10- THOMAS

Thomas 1200’lerde yaşamış şişman bir ilahiyatçıdır. Düşünür ama düşüncelerini açığa vurmaz. Akrabası kral onu manihaizm konusunda konuşturur. Rahip yapmak isterler. Yoksul bir dilenci tarikatı tercih eder. Yazacak kâğıt bile bulamaz.

Fikirleri rahatsız etmeye başlar. Üniversiteler konuşmasını yasaklar. Kardeşleri dilenciler tarikata girmesin diye fahişe gönderirler. Ateşli sopa ile cevap verir.

Makamları reddeder.

Sonra 300’lerdeki Augustinus şöhretine olaşır.

Aristo’nun felsefesine karşı felsefe oluşturur Augustinus, Ansel ve Tomas. İslâm ise Aristo’yu yaşatmıştır. İlimle dinin aynı şeyleri söylediğidir.

Tomas, Aristo ile Hıristiyanlığı barıştırmayı başarır.

Aristo’nun cevher ve araz yahut suret ve heyula tasnifini kabul eder. Laik kâinat tasavvuru yerine her şey Tanrı’nın eseridir. Kâinat Tanrı’yı tanımak için incelenmelidir. Toprak, bitki, yok olan ruhlu hayvan, yok olmayan ruhlu insan, yok olmayan var edilmiş ruh olan üstün ruh melek, yaratılmamış ruh Tanrı’dır. Aristo’nun tasnifi ile Tanrı tanımlanmaktadır. Suret ve heyula bugünkü görüşe aykırı düşmektedir.  Var olma bilkuvve olanların bilfiil olmasına gidiştir. Tümü bi’l-kuvveden bi’l-fiile çıkaran Tanrı’dır. Arap ve Batı’ya göre ise bi’l-kuvveyi de Tanrı var etmiştir.

Aristo’dan farkı, tanrı Tanrı’nın aynı zamanda hâlik olduğudur. Bu aklen açıklanamaz. Sebepsiz bir şey olmaz. İlk sebep Tanrı’dır. Tanrı insana benzer. Ondan çok üstündür.

Yazdıklarım görüşlerimin bir çöpüdür.

Adil Düzene göre Thomas:

Hazreti İsa Roma İmparatorluğu’nun en güçlü olduğu dönemde onların içine gelmiştir. İnsanlara imanı ve ahlâkı öğretmiştir. Yönetime karışmamıştır.

Pavlus Hıristiyanlığı değişik şekilde yorumlayarak Roma ile barıştırdı. Augustinus, Anselm Roma ekolünde gelişti.

Batı Roma’nın yıkılması ve İslâmiyet’le bir araya gelmesiyle Hıristiyanlıkta yeni görüş ortaya çıktı. İslâm anlayışında Aristo çok incelenmiş ama doğuda 20 kadar konuda muhalefet edilmiştir. Batıda ise daha çok o ekol benimsenmiştir.

Thomas Aristo felsefesinin Hıristiyanlaştırılmasıdır.  İnanç ile ilmi birbirinden ayırarak pratikte Hıristiyanlığı ilmîleştirmiştir. Hıristiyanlığı bozmamış olan samimi bir mü’mindir. Kendisine dua ederiz.

Haftalık Seminer Dergisi; 627. Hafta      03 Eylül 2011      SÜLEYMAN KARAGÜLLE

Yay. Haz.: REŞAT NURİ EROL

www.akevler.org (0532) 246 68 92