SETR (GİYİNME)

SORU:1- Namazda edep yerlerini örtmek farz mıdır?

Numan- Şarttır, açılsa namaz bozulur.

Malik, Şafii ve Ahmet- Farzdır, açılsa namaz bozulmaz, günah olur.

Karagülle- Namazda edep yerlerini örtmek şarttır, açılsa namaz bozulur. Örtünme yalnız edep yerlerini gözlerden uzak tutmak için yapılmaz. Örtünme hayvanlardaki kıl, tüy ve telek yerine geçmektedir. Hayvanları fiziki etkilerden koruduğu gibi tanınmalarına da sebeb olur. İnsanlar için çok önemli olan örtünme, namazla düzenlenmiştir. Namazın şartları, namazdan önce günlük yaşamda uyulması gereken hususları içerir. İnsan her zaman temiz olmalıdır, pis olma istisnaidir. İnsan her zaman giyinik olmalıdır, çıplak olma istisnaidir.

SORU:2- Erkekler nerelerini örtmelidir?

Numan- Diz kapağı ile göbek arasını örtmelidir. Göbek ve diz avrettir.

Malik- Diz kapağı ile göbek arasını örtmelidir. Göbek avrettir, diz değildir. (Sadece ön ve arka avrettir.)

Şafii- Diz kapağı ile göbek arasını örtülmelidir. Göbek avrettir, diz değildir. (Kimi- Diz de avrettendir.) (Sadece ön ve arka avrettir.)

Ahmet- Diz kapağı ile göbek arasını örtmelidir. Göbek avrettir, diz değildir.

Karagülle- Erkekler diz kapağı ile göbek arasını örtmelidir. Göbek avrettir, diz avret değildir. İnsanların örtünme yerleri dörde ayrılır. Biri açık olması gereken yerlerdir. Kadın ve erkek için yüzün açık olması zorunludur. Kişi, yüzünü kapatarak gezmekten men olunur. Bu tanınmak için gerekmektedir. İkincisi açık uzuv olmakla beraber örtülmesi mahzurlu olmayan uzuvlardır. Abdest uzuvları böyledir. Üçüncüsü normal olarak örtülen, ama açılması günah olmayan yerlerdir. Bunlar hafif avret yerleridir. Dördüncüsü ise örtünmeleri zorunlu olan ve açılmaları yasaklanan uzuvlardır. Bunlar ağır avret yerleridir. Bu dizden yukarı ve belden aşağı olan yerlerdir.

SORU:3- Kadınların örtmeleri gereken yerler nerelerdir?

Numan- Yüz, avuçlar ve ayakları dışındaki bütün vücutlarını örtmelidir. (Ayaklarını da örtmelidir.)

Malik ve Şafii- Yüz ve avuçları dışında bütün vücutlarını örtmelidir.

Ahmet- Yüzden başka bütün vücutlarını örtmelidir. (Yüz ve avuçlardan başka bütün vücutlarını örtmelidir.)

Karagülle- Hür ve müslüman kadınlar sadece avret yerlerini kapatmak için örtünmezler. Hür olduklarını ve müslüman olduklarını, evli iseler evli olduklarını belirtmek için de örtünürler.

Kadınlar genel olarak abdest uzuvları dışında bütün uzuvlarını örtmeleri gerekir. Bu onların tenlerini yumuşak tutar, kocaları ile yaptıkları cinsi ilişkilerde tatmin olmalarını kolaylaştırır. Çıplak gezenlerin derilerinde yalıtkan bir tabaka oluşur, cinsi ilişki zamanında elektiriki boşalma olmaz ve kadın tatminsizlik içinde daha çok açılma arzusunu duyarak sıkıntı içinde yaşar, eşini de tatmin etmez.

Eller dirseklere kadar, yüz kulaklarla beraber abdest uzuvlarındandır. Ayak topuklara kadar giyilebilir, mesh edilebilir; giyilmezse yıkanır. Baş ise mesh edilmektedir. Namazda kısmen de olsa örtülmelidir. Saçların kısmen görünmesi namazı bozmaz ve haram değildir. Haram olan saçlara cinsi cazibe vermek için şekillendirmedir.

SORU:4- Köle kadınlar nerelerini örtmelidirler?

Numan- Erkekler gibi ve fazla olarak sırt ve göğüslerini örtmelidirler.

Malik- Erkekler gibi örtmelidirler.

Şafii- Erkekler gibi örtmelidirler. (Mafsallar dışında vücudun diğer tarafları hür kadınlar gibi örtünmelidir. Bunlar topuk, boyun ve bilektir.)

Ahmet- Bel ile diz arasını örtmelidirler. (Ön ve arka taraflarını örtmelidirler.)

Karagülle- Baş, kol ve bacaklar dışında kalanı örtmek erkekler için de asıldır. Gerek tanınmaları, gerekse korunmaları için zaruridir. Köle kadınlar için de hüküm budur.

SORU:5- Avret yeri açılsa namaz bozulur mu?

Numan- Ön ve arkadan bir dirhem kadar yer görülse namaz bozulmaz, bundan büyük olursa bozulur. Baldırın dörtte biri görülse namaz bozulmaz.

Malik- Eğer gücü yettiği halde bilerek açık kılarsa namaz bozulur. Farkında olmadan veya kendi iradesi dışındaki açılmalar namazı bozmaz.

Şafii- Az olsun, çok olsun baldırın görülmesi namazı bozar.

Ahmet- Baldırın azının görülmesi namazı bozmaz, çoğu bozar. Azın ne olduğu örf ile tayin edilir.

Karagülle- Eğer gücü yettiği halde bilerek açık kılarsa namaz bozulur. Farkında olmadan veya kendi iradesi dışındaki açılmalar namazı bozmaz.

Kadınlar için örflerine göre, müslüman hür kadınların örtündükleri yerin beşte birinden fazlasının görülmesi namazı bozar. Kadınların örflerindeki giyimin dışına çıkarak açılmaları haramdır.

SORU:6- Omuzların örtülmesi gerekir mi?

Numan, Malik ve Şafii- Gerekmez.

Ahmet- Farz namazlarda gerekir. (Nafilelerde de gerekir.)

Karagülle- Sokakta dolaşılamayan kıyafetle cemaate gelinmez.

SORU:7- Elbise bulamayan namazı nasıl kılar?

Numan- Ayakta durur veya oturur, rüku ve sucud yapmaz, onları işaretle yapar.

Malik ve Şafii- Elbise bulamayan namazı normal olarak kılar.

Ahmet ve Karagülle- Oturarak ve işaretle kılar.

SORU:8- Namazda nerelerin temiz olması gerekir?

Numan ve Ahmet- Bedenin, elbisenin ve namaz kılınan yerin temiz olması gerekir ve şarttır. Pis olursa namaz bozulur.

Malik- Bedenin, elbisenin ve namaz kılınan yerin temiz olması gerekir ve şarttır. Pis olursa namaz bozulur. (Bilmeyerek ve unutarak pislik içinde namaz kılsa bozulmaz.)

Şafii- Namazda bedenin, elbisenin ve namaz kılınan yerin temiz olması gerekir ve şarttır. Pis olursa namaz bozulur. (Eski sözü- Bilmeyerek veya unutarak pislik içinde kılsa namaz bozulmaz.)

Karagülle- Namazda bedenin, elbisenin ve namaz kılınan yerin temiz olması gerekir ve şarttır. Pis olursa namaz bozulur. Bilmeden veya unutarak pislik içinde namaz kılınmış olması iadesi gerekmez.

SORU:9- Namazın sıhhati için cünübün yıkanması şart mıdır?

Numan- Şarttır, unutmak veya bilmemek mazeret değildir.

Malik, Şafii ve Ahmet- Şarttır, unutmak veya bilmemek mazeret değildir.

Karagülle- Namazın sıhhati için cünübün yıkanması şarttır. Unutmak veya bilmemek mazeret değildir. Yıkanmak ve abdest almak cünüplüğün ve abdesti bozmanın hemen arkasından farzdır. Bu sebeple unutmak veya bilmemek mazeret değildir. Eğer su bulamamışsa su buluncaya kadar teyemmüm yapması gerekir. Teyemmümlü olduğunu unutup, su bulunduğu halde namaz kılsa, vakit geçmemişse iade eder. Vakit geçmişse kaza etmez. Cünüp veya hayz olduğunu farkında olmamışsa, vakit geçmeden farkında olmuşsa iade eder, vakit geçtikten sonra kaza etmez.

SORU:10- İmam cünüp ise cemaatın namazı bozulur mu?

Numan- Bozulur.

Malik ve Şafii- Bozulur. (Eğer cemaat da imam da cünüp olduğunu bilmiyorsa bozulmaz.)

Ahmet-

Karagülle- İmamın namazının bozulacağı icma ile belli olan şartlardan birine bile bile uyanın namazı bozulur. Bilmeden veya unutmuş olarak veya ihtilaflı bir şekilde imamın namazı bozulduğunda cemaatin namazı bozulmaz. Namaz Allah içindir. İmam sadece hareketlerde birliği sağlar. Herkesin namazı kendisinedir.

SORU:11- Namazda abdest bozulsa namaz da bozulur mu?

Numan- Namaz bozulmaz, gider abdest alır ve bıraktığı yerden namazı tamamlar.

Malik- Namaz da bozulur.

Şafii- Namaz da bozulur. (Eski sözü- Bozulmaz.)

Ahmet- Kusmak veya kan ile bozulsa namaz bozulmaz, tamamlar. Eğer gülmek, koku veya ses ile bozulmuşsa iade eder.

Karagülle- Namazda abdest bozulsa namaz bozulmaz, namazı orada durdurur, gider abdest alır ve bıraktığı yerden devam ederek tamamlar.

SORU:12- Namazda bedenin necasetten temiz olması şart mıdır?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Namazda gücü yetiyorsa bedenin necasetten temiz olması şarttır, necasetle kılınan namaz iade edilir.

SORU:13- Namazın kılınması için vaktin girdiğini bilmek şart mıdır?

Numan, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Şarttır, zanni bilgi yeterlidir. Hata ederse iade etmez.

Malik- Şarttır, zanni bilgi yeterli değildir. Hata ederse iade eder.

SORU:14- Namazın sıhhati için kıbleye doğru durmak şart mıdır?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Şarttır, zaruret hallerinde mazurdur.

SORU:15- Harbde ne tarafa namaz kılınır?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Düşmanın saldırmasından korkuluyorsa düşmanın geleceği tarafa doğru namaz kılınır.

Karagülle- Harbde düşmanın saldırmasından korkuluyorsa düşmanın geleceği tarafa doğru namaz kılınır. Eğer değişik taraflardan gelmesi muhtemel ise Kabe'deki namaza kıyasen cemaat halka yapar ve imam ortada durur, namaz öyle kılınır. Çok tehlike varsa havf namazı kılınır.

SORU:16-Araçlarda ne tarafa namaz kılınır?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Aracın gittiği tarafa namaz kılınır. Tek başına yolculuk yapıyorsa farz namazlarını durdurarak kılması gerekir. İlk tekbir alınırken hayvan kıbleye yöneltilir.

Karagülle- Araçlar namaz için durdurulmaz. Ancak namazlar durulacak yer için takdim veya tehir edilebilir. Namazı yerde kılamayanlar aracın içinde oturdukları istikamette kılarlar. Tekbir alırken kıblenin istikametini biliyorlarsa başlarını o tarafa çevirip ellerini kıbleye karşı tutarlar. Kıbleyi bilmiyorlarsa arabanın gittiği istikamete çevirip kılarlar.

SORU:17- Kıble nasıl belirlenir?

Numan, Malik, Şafii, Ahmet ve Karagülle- Kıble, Kabe görünüyorsa ona bakılarak, yakında olup görülmüyorsa çevreye bakıp yerini yakınen tespit ederek, uzakta ise içtihadla, sorarak veya oradaki halkı taklid ederek belirlenir.

SORU:18- Hata ile başka tarafa kılınan namaz iade edilir mi?

Numan, Malik ve Ahmet- İçtihad ettikten sonra içtihadındaki hatasından dolayı başka tarafa kılınan namaz sahihtir, iadesi gerekmez.

Şafii- Namaz sahihtir, iadesi gerekmez. (Arkadaşları-Gerekir.)

Karagülle- İçtihad ettikten sonra içtihadındaki hatasından dolayı başka tarafa kılsa namazı sahihtir, iadesi gerekmez. Bir kimse içtihad yapmadan bir tarafa durup namaz kılsa, isabet etmiş olsa dahi, içtihad ettikten sonra yeniden kılması gerekir. İçtihad ettikten sonra başka tarafa dönüp namaz kılsa namazı iade etmesi gerekmez. İnsanlar isabetle değil, içtihadlarına göre amel etmekle mükelleftirler. İçtihadsız isabette niyet olmadığından ameller makbul değildir.

SORU:19- Konuşmak namazı bozar mı?

Numan- Bozar, selam ile bozulmaz. İmamın hatasını düzeltmek için söylenen kelam namazı bozmaz.

Malik, Şafii ve Ahmet- Bozar, unutarak veya haram olduğunu bilmeyerek konuşmak bozmaz. İmamın hatasını düzeltmek için söylenen kelam namazı bozmaz.

Evzai- Bir köre yol göstermek veya tehlikede olan birisini uyarmak gibi zaruret hallerinde namazla ilgili olmayan sözler söylemek namazı bozmaz.     

Karagülle- Konuşmak namazı bozar. Selam ile bozulmaz. İmamın hatasını düzeltmek için söylenen kelam namazı bozmaz.

Acil ve tehlikeli hallerde abdestin bozulmasında olduğu gibi namaz durdurulur, acil iş yapılır, zaruri sözler varsa söylenir, sonra tekrar aynı yere gelinerek namaza devam edilir. Ayrılırken sağa sola bakılmadan sadece "selam" denir, dönüldüğünde de tekbir alınarak devam edilir, eller kaldırılmaz.

Namazda unutarak konuşmak mazeret değildir. Bilmemek de mazeret değildir. Ancak vakit geçmişse iade edilmez.

SORU:20- Namazda iken birini uyarmak için ne yapılır?

Numan- Yalnız imam veya önden geçen birini uyarmak için  tesbih edilir, başkalarını uyarmak ise namazı ifsat eder.

Malik- Uyarmak için erkek ve kadın tesbih eder. İzin veya uyarı için bunları yapmak namazı iptal etmez.   

Şafii ve Ahmet- Uyarmak için erkek tesbih eder, kadın elini vurarak ses çıkartır.

Karagülle-  Namazda  iken birini uyarmak için tesbih veya tahmid veya istiğfar yapılır. Yüksek sesle söylenir.

İstiğfar, tehlikeyi haber verir. Tahmid, “bekleyiniz, görüşelim” demektir. Tesbih ise “serbestsiniz, gidebilirsiniz” demektir.

Namazda zaruret olmadıkça dışarıdakilerle haberleşilmez. Çok önemli olduğunda tesbih, tahmid ve istiğfar yapılabilir. Tehlike hallerinde ise “selam” diyerek namaz kesilir, yapılacak iş yapılır, kapı açılır, telefon kaldırılır, mümkünse konuşulmaz. Tesbih, tahmid veya istiğfar yapılır. Tekrar geri gelinerek tekbir ile namaza başlanır. El kaldırılmaz, baş çevrilmez.

SORU:21- Gelen namazdakine selam verse ne yapılır?

Numan- İşaretle selamını alır.

Malik, Şafii ve Ahmet- İşaretle selamını alabilir.

Sevri ve Ata- Namazı bitirdiğinde selamı iade eder.

İbni Müseyyeb ve Hasan- Selamı sözle reddebilir.

Karagülle- Gelen, cemaat namazda olsa dahi selamını verir. Bu, "korkmayın, ben barış için burdayım" demekdir.

Namazda olanlar orada sayılmayacakları için selamı reddedemezler. Namaz bitince verilen çıkış selamı, gelenlerin selamına da red olur.

SORU:22- Namaz kılanın önünden geçilirse namaz bozulur mu?

Numan, Şafii ve Ahmet- Bozulmaz.

Malik- Eğitilmemiş köpek veya eşek geçse veya namazlık yerine birşey bırakılsa namaz bozulur.

İbni Abbas, Hasan ve Enes- "Peygamber öne sütre koyunuz, haizli kadın, eşek, eğitilmemiş köpek geçebilir" demiştir.

Karagülle-  Namaz kılanın önünden geçilirse namaz bozulmaz. Peygamber zamanında hayızlı kadınlar bez kullanmıyorlardı. Gezerken veya otururken kan bırakıyorlardı. Hayızlı olarak mescite girmeleri ve namazgahlarda dolaşmaları bu nedenle yasakladı.

"Sütre koyunuz, köpek geçer" sözünün manası yoktur. Çünkü köpek sütreden anlamaz. Ancak sütre koyun ve uzaktan geçenlere de karışmayın manası çıkabilir.

SORU:23- Erkek, kadının yanında namaz kılabilir mi?

Numan- Caiz değildir.

Malik ve Şafii- Caizdir.

Ahmet-

Karagülle- Erkekle kadın arasında bir kişi duracak kadar boşluk olmalıdır. Önde kadınların safı varsa erkeklerin safı yarım saf geride olmalıdır.

Cuma günü bucak mescitlerine ocaklar birlikte gelir, hep birlikte kendi yerlerinde otururlar. Kadınların ve çocukların beraber durmaları daha iyidir. Ocaklarda önde erkekler, ortada çocuklar ve arkada kadınlar saf tutarlar. Böylece çocuklar nezaret altına alınır.

SORU:24- Namazda yılan ve akreb öldürülebilir mi?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Mekruh değildir.

Nehai- Mekruhtur.

Karagülle- Namazda yılan ve akreb gibi tehlikeli hayvanları öldürmek mekruh değildir. "Selam" der ve namazı durdurur, öldürür ve "Allah u ekber" der ve tekrar namaza durur. Eğer cemaat halinde iseler, imam tekbir alır ve  "yılana!, akrebe!, düşmana!, yangına!" gibi emir verir, herkes koşar, iş bitince "Namaza!, Namaza!" diye hitab eder. Duyanlar da duymayanlara "Namaza!" der. Yerine gelir, tekbir alır ve devam ederler.

SORU:25- Namazda yemek yemek veya su içmek namazı bozar mı?

Numan, Malik ve Şafii- Kasden yemek veya su içmek namazı bozar.

Ahmet- Namazı bozmaz. Sadece farz namazlarında yemek yemek namazı bozar.

İbni Cübeyr- (Nafile namazda su içti.)

Tavus- Namazda su içmenin zararı yoktur.

Karagülle- Kalp hastası gibi bazı hallerde yemek veya içmek zorunlu hale geldiğinde namaz durdurulur, sonra devam edilir.

SORU:26- Namazda sağa sola dönüp bakmak mekruh mudur?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Mekruhtur.

Karagülle- Namazda kunut ve huşu halinde olmak gerekir. Başını tam çevirmeden, sağı solu arasıra gözetlemekte beis yoktur. Göğüs dönmemelidir.

Kunut hali gözler önde dinleme halidir, huşu hali ise gözler secdede istiğrak halidir.

SORU:27- Namaz kılmanın haram olduğu yerler nerelerdir?

Numan, Malik, Şafii ve Ahmet- Mezarlık, hamam,  yolun ortası, Kabe'nin üstü, mezbaha, ağıl ve mezbelelik olmak üzere yedidir.

Karagülle- Namaz kılmanın haram olduğu yerler ölülere tapılmasını önlemek için mezarlıkta, insanların başka işler için toplandığı hamamda, kamu hizmetine tahsis edilen yolların ortasında, insanları gereksiz heveslerden uzak tutmak için Kabe'nin üstünde, pislikleri sebebiyle mezbaha, ağıl ve mezbelelerde namaz kılmak haramdır.

SORU:28- Haram olan yerlerde namaz kılınsa fasit olur mu?

Numan- Fasit olmaz.

Malik- Fasit olmaz. Genellikle buralar fazla pis değildir.

Şafii- Fasit olmaz. Sadece kabristanda leşler ortada ise kılınan namaz fasit olur.

Ahmet- Fasit olur.

Karagülle- Haram olan yerlerde namaz kılınsa fasit olmaz. Pislik sebebiyle veya ölülere ibadet niyetiyle kılınan namaz fasit olur. Halkın hataya düşmesi söz konusu ise orada o işi yapmak haram kılınır; ancak, ifa edilirse geçerlidir. Mesela hamamda kenar bir yerde durup namaz kılsa bunun zararı yoktur, ancak buna cevaz verildiği zaman halk sınırı tayin edemez, hamamın işleyişini bozar. Bunu önlemek için orada namaz kılınması haram kılınmıştır.

Sınırların açık olması gerekir, insanlar devamlı olarak zihnen yorularak günlük işleri yürütmemelidirler. Değerlerin yuvarlatılması, mümtaz miktarlara gidilmesi bundan ileri gelmeketdir.