İki Doğu ve İki Batı

Rahman suresi 17:

رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ (17)

O, iki doğunun Rabbidir, iki batının Rabbidir [17].

Bu ayetin tefsiri üzerine birçok görüşler vardır. Ben de size kendi görüşümü açıklamak istiyorum.

Doğu “Elmeşriq” kelimesi Güneş’in ufkun altından çıkmasını ifade eden bir kelimedir. “Elmağrib” ise Güneş’in ufkun altına girmesini ifade eden kelimedir. Haliyle Güneş’in ufkun altından çıktığı ve ufkun altına girdiği yönü ifade etmektedir.

Bazıları iki doğunun ve iki batının Güneş’in ve Ay’ın doğduğu ve battığı yerler olarak iki çeşit doğu ve batı olduğunu öne sürmüşlerdir. Bazıları ise Güneş’in mevsimler boyunca doğuş yerlerinin ve batış yerlerinin yıl boyunca değiştiğinin ve günler uzarken ve kısalırken bir yıl içinde aynı yerden iki kez doğduğunu ve iki kez battığını ileri sürerek “iki doğu ve iki batının” bu anlamda olduğunu iddia etmişlerdir. Oysa bu durumda birçok doğular ve birçok batılar vardır. Bu durum Mearic suresi 40 ayette zaten açıklanmıştır.

Kısacası bir yılda kabaca 365 gün vardır. Kuzey yarım kürede 21 Mart- 23 Eylül arası Güneş’in doğduğu yer ve battığı yer her gün değiştiğinden 185 gün boyunca faklı doğular ve farklı batılar oluşacaktır. Güney yarım kürede ise 183 gün boyunca farklı doğular ve farklı batılar oluşacaktır. Diğer 6 ay boyunca ise bu davranışın tekrarı yaşanır.

Mearic suresi 38-40:

أَيَطْمَعُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ (38) كَلَّا إِنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِمَّا يَعْلَمُونَ (39) فَلَا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ إِنَّا لَقَادِرُونَ (40)

Onlardan her biri, bir nimet cennetine sokulacağını mı umuyor?[38].  Asla, biz onları bildikleri şeyden yarattık [39]. Hayır, o doğuların ve batıların Rabbine yemine ne gerek, elbette bizim gücümüz yeter [40].

Oysa Dünya’nın iki bölgesinde Güneş bir kez doğar ve bir kez batar, Yani bir doğu ve bir batı vardır. Bunlar Kuzey Kutup noktası ve Güney Kutup noktasıdır (90 derece).
Güneş Kuzey Kutup noktasında 21 Mart’ta doğar ve sürekli ufkun üstünde kalır. 23 Eylül’de ise batar ve altı ay boyunca ufkun altında kalır. Güney Kutup noktasında ise 23 Eylül’de doğar, 21 Mart’ta ise batar. Bir yılda sadece bir doğu olan ve bir batı olan iki yer vardır. Böylece Dünya’da bir yılda iki doğu ve iki batının olduğu yerler Kuzey ve Güney Kutup noktalarıdır.

Doğrusunu Allah bilir.