mallardan kendi vasat ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra artan kısmını o gayrı meşru hareketin düzeltilmesi için başkaları ile birleştirerek harcar.

SORU: 12-Yiyeceklerde ihtikar haram mıdır?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Yiyeceklerde ihtikar haramdır. İhtikar bir malı alıp pahalılansın diye hapsetmek ve sonra pahalı satmaktır.

Süleyman- İhtikar bütün mallarda haramdır. İhtikar monopol oluşturup malı çok ucuz alıp çok pahalı satmaktır.

İhtikar stokları gizleyerek halkı yoklukla korkutup malı pahalı satmaktır. Monopol oluşturmamak ve stokları gizlememek şartıyla mal pahalılanıncaya kadar bekletmek haram değil, hasendir. Pahalılanacağı zaman fiyatını aşağıya düşürür.

SORU: 13-Alacağı alacak ile değiştirmek caiz midir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Alacağı alacak ile değiştirmek caiz değildir.

Süleyman- Alacak bir malı standart değilse satmak caiz değildir. Standartsa ve senetli ise senedin satılması caizdir. Alacak bir nakdi başka bir alacak nakdi ile değiştirmek havale hükümlerine tabidir.

SORU: 14-Köpeğin bedeli haram mıdır?

Numan ve Malik- Köpeğin satışı sahihtir; fakat, mekruhtur.

Şafii ve Ahmet- Köpeğin satışı sahih değildir. Birisi öldürse veya telef etse ödenmez.

Süleyman- Köpeğin eti haramdır. Yenmesi için alıp satılması sahih değildir. Köpeğin kendisi alınıp, satılır. Satış sahihtir, parası helaldır.