Cehennem Etimoloji
Kuran-ı Kerim’de cehennem ( جهم ) kelimesi 77 kez geçmektedir. Etimolojik bilgilerde ise şunlar verilmektedir:
جَهَنَّمُ
جَهَنَّمُ [ Cehennem; veya Cehennem ateşi; ] (T, Ṣ, Ḳ, &c.;) Tanrı'nın, (T, Ṣ,) gelecek hayatta, (T,) [ itaatsiz, tövbesiz ve inançsız ] hizmetkarlarını cezalandıracağı ateşin adı ; (Ṣ;) ceza yurdunun özel adı : (Bḍ, ii. 202:) üçüncü harfin iki katına çıkarılmasıyla quinqueliteral-radikal sınıfa yarı-koordinatlı hale getirilen bir kelime: (Ṣ:) uygun olarak. bazılarına göre derinliği nedeniyle gelecek dünyanın ateşine uygulanan Arapça bir kelimedir; [son paragrafa bakınız;] (T, TA;) veya aslen eşanlamlı النَّارُ [ ateş veya ateş ] ; (ii. 202'deki Bḍ;) ve belirli ve dişil cinsiyetten olduğu için eksik bir şekilde beyan edilmiştir: (T, Ṣ:) uyum. Diğerlerine göre, Arapçalaştırılmış bir kelimedir, (T, Ṣ, Bḍ ubi suprà,) belirli ve yabancı kökenli olduğu için eksik bir şekilde beyan edilmiştir; (T, TA;) bazıları aslen Farsça olduğunu söylüyor; (Ṣ;) diğerleri, İbranice'denكهنام, (TA,) [veya Golius'un dediği gibi,גֵּיאהִנּׄם“Çocukların Moloch putuna kurban olarak diri diri yakıldığı Hinnom Vadisi”.]
Kök:Zühtü- Giriş:جَهَنَّمُ―Anlam: A2
Ayrıca bakınızجِهِنَّامٌ.
[جَهَنَّمِىٌّ][ İlgili veya ilgili, جَهَنَّم, yani Cehennem veya Cehennem ateşi. ]
جِهِنَّامٌجِهِنَّامٌ (Ṣ, Ḳ, Ḥam s. 817) ve [جَهِنَّامٌVeجُهِنَّامٌ] , üç ünlünün her biri ( Ḳ , TA) ileج (TA,) [ancak Ḳ'ye göre daha çok öyle görünüyorجَهَنَّامٌVeجُهُنَّامٌ,] Veجَهَنَّمٌ↓, (Ḳ,) bir kuyuya uygulandı (رَكِيَّةٌ, Ṣ, Ḳ veyaبِئْرٌ, Ḥam), Derin; (Ṣ, Ḳ, Ḥam;) içine düşenin yok olacağı. (Ḥam.)
CHM kökünü araştırdığımızda ise karşımıza daha farklı bilgiler çıkmaktadır. Ben bu anlamların ikincil anlamlar olduğunu düşünüyorum.
جَهُمَ, veya.ـُ {يَجْهُمُ}, son. i.جُهُومَةٌ (Ṣ, Ḳ) veجَهَامَةٌ, (Ḳ,) Yüzü asık veya kasılmış bir adam oldu ; veya yüzü asık veya kasılmış , sert, haşin veya somurtkan bir ifadeyle sırıtıyordu: (Ṣ:) veya yüzü kaba veya sert, kasvetli ve çirkindi veya oldu . ( Ḳ .)
Kök:Zühtü- Giriş: 1.―Anlam: A2
Ayrıca kasık kılları için de, kaba, sert veya büyük olduğu söylenir. (TA.)
Kök:Zühtü- Giriş: 1.=Ayrışma: B
جَهَمَهُ, (Ṣ, Ḳ,) veجَهِمَهُ, veya.ـَ {يَجْهَمُ}, her iki durumda da; (Ḳ;) veTürkçe: تجهّمهُ↓, (Ṣ, Ḳ,) veتجهّم↓ لَهُ; (JK, Ḳ;) Sırıttı, kaşlarını çattı veya sert, haşin veya somurtkan bir şekilde yüzüne baktı: (Ṣ:) veya onunla karşılaştı veya ona hoşnutsuz bir şekilde baktı, (JK, Ḳ, TA,) kaşlarını çatarak veya sırıtarak ve kaşlarını çatarak, (TA,) yüz: (JK, Ḳ, TA:) veyaTürkçe↓ekşi, asık suratlı ya da sert bir yüz gösterdiğini belirtir . (Sanatta TḲ Arap.) Bir şair der ki,
*وَبَلْدَةٍ تَجَهَّمُ↓ الجَهُومَا↓*
* زَجَرْتُ فِيهَا عَيْهَلًا رَسُومَا *
(Ṣ,* TA,) yani [ Birçok bölge ] güçsüzlere hoşlanmadıkları şeyleri gösterir, [ya da zayıflara veya güçsüzlere kaşlarını çatar, orada ayak izlerini yerde bırakan güçlü bir dişi deveyi azarladım. ] (Ṣ.) Ayrıca diyorsun ki,الدَّهْرُ يَتَجَهَّمُ↓ الكِرَامَ‡ [ Şans cömertlere kaşlarını çatar ] . (TA.) Veتَجَهَّمَنِى↓ أَمَلِى‡ [ Umut nesnem bana ters geldi ] , umut nesnesine ulaşılamamış bir kimse için söylenir. (TA.)
4. ⇒اجهمأَجْهَمَتِ السَّمَآءُ Gökyüzünde öyle bulutlar vardı ki Zühtü. (Ç.)
5. ⇒تجهّم1'e bakın , altı yerde.
8. ⇒اجتهماجتهم O, (Ḳ,)' ye girdi veya (A, TA,) 'da yolculuk etti, gecenin bu kısmına جُهْمَة. (A, H, TA.)
جَهْمٌجَهْمٌ Kaba, sert, büzülmüş ve çirkin bir yüz ; ayrıcaجَهِمٌ↓; (Ḳ;) veya bazı sözlüklerde olduğu gibi,جَهِيمٌ↓. (TA.) Ve جَهْمُ الوَجْهِ Asık suratlı veya büzülmüş yüz; veya sırıtan, asık suratlı veya büzülmüş, veya sert, sert veya somurtkan bakışlı: (Ṣ, Mgh:) veya kaba veya sert yüzlü: (JK, TA:) bir adam için: (JK, Ṣ, Mgh, TA:) ve bir aslan için. (JK, TA.) Ve [dolayısıyla,] الجَهْمُ Aslan. (Ḳ.)
Kök:Zühtü- Giriş:جَهْمٌ=Ayrışma: B
Ayrıca bakınızجَهُومٌ.
جَهِمٌجَهِمٌ: Görmekجَهْمٌ.
جَهْمَةٌجَهْمَةٌ: Görmekجُهْمَةٌ, iki yerde.
Kök:Zühtü- Giriş:جَهْمَةٌ=Ayrışma: B
Ayrıca büyük bir tencere. (Ḳ.)
جُهْمَةٌجُهْمَةٌVeجَهْمَةٌ↓, (JK, Ṣ, Ḳ,) her ikisi de Fr tarafından belirtilmiştir, (Ṣ,) Gecenin bir kısmı: (JK:) gecenin son kısımlarının ilki, ( JK, Ṣ, Ḳ, TA,) [yaklaşık olarak gece yarısından ] şafak vaktine yakın bir zamana kadar uzanır : (TA:) veya gecenin son kısmının karanlığının kalan kısmı: (Ḳ:) veya ilki, [veya her biri,] gecenin başlangıcını, dördüncü bir kısma kadar uzanır: veya bazılarının dediği gibi, gecenin ortası: (KL:) ilkinin çoğulu جُهَمٌ. (JK.) مَضَى مِنَ اللَّيْلِ جُهْمَةٌ diyorsun veجَهْمَةٌ↓ [yakl. anlamı: Bir kısım, ya da gecenin son kısmının başlangıcındaki bir kısım ] . (AʼObeyd, TA.)
Kök:Zühtü- Giriş:جُهْمَةٌ=Ayrışma: B
Önceki de, Seksen deve: veya benzeri. (Ḳ.)
جَهَامٌجَهَامٌ İçinde su bulunmayan bulutlar: (JK, Ṣ, Ḳ:) veya rüzgarla suyunu (Ḳ, TA) döken bulutlar . (TA.)
جُهُومٌجُهُومٌ, bir erkeğe uygulandı, (JK, Ṣ,) İktidarsız; (JK, Ṣ, Ḳ;) zayıf; aynı zamandaجَهْمٌ↓. (Ḳ.) İlk paragraftaki örneğe bakınız.
جَهِيمٌجَهِيمٌ: Görmekجَهْمٌ.
Bununla birlikte Kuran’da bir de cehim kelimesi bulunmaktadır. Cehim ( جحم ) kelimesi Kuran’da 26 kez geçmektedir. Bunlardan 23 tanesi marife ve 3 tanesi nekredir.
Cehim kelimesi ile ilgili etimolojik veriler de şunlardır:
جحُمَتِ النَّارُ , aor.ـُ {يَجْحُمُ}, son. i.جُحُومٌ; Veجَحِمَت, veya.ـَ {يَجْحَمُ}, son. i.جَحْمٌVeجَحَمٌ [CK'ya göreجُحْمٌ] Veجُحُومٌ; Ateş yandı, yandı, parlak veya şiddetli bir şekilde yandı, alevlendi veya alevlendi; (Ḳ, TA;) ve çok sayıda canlı kömür ve çok fazla alev vardı: (TA, son fiilin açıklamasında; ve böylece ilki veya ikincisi, kusurlu bir şekilde yazılmış olan Ṣ'nin bir kopyasında açıklanmıştır:) veya ilki, büyüdüğünü gösterir: (TA:) veYardım↓ şiddetli oldu; yangın ve savaş hakkında da söylendi. (Ḥam s. 810.)
Kök:Zühtü- Giriş: 1.=Ayrışma: B
جَحَمَ, veya.ـَ {يَجْحَمُ}Ateşi yaktı ; onu yaktı, kül etti, parlak veya şiddetli bir şekilde yanmasını sağladı, alevlendirdi veya alevlendirdi. (Ḳ.)
4. ⇒اجحماجحم عَنْهُ , (Ṣ, Ḳ,) inf.n.Aجْحَامٌ, (TA,) Ondan kaçındı, kaçındı, uzak durdu veya vazgeçti; (Ṣ, Ḳ;) yani, bir şey; gibiاحجم: (Ṣ:) fakat ilki nadir bir kadrandır. var. (Ḥar s. 95.) Bu fiillerin her ikisi de zıt anlamlara sahiptir; İlerledi veya ileri gitti anlamında kullanılır: ve ayrıca geri çekildi veya geri çekildi. (MF.)
Kök:Zühtü- Giriş: 4.=Ayrışma: B
اجحم فُلَانًا O, veya o, böyle birini yok etmeye veya öldürmeye yakındı . (Ḳ.)
Kök:Zühtü- Giriş: 4.=Ayrışma: C
Ayrıca bkz. 1 .
5. ⇒تجحّم
6. ⇒تجاحم5'e bakın , iki yerde.
جَحْمَةٌجَحْمَةٌAteşin yanması, parlak veya şiddetli bir şekilde yanması, alevlenmesi veya alev alev yanması; ( Ḥam s . 77 ; ) ayrıcaجَاحِمٌ↓: (TA:) veya yanma , alev alev yanma veya alevlenme şiddeti : (Bḍ in xxxvii. 95:) veya kırmızılığı nedeniyle ateşe uygulanan bir sıfattır [veya kırmızı anlamına gelir ] . (Ḥam ubi suprà.)
Kök:Zühtü- Giriş:جَحْمَةٌ―Anlam: A2
Ayrıca bakınızجَحِيمٌ.
جُحْمَةٌجُحْمَةٌ: Görmekجَحِيمٌ.
جَحِيمٌجَحِيمٌ Şiddetle yanan , alev alev yanan veya alev saçan bir ateş ; (Ḳ;) ayrıcaجَاحِمٌ↓: (Ḥam s. 810:) ve bir kısmı diğerinin üstünde olan herhangi bir ateş; ayrıcaجَحْمَةٌ↓Veجُحْمَةٌ↓; (Ḳ;) sonuncusu çoğul olanجُحَمٌ: (TA:) veya çok sayıda canlı kömüre sahip olmak ve çok fazla alev almak: (böylece Ṣ:'nin bir kopyasında) ve bir çukurda veya benzeri bir yerde herhangi bir büyük ateş; (Ṣ, Ḳ;) Ḳur'daki deyişten [xxxvii. 95] , قَالُوا ٱبْنُوا لَهُ بُنْيَانًا فَأَلْقُوهُ فِى الجَحِيمِ [ Ona bir bina yapın ve onu oradaki büyük ateşe atın dediler . ( KumالجَحِيمُCehennem ateşinin isimlerinden biridir ; (Ṣ, TA;) Allah bizi ondan korusun. ( TA .) Ayrıca bkz . جَاحِمٌ.
جَحَّامٌجَحَّامٌ Cimri, inatçı, cimri, cimri veya açgözlü: (Ḳ :) جَاحِمُ الحَرْبِ kelimesinden gelir , "savaşın katılığı ve şiddeti" anlamına gelir. (TA.)
جَاحِمٌجَاحِمٌ: GörmekجَحِيمٌAyrıca Canlı kömürler (جَمْرٌ) şiddetle yanan veya alev alev yanan veya alev alev yanan. (Ḳ.) Ve çok sıcak bir yer ; (Ṣ, Ḳ;) ayrıcaجَحِيمٌ↓. (Ḳ.) El-Aạshà diyor ki, المَوْتُ جَاحِمٌ [app. anlamı † Ölüm, yanan veya şiddetle yanan bir ateş gibidir ] . (Ṣ.) Ayrıca bakınızجَحْمَةٌ.
Kök:Zühtü- Giriş:جَاحِمٌ―Anlam: A2
جَاحِمُ الجَرْبِ Savaşın veya çarpışmanın ana kısmı : (Ḳ:) veya onun darlığı : (TA:) ve onun sahnesindeki kavga veya katliamın şiddeti. (Ḳ.) Diyorsun ki, اِصْطَلَى بِجَاحِمِ الحَرْبِ ‡ [ Savaşın sıcağıyla veya şiddetiyle ısındı ] . (TA. )
Kök:Zühtü- Giriş:جَاحِمٌ―Anlamı: A3
الجَاحِمَةُ Ateş: (TA:) veya [bir sıfat olarak] yanan, parlak veya şiddetli bir şekilde yanan , alev alev yanan veya alev saçan ateş . (Ḥam s. 77.)
Bu bilgilerden ve Kuran’ın diğer ayetlerinden cehim kelimesinin fırın veya tandır gibi kapalı bir ateş ortamı olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda cehennem kelimesinin asıl anlamı nedir? Bu sorunun cevabı Yine Kuran’da Tevbe Suresi 109. Ayette verilmektedir.
Tevbe Suresi 109. Ayet:
أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (109)
185. 109- Ki binasını Allah’tan önemsenme ve O’nun rızası üzere tesis eden kimse mi daha avantajlıdır? Yoksa binasını yuvarlanan cüruf kenarına kuran ki onunla cehennem ateşi içine akan kimse mi? Ve Allah, O, o zalimler topluluğuna rehberlik etmez.
Bu ayetten de anlaşılacağı gibi cehennem kenarları olan, kenarlarında cüruf ve meyil bulunan, kenarları bina yapılabilecek kadar geniş olan ve ortasında ateş bulunan bir oluşumdur.

Bu bilgiler bize cehennemin bir volkanik yapı olduğunu düşündürmektedir.
Doğrusunu Allah bilir.