SINAMALAR

Dil/4

HURUF-U MUKATTA ve KISALTMALAR

15.02.2018

İnsanlar binlerce yıldır konuşuyor ve yazıyorlar.

Dili kullanmada mahir olanlarımız, sözlü ve yazılı olarak türlü türlü eserler de veriyoruz.

Kuran’ın belagati, fesahati, icazı, vs her türlü sanatı hakkında çok araştırma da vardır.

Şimdi basit bir soru soralım:

İnsanların kullandığı ama Kuran’da bulunmayan “bir dil kullanma şekli” var mıdır?

Yani, öyle bir ses/harf, öyle bir hece, öyle bir kelime, öyle bir cümle ve öyle bir yazma şekli var mıdır ki, Allah onu kullanmamış olsun? İnsanlar Allah’ın bilmediği bir ses ya da yazı sanatı bulmuşlar mıdır?

Kuran’ı Allah yazmadı, o okumaz da. O her şeyden münezzehtir ne bizim gibi yazı yazar, ne de bizim gibi ağzıyla söyler.

Bugün, elimizde onun inzal ettiği, ezberlenen, okunan ve yazılı bir kitap var. Arapçanın en gelişmiş lehçesi olan Kureyş Arapçası ile yazılmıştır.

Kuran’ı binlerce kişi, önce ezberledi, yüzlerce kişi basit nesneler üzerine yazdı, sonra da onlarca kişi ittifak ederek bir kitap haline getirdiler. Sadece tamamlanması ve ezberlenmesi 23 yılda tamamlandı. Bir sıralamaya göre de inmedi. Bazen herhangi bir surenin bir ayeti; bazen kısa bir sure şeklinde, çok uzun bir zamanda inzal oldu.

Tekbir kişinin ya da küçük bir grubun sahiplenmemesi için herkes tarafından ezberlendi, imkânı olanlarca deri ve kemiklere yazıldı, sonra da tam bir ittifakla kolektif bir eser meydana geldi. Hiçbir değişikliğe uğramadan da kıyamete değin elimizde olacaktır.

BİLDİKLERİMİZ

SESLER/harfler

Biliyoruz ki, Kuran’da her türlü ses/harf ahengi vardır. Harflerin dönüşmesi, düşmesi, kaynaştırma harf ve harekelerin eklenmesi, değişmesi, vs. hepsine ait kullanımlar mevcuttur.

SÖZCÜKLER/kelimeler

Cümlede kullanılan öğelerde; özne, nesne, yüklem, dolaylı ve dolaysız tümleç, tamlamalar, sıfat, zarf, yabancı kelimeler gibi her türlü kelime kullanılmıştır. Kuran’da kullanılmayan bir cümle öğesi yoktur. Sayılar, sıra sayılar, tam sayılar, kesir sayılar, hep vardır.

Ara soru: Kuran’da gerçek sayılar vardır ama sanal/imajiner sayı (i)  örneği var mıdır?

TÜMCELER/cümleler

Anlatımda kullanılan her türlü düz, devrik, kırık cümle, cümlecikler, soru, olumsuz, vb. insanoğlunun kullandığı tüm formlar Kuran’da kullanılmıştır. Basit cümleler, şifreli cümleler, hukuki edebi, ilmi cümleler, tek heceli cümleler, bir sayfalık cümleler, vs her çeşit cümleyi kullanmıştır.

SANATLAR/beceriler

Şairler ve yazarların kullandığı ama Kuran’da geçmeyen edebi bir sanata rastlanmamıştır.

Teşbih, cinas, mecaz, kinaye, mübalağa, aşağılama, acındırma, tehdit, yalvarma, gibi aklınıza gelen her türlü dil becerini rahatlıkla bulabilirsiniz.

ESERLER/yazılar

Nesir, şiirin her türlüsü, öykü, hikaye, roman, hukuki, ilmi metin, mektup, tarih, konuşmalar, özet, vb her türlü yazı örneği verilmiştir.

Bu kısacık izahlardan sonra en baştaki soruya tekrar dönelim.

HURUF-U MUKATTA/kısaltmalar

Bütün dillerde, herkesçe kolayca anlaşılan ve yadırganmayan kısaltmalar kullanılır. Yukarıdaki satırlarda gördüğünüz vs, vb, bunlardandır.

Çok bilinen ama hiç dikkat etmediğimiz şu kullanımlar da vardır:

TBMM: Türkiye Büyük Millet Meclisi

İTÜ: İstanbul Teknik Üniversitesi

ODTÜ: Ortadoğu Teknik Üniversitesi

MKE: Makine Kimya Enstitüsü

TÜBİTAK: Türkiye Bilim Teknik ve Araştırma Merkezi

ABD: Amerika Birleşik Devletleri

AB: Avrupa Birliği

Bu kısaltmalar her dilde vardır ve çok da kullanışlıdır.

Kuran’da sure başlarında kullanılan ve huruf-u mukattaa olarak adlandırılan harflerin böyle kısaltmalar olduğunu düşünüyorum. Fakat bunların hangi kurumları ifade ettiğini henüz bilmiyorum. Bu kabulüm doğru ise, insanların yaygın olarak kullandığı kısaltmalar Kuran’da da var demektir. İnsanlar Allah’tan daha becerikli olamayacaklarına göre Allah bu kullanıma da böyle örnekler vermiştir.

Katkılarınızı beklerim.

Saygılarımla.

H Kayahan