CİN SÛRESİ - 20. Hafta

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

إِلَّا بَلَاغًا مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا (23)

Yalnızca Allah ve mesajlarından ulaştırmak. Kim Allah ve resulüne isyan ederse kesinlikle onun için içinde kesintisiz bir şekilde kalıcılar oldukları Cehennem ateşi vardır. (23)

إِلَّا بَلَاغًا مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ

Yalnızca Allah ve mesajlarından ulaştırmak.

Bu ayetin başlangıcı kendi başına bir cümle değildir. İstisna edatı ile başlamaktadır. Aslında bu ayet 21. ayetin devamıdır. Araya 22. ayet bir parantez cümlesi olarak girmiştir.

Bu nedenle bu ayetin başındaki kısmı 21. ayetteki cümlenin devamı olarak değerlendireceğiz.

إِلَّا: “Yalnızca” demektir. İstisna edatıdır. Olumsuzluk edatı ile başlayan fiilde kendisinden sonrasını olumsuzluktan istisna eder.

بَلَاغًا: “Ulaşmak, ulaştırmak” demektir. بلغ kökünden mastardır. Kuran’da bu kök birinci bâbdan 40 kere, if’âl bâbından 5 kere, tef’îl bâbından 6 kere fiil olarak geçer. Birinci bâbdan 9 kere ism-i fâil olarak geçer. Yine birinci bâbdan 1 kere ism-i mekân ve 1 kere mübalağalı ism-i fâil olarak geçer. Mastar olarak 15 kere geçer ve bunların tamamı بَلَاغ dır. Normalde birinci bâbın mastar kalıplarına uyar. Ancak bu kadar çok geçen bir kökün Kuran’da if’âl bâbının kurallı kalıbıyla إِبْلَاغ ve tef’îl bâbının kurallı kalıbı olan تَبْلِيغ şeklinde geçişi yoktur. Bu nedenle بَلَاغ ın hem birinci bâbdan mübalağalı bir mastar olduğu hem de if’âl ve tef’îl bâbının ism-i mastarı olduğu görüşleri vardır. Birinci bâbdan bir şeye, bir yere, bir kimseye, bir sona ulaşmak manasındadır. Birinci bâbdan (بَلَغَ - يَبْلُغُ) bu anlama gelirken if’âl bâbına (أَبْلَغَ - يُبْلِغُ - إِبْلَاغ) tadiye etkisi ile gelir. Ulaştırmak anlamına gelir. Tef’îl bâbında (بَلَّغَ - يُبَلِّغُ - تَبْلِيغ) ise tadiye etkisine ilaveten teksir ve mübalağa etkisi vardır. Çok sayıda ulaştırmak anlamına gelir.

بَلَاغًا hangi bâbdan gelirse gelsin hedefe ulaşmanın, ulaştırmanın kesinlikle gerçekleşmesini ifade eder. Burada lâm ve ğayn arasındaki elif mübalağa etkisini sağlamaktadır.

مِنَ: “-den” demektir. Harf-i cerdir.

اللَّهِ: “Allah” demektir. Alemlerin rabbinin özel ismidir.

وَ: “Ve” demektir. Atıf harfidir. اللَّهِ ye رِسَالَاتِهِ yi atfetmektedir.

رِسَالَاتِ: “Mesajlar” demektir. Tekili رِسَالَة dir. رسل kökünden gelmiştir. Dördüncü bâbdan رَسَل mastarı bir mesajı ulaştırmak, bir görevi yapmak için elçi olmak manasındadır. Bu mastar manasından ulaştırılması amaçlanan manasında رِسَالَة “mesaj” anlamında isimdir.

هِ: “O” demektir. Üçüncü şahıs eril tekil mecrur muttasıl zamirdir. Allah’a racidir.

رِسَالَاتِهِ: “O’nun mesajları” demektir.

اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ: “Allah ve O’nun mesajları” demektir.

مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ: “Allah ve mesajlarından” demektir.

بَلَاغًا مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ: “Allah ve mesajlarından ulaştırmak” demektir.

إِلَّا بَلَاغًا مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ: “Yalnızca Allah ve mesajlarından ulaştırmak” demektir.

لَا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا رَشَدًا إِلَّا بَلَاغًا مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ: “Yalnızca Allah ve mesajlarından ulaştırmak dışında sizin için ne zarar vermeyi ne de doğru davrandırmayı yönetme gücüm var” demektir.

إِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا رَشَدًا إِلَّا بَلَاغًا مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ: “Kesinlikle ben, benim sizin için yalnızca Allah ve mesajlarından ulaştırmak dışında ne zarar vermeyi ne de doğru davrandırmayı yönetme gücüm var” demektir.

قُلْ إِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا رَشَدًا إِلَّا بَلَاغًا مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ: “‘Kesinlikle ben, benim sizin için yalnızca Allah ve mesajlarından ulaştırmak dışında ne zarar vermeyi ne de doğru davrandırmayı yönetme gücüm var’ de” demektir.

Görüldüğü gibi bu cümle 21. ayetin devamıdır. Kuran’ı okuyana ve ilk olarak da peygambere emredilmektedir. Kimseye zarar vermek ve doğru davrandırma mülküne sahip değilsin diyor. Sadece onlara Allah’ın mesajlarını ulaştıracaksın deniyor.

Salih Peygamber kavmine sadece bir mesaj ulaştırmıştır.

Şuayb Peygamber kavmine mesajlar ulaştırmıştır.

Hûd Peygamber kendisine ulaştırması için gönderileni ulaştırmıştır.

Nuh Peygamber kavmine mesajlar ulaştırmıştır.

Hûd Peygamber kavmine mesajlar ulaştırmıştır.

Hûd Peygamber kendisine ulaştırması için gönderileni ulaştırmıştır.

Burada sana indirilen umumi ism-i mevsulle gelmiştir ve bu nedenle her indirileni ulaştırması gerektiği anlaşılmaktadır.

Görüldüğü gibi bu ayetlerdeki resullerin hiçbirisi mevcut yöneticiyi indirip yerine geçmek istememiş, sadece mesajları ulaştırmıştır. Siz inin, ben çıkayım dememiştir. Günümüz vesenler (çoğunluğu ve gücü ele geçirmeye çalışan topluluklar) dönemidir. Vesenleri aralarında sevgi edinenlerin dönemidir. Kendi veseninden olanı sevmekte, karşı vesene düşman olmaktadır. Karşı vesene geçenler ise eski vesenine düşman olmakta, yeni vesenindekilerle dost olmakta, eski vesenindekiler de eski dostlarını artık düşman edinmektedirler. Kişinin kim olduğu, nasıl bir insan olduğu önemli değildir. Kendi veseninden olup olmaması önemlidir. Günümüz bunun sayısız örnekleri ile doludur. Hala vesenlerden medet umanların gözlerinin içine kadar sokulan bu durum maalesef kimseyi akıllandırmamakta, atalarının izinden devam etmektedirler.

Atalarımız çözümü çoğunluk sisteminde gücü ele geçirmekte gördüler. Biz de bu yoldan gideceğiz, başka bir çözüm yok diyenler için Kuran neden hala hüda olmamaktadır? Çözümün bir vesen içinde çaba göstermek olduğunu sananlar niçin Allah’ın ayetlerine bakmamaktadırlar? Bu sistemi icat edenlerin kimler olduğunu mu bilmemektedirler? Bu sistemleri icat edenleri gayet iyi bilmekte, düşmanımız olarak lanse ettikleri bu kimselerin sistemi içinde başarıyı bulacaklarına nasıl da inanmaktadırlar. Şeytanın hakem olduğu bir maçı nasıl kazanacaklar ki?

Cin suresinin bu ayetinde Kuran’ı okuyan olarak bize de emredilmektedir. Kimseye baskıcı meliklik yapmayın denmektedir. Öyle bir sistem kurun ki referansınız yalnızca Allah ve O’nun mesajları olsun. Bütün kurallarınız bunlara dayansın. Çoğunluğa uymayın, Allah’ın kurallarına uyun. Kimseyi baskıcı bir yönetimle zorlayarak, zarar vererek doğru davranmaya da zorlamayın. Elinizdeki güçlerle kimseye zarar vermeye de kalkmayın. Mülkünüzü yani yönetiminizi Allah’ın mesajlarına dayandırın. O’nun kurallarına aykırı kurallar koymayın, uygulamalar yapmayın. O’nun kurallarına uyarak, O’nun mesajlarına dayandırarak uyguladığınız yönetimle O’nun elçisi yani resulü olursunuz. O’nun mesajlarına dayanmayan, O’nun kurallarına aykırı kurallarla yönetim yaparsanız şerik bir melik olursunuz.

وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا

Kim Allah ve resulüne isyan ederse kesinlikle onun için içinde kesintisiz bir şekilde kalıcılar oldukları Cehennem ateşi vardır.

وَ: Vâv-u isti’nâfiyyedir.

مَنْ: “Her kim” demektir. Şart edatıdır. Akıllı varlıklar için kullanılır. Kendisinden sonra şart cümlesi gelir ve sonrasında cevap cümlesi gelir. Kendisinden sonra muzari fiil gelirse onu cezm eder. Mazi fiil gelirse mazi fiiller mebni olduğu için değişmez. Burada kendisinden sonra gelen muzari fiil olan يَعْصِي olduğu için cezm olmuştur (يَعْصِ).

يَعْصِ: “İsyan eder” demektir. عصي kökünden ikinci bâbdan üçüncü şahıs eril tekil meczum muzari malum fiildir. مَنْ şart edatı ile meczum olmuş ve sonundaki ي harfi düşmüştür. İsyan uyman gereken bir emre ya da yetkiliye uymamak, ona karşı direnmek demektir.

Şeytan Allah’ın ona verdiği “Âdem’e secde et” emrine uymayarak, direnerek isyan etmiş ve asi olmuştur.

Aslında Mısır’da yönetici olan Firavundur. Ama Musa Allah’ın elçisidir. Musa’nın Firavun’a verdiği emirler elçi vasfıyladır. Firavun ona karşı çıkarak, onun emirlerine uymayarak elçi üzerinden Allah’a isyan etmiştir.

Burada da Âd kavmi elçilere isyan etmişler, emirlerine uymaması gerekenlerin emirlerine uymuşlardır. Elçilere isyan ederek elçileri olan Allah’a isyan etmişlerdir.

Musa Peygamber ledünden ilmi olan şahsın emirlerine uymak üzere onun yanında gezmektedir. Bu nedenle onun hiçbir emrine isyan etmeyeceğini ifade etmektedir.

Rabbinin emirlerine itaat etmeyerek isyan eden herkes için geçerli olan durum budur. Allah’ın emirleri ciddiye alınmalıdır.

Musa Harun’a emir vermiştir. Musa yokken İsrail Oğulları buzağı şeklinde bir put yaparak sapmışlardır. Musa da Harun’a “emrime isyan ettin mi” diye sormaktadır.

Âdem ve Havva yaklaşmamaları gereken ağaçtan yemiş ve Allah’ın “yaklaşmayın” emrine uymamışlardır ama isyan eden Havva değil Âdem’dir. Havva’nın Âdem’im emrine uyduğunu, Âdem’e isyan etmediğini ama Âdem’in Allah’ın emrine uymayarak isyan ettiğini anlıyoruz.

اللَّهَ: “Allah” demektir. Alemlerin rabbinin özel ismidir.

وَ: “Ve” demektir. Atıf harfidir. اللَّهَ ye رَسُولَهُ yu atfetmiştir.

رَسُولَ: “Elçi” demektir. رسل kökünden dördüncü bâbdan sıfat-ı müşebbehedir. Bir mesajı ulaştıran, bir görevi yapan kimsedir. Çoğulu رُسُل dur.

هُ: “O” demektir. Üçüncü şahıs eril tekil mecrur muttasıl zamirdir. Allah’a racidir.

رَسُولَهُ: “O’nun elçisi” demektir.

اللَّهَ وَرَسُولَهُ: “Allah ve O’nun elçisi”, “Allah ve resulü” demektir.

يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ: “Allah ve resulüne isyan eder” demektir.

مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ: “Kim Allah ve resulüne isyan ederse” demektir.

فَ: Fâ-u cevabiyyedir. Şart cümlesinden sonra cevap cümlesinin başına gelmiştir.

إِنَّ: “Kesinlikle” demektir. Huruf-u müşebbehe bi-l fiildendir.

لِ: “İçin” demektir. Harf-i cerdir.

هُ: “O” demektir. مَنْ şart edatına racidir. Allah ve resulüne isyan eden kimseye racidir.

لَهُ: “Onun için” demektir. “Allah ve resulüne isyan eden kimse için” demektir.

نَارَ: “Ateş” demektir. نور kökünden gelmiştir. Birinci bâbdan نَوْر mastarı parlamak, ışımak, ışık yaymak, ışık saçmak manasındadır. Bu mastar manasından ışık saçan manasında نَار ıstılahi olarak “ateş” anlamında isimdir. نُور da نور kökünden aynı mastardan gelmiştir. Bu mastar manasından yayılan ışık ve elde edilen görünürlük manasında نُور “aydınlık, ışık” anlamında isimdir. نَار dişil, نُور ise erildir.

جَهَنَّمَ: “Cehennem” demektir. جهنم kökünden gelmiştir. Rubâi babdan جَهْنَمَة mastarı tutuşup alev almak, alevinin şiddetlenmesi ve mümkün olan en yüksek pişirici düzeyde olmak manasındadır. Bu mastar manasından pişirici olan manasında جَهَنَّم “Cehennem” anlamında ism-i fâil manasında camid isimden gelmiş olan özel isimdir. Dişildir.

Bu kelimenin İbranice kökenli olduğu, Arapçaya yabancı dilden geçmiş bir kelime olduğu söylenir. Kudüs’ün güneybatısında bir vadi olduğu ve bu vadinin adının Hinnom olduğu, bu vadinin en derin yerine ise Gehenna dendiği, burada sürekli olarak bir ateşin yandığı ve şehrin yok edilmek istenen çöplerinin buraya boşaltılarak yakılıp yok edildiği söylenir. Buradan Arapçalaşmış bir kelime olarak değerlendirilir. جَهَنَّمَ gayr-i munsariftir.

نَارَ جَهَنَّمَ: “Cehennem ateşi” demektir.

خَالِدِينَ: “Kalıcı olanlar” demektir. Bir mekânda uzun bir süre diri olarak kalmak manasındaki fiilden üçüncü şahıs eril çoğul nekre mensub ism-i fâildir. Bu kalıcılık misafir olmamak anlamındadır. İnsanlar ikamet ettikleri yerde kalıcı olurlar ama orada sürekli bulunmayabilirler. Tatile giderler, başka yerlere giderler ama yine ikamet ettikleri yerde kalıcıdırlar.

فِي: “İçinde” demektir. Harf-i cerdir.

هَا: “O” demektir. Mecrur muttasıl zamirdir. جَهَنَّمَ e veya نَارَ جَهَنَّمَ ye racidir. Her ikisi de dişil kelime olduğu için ikisine de raci olabilir.

فِيهَا: “Onun içinde” demektir. “Cehennemin içinde” veya “Cehennem ateşinin içinde” demektir.

أَبَدًا: “Bölünemez uzun zaman” demektir. Zarftır. Kesintisiz bir zaman dilimini ifade eder. Sonsuz demek değildir.

Ebed kesintisi olmayan bir zamandır. Sonu bir tarih olarak belli değildir. Bir olay, bir durum, bir şart ile sonlanabilir. O olay, o durum, o şart olmazsa sonlanmadan devam eder.

Bu ayetlerde أَبَدًا onların orada olmaları ile sınırlandırılmıştır. Onlar orada oldukça kesintisiz süre devam edecektir. Onlar oradan çıkınca veya oraya girmeyen İsrail Oğulları ölünce bu أَبَدًا olan süre bitmiş olacaktır.

Bu ayetlerde أَبَدًا Allah’a, O’nun birliğine iman etmeleriyle sınırlandırılmıştır. Onlar iman edince bu kesintisiz süre bitmiş olacaktır.

خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا: “Onun içinde kesintisiz bir şekilde kalıcılar” demektir.

إِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا: “Kesinlikle onun için içinde kesintisiz bir şekilde kalıcılar oldukları Cehennem ateşi vardır” demektir.

مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا: “Kim Allah ve resulüne isyan ederse kesinlikle onun için içinde kesintisiz bir şekilde kalıcılar oldukları Cehennem ateşi vardır” demektir.

Buradaki en önemli soru “Allah ve resulüne isyan nasıl olur” sorusudur. Allah ve resulü ifadesi Allah’ı ve resulünü ayrı ayrı ifade eden bir atıf mıdır? Yoksa ikisi birlikte bir terim midir?

Bu ayetten anlıyoruz ki Allah ve resulünün birbirine atfedilmiş şahısları ifade edilmemektedir. Çünkü kimse Allah’a eziyet edemez. Bu nedenle “Allah ve resulü” ifadesine terim anlamı verilmelidir.

Bu ayette Allah ve resulüne tekil zamir dönmüştür. Bu da bu ifadeye terim anlamı verilmesi gerektiğini göstermektedir.

Bu ayetlerde Allah ve resulü arasına başka kelimeler girmiştir. Bu nedenle burada Allah ve resulü ayrı ayrıdır ve sadece atfedilmişlerdir. Bu ayetlerde terim anlamı yoktur. Terim anlamı olması için araya başka bir kelime girmeden “Allah ve resulü” şeklinde gelmelidir.

Savaşta zor duruma düşen Medinelilerden münafıklar ve kalplerinde hastalık olanlar “Allah ve resulü” ifadesini kullanmışlardır. Allah ve resulünün kendilerini yalnızca aldattığını söylemişlerdir. Aynı durumda olan müminler ise Allah ve resulünün vadettiğinin bu olduğunu söylemişler ardından tekrar Allah ve resulü diye aynı terimi tekrar etmişlerdir. Bu ayetler bize bu kavramı açıklamaktadır. Medine’de Allah’ın dini vardı. Allah’ın kuralları geçerliydi ve Allah’ın elçisi orada başkandı. Allah ve resulü demek Allah’ın kurallarının geçerli olduğu bir düzen içinde Allah’ın kurallarına uygun kurallar koyan bir başkanın olmasıdır. Bu başkan elçidir. Kendi kafasına göre veya bir sonraki seçimde seçilmek için Allah’ın kurallarına aykırı kuralları koyarak meliklik yapan bir şerik değildir. Allah ve resulü bütün kuralların Allah’ın kurallarının referanslığında konulduğu yerdeki kamu demektir. Temsil eden ise Allah’ın kurallarına uygun hareket eden ve bunların dışına çıkmayan resul yani elçi başkandır.

Allah’ın kurallarının geçerli olduğu yerde Allah ve resulünü temsil eden elçi başkan bir iş için bir karar vardığında artık mümin erkek veya mümin bir kadının kendilerine göre bir iş seçeneği olmaz. Başkanın dediğini yapmak zorundadırlar. Burada müminler denmemiş, mümin erkek ve mümin kadın denmiştir. Bunun sebebi bireysel olarak başkanın kararına uyulmak zorunda olduğudur. Bu karara uymamak Allah ve resulüne isyandır.

Bu ayetten öncesinde miras ayetleri vardır. Miras ayetleriyle mirasın nasıl paylaşılacağı Allah tarafından vasiyet ile belirlenmiştir. Bunun dışına çıkılamaz. Allah’ın kurallarının geçerli olduğu yerde elçi başkan Allah’ın kurallarına uygun olarak mirası dağıtma kurallarını belirler. Buna uymayanlar Allah ve resulüne isyan etmiş olurlar.

Bu ayetlerde Allah’ın kurallarının geçerli olduğu yerde Allah’ın kuralları ile yapılan yargılama ifade edilmektedir.

Cin suresinin bu ayetinde (مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا) “Kim Allah ve resulüne isyan ederse kesinlikle onun için içinde kesintisiz bir şekilde kalıcılar oldukları Cehennem ateşi vardır” denmiştir. Bu cümle Allah’ın dininin (düzeninin) geçerli olduğu yani Allah’ın kuralları ile yaşanılan yerde Allah’ın kuralları dışına çıkmayan elçi başkanın emirlerine uymama durumunu ifade etmektedir. Bunu yapanlar için kesintisiz bir şekilde ve belli şartlar sağlanana kadar Cehennem ateşinde kalma durumu vardır. Burada Allah ve resulü kavramının ne kadar önemli olduğu anlaşılmaktadır. Şu anda dünyada Allah ve resulü terimine uyan hiçbir yer yoktur. Dünyada hiçbir yer Allah’ın kuralları ile yaşamamaktadır. Tüm dünyada kurallar ya diktatörler tarafından keyfi olarak konulmakta ya da çoğunluk sistemlerinin olduğu yerlerde vesenler tarafından bir sonraki seçimleri kazanmak adına ya da birilerine menfaat temini amacıyla ya da birilerine zarar vermek amacıyla konulmaktadır. Allah’ın dini nerede oranın dini haline gelirse orada Allah ve resulü olacaktır. Bunun için ya insanlardan bir grup akıllanacak, Allah’ın hüdasına uyacak ve öncü olacaktır ya da Kuran’da defalarca ifade edildiği gibi helaklar olacaktır.

Teşvikiye, Yalova

10 Ocak 2026

M. Lütfi Hocaoğlu