İslâm Felsefesi - Giriş:  1

Modern Kur’an Felsefesi - Giriş: 1

FELSEFENİN TANIMI

TÜMEVARIM

Günlük hayatımızda karşılaştığımız olaylara hep sebep-sonuç ararız. Kendiliğinden olma bir şey kabul etmeyiz. Böylece belli kurallarla çevremizi ve kendimizi tanırız.

Susadığımız zaman su içeriz. Suyun susuzluğumuzu giderdiğini kural olarak belleriz. Tohum ektiğimizde buğday biter. Bütün hayatımız böyle kurallarla doludur. Ateş elimizi yaktığı için elimizi ateşten uzak tutarız.

İlk insanlar böyle kurallarla yaşamaya başladılar. Bu kurallar yazılı hâle getirildi, nesilden nesile aktarıldı. Kurallar birleştirilerek kural hâline getirildi.

Buz havalar ısınınca su olur. Su kaynatılınca buharlaşır. Deneyler göstermiştir ki maddelerin üç hâli vardır; katı, sıvı ve gaz halleri. Katıları çekerseniz uzar, bastırırsanız sıkışır. Sıvılar yüksekliğe göre basınç yapar. Gazlar hacimlerine göre basınç yapar.

Öylece deneye deneye tüme varırız.

Tümevarım yolunu ilk olarak Sümerler ilmileştirdiler, müsbet ilimlerin temellerini attılar. Sonra tümevarımı ilimde şer’i kıyas adı altında Müslümanlar geliştirdiler, hukukta ve dilde uyguladılar. Batılılar bunu ilimde ve teknikte uyguladılar. Böylece bugünkü müsbet ilimler oluştu.

TÜMDENGELİM

Tümevarım yoluyla elde edilen bilgilerle genel kurallar buluruz.

Örnek olarak canlılar eşleşerek ve bölünerek çoğalır. Bu kuralı bulduktan sonra hiç tanımadığımız bitkiye rastlasak bunun tohumu olduğunu ve onunla çoğaldığını biliriz. Yahut geviş getiren hayvanların etlerinin insan için yararlı olduğunu bildikten sonra hiç bilmediğimiz geviş getiren hayvanın da bize yararlı olduğunu biliriz.

Buna da tümdengelim sistemi denmektedir.

Tümdengelim sistemi ancak tümevarım sisteminin ortaya koyduğu genel ilkelerle ortaya çıkar. Tümdengelim sistemini ilk uygulayanlar Yunanlılardır. Sümerlerde oluşan tümevarıma dayalı ilimleri ele alarak tümdengelimi uygulamışlardır.

FELSEFE VE İLİM

İlim tümevarım metodunu uygulayarak genel kanunlara varmadır. Felsefe yani hikmet, ilmin bulduğu genel kurallara dayanarak fer’lere inme ve bu sayede yeni bilgi edinmedir. İlim geçmişte yapılan deneyleri değerlendirir ve kurallara onlarla varır. Felsefe ise gelecekte olacakları o delillere dayanarak bildirir. Biri müşahedelere ve deneyimlere dayanır, diğeri ise beyindeki muhakemeye dayanır. Matematiğin oluşması felsefe metodu ile olur. Biz hesapları tümdengelim metodu ile yaparız. Kullanılması ise tümevarım metoduna dayanır. Bir şeyi hesaplarız. Sonra da onu yaşarız. Hesapta bulduğumuz miktar ile hayatta karşılaştığımız miktar eşitse veya yakınsa hesabı doğru yaptığımız anlamındadır. Yani varsayımlarımız doğrudur demektir. Varsayımlarımızı tümevarım metodu ile bulmuştuk.

NÖBETLEŞME

Anlattıklarımızla şunu öğreniyoruz. Önce ilim doğar. Sonra o ilmin verilerine dayanarak hikmet oluşur. İleri uygarlık keşfedilir. Sonra da o ileri uygarlığa dayalı olarak müsbet ilim gelişir. Sonra o müsbet ilme dayalı yeni felsefe doğar. Böylece ilim, felsefe, sonra ilim, felsefe, sonra ilim felsefe sürüp gider. Devamlı uygarlaşma olur.

Tarihte Sümerlerde ilim, Yunalılarda felsefe, Batıda ilim dönemleri gelmiştir. Bugün yeni felsefe zamanıdır. Bundan sonra Batı ilimlerine dayalı olarak yeni felsefe doğacaktır. Batıda bugün modern ilimler gelişmiştir. Yirminci yüzyılda eski varsayımlar yeniden gözden geçirildi ama Batıda daha yeni felsefe doğmamıştır, modern felsefe yoktur. Hattâ Batıda felsefe yoktur, felsefe tarihi vardır.

NOT: Bundan önce sizlere önemli filozofları tanıtarak Batı’daki felsefenin tutarsız halini gösterdik. Aklına gelen aklına geldiğini söylemiş. Biz size Allah güç ve ömür verirse modern felsefeden bahsedeceğiz.

KUR’AN VE İLİM SEMİNERLERİ-650/18 Şubat 2012

SÜLEYMAN KARAGÜLLE

Yay. Haz.: REŞAT NURİ EROL

www.akevler.org   (0532) 246 68 92