Fil Suresi Tefsiri

İlgili olanlar birkaç çeşit Fil Suresi tefsiri okumuştur. Bu makalemde de yaptığım araştırmalarım sonrasındaki kavrayabildiklerimi aktarmaya çalışacağım.

Fil Suresi:

أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ (1) أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ (2) وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ (3) تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ (4) فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ (5)

1. O en özgün genele merhametli, o en özgün özele merhametli Allah’ın ismi ile.

2. Hiç görmez misin, Rabbin Fil sahiplerine nasıl yaptı?

3. Onların kötü planlarını hiç boşa çıkarmadı mı?

 4. Ve üzerlerine uçan ebabili (İbilleri) gönderdi.

 5. Onlara kayıtlı taşlar fırlatan.

 6. Ki onları taneleri alınmış (biçilmiş) ekin gibi kıldı.

Bilindiği gibi daha önceki tefsirlerde bu olayın Habeş’in (Aksum Krallığı) Yemen valisi Ebrehe tarafından Mekke’nin işgali ve Kâbe’nin yıkılması amacıyla yaptığı sefer sırasında gerçekleştiği yazılmaktadır. Ve bahsedilen tarih ise MS 570 yıllarıdır. Fakat surede ne Mekke’den ne de Kabe’den bahsedilmektedir! Bu konudaki tefsirlerde İslam öncesi döneme ait yeterli veri de bulunmamaktadır. Araştırmalarım öncesinde Fil Suresinin Mekke ve Kâbe ile ilgili olduğuna dair tereddütlerim vardı! Acaba bu yorumu sadece İslam’dan sonrakiler, Müslümanlara herhangi bir açıklama olsun diye mi yapmışlardı? Haliyle, insanlar bildikleriyle yorum yapabilirler ve tahminde bulunabilirler.

Bazı gayri müslim araştırmacılar ise Fil Suresinde Mekke ve Kabe bahsinin geçmemesi nedeniyle bu surenin Selevkos İmparatorluğuna karşı savaşa Makkabilere vurgu yaptığını iddia etmişlerdir.  (Makkabiler Selevkos İmparatorluğuna bağlı uydu devlet olan Judea'nın kontrolünü eline geçiren Yahudi asi ordusudur. MÖ 164 ila MÖ 63 yılları arasında Haşmonayim hanedanlığı olarak Yahudilik dinini tekrar hayata geçirip İsrail Diyarının sınırlarını genişletti ve Helenizmin etkisini azalttı).

          Yaptığım araştırmada Fil Olayının tarihi kaynaklara göre Mekke’de olmuş olabileceğini saptadım. Tarihi bilgilere göre Aksum (habeş) Yemen valisi Ebrehe gerçekten bu yıllarda, içinde Medine’nin de bulunduğu Orta Arabistan’a ve hatta Kuzey Arabistan’a kadar işgaller yapmıştır. O dönemdeki Aksum Krallığının fil ordusu oluşturabilecek alt yapıya da sahip olduğu bilinmektedir.

          Yine o döneme Yemen’inde savaş fili kaya resimlerinin olması ve Fil Olayından bahseden İslam öncesi şiirlerin bulunması Mekke’de böyle bir olayın gerçekten var olduğunu düşündürmektedir. Ayrıca Tevbe Suresi 28. Ayetteki veri de bu düşünceyi desteklemektedir.

Tevbe Suresi 28. Ayette:

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَا وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شَاءَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (28)

28- Ey onlar ki iman edenler! Kesin olarak o müşrikler bir sorun kaynağıdır ki bu tarihlerinden sonra Mescid-i Haram’a yaklaşmasınlar. Ve geçim sıkıntısından korkarsanız ki Allah uygun görürse fazlından sizi kendine yeterli duruma getirecektir. Kesinlikle Allah âlimdir, hakîmdir.

Görüldüğü üzere ayette kırmızı ile işaretli olarak “aamehüm” onların tarihleri denmektedir. Kuran Arapçasında sene-yıl demektir. Aaam ise bir başlangıç tarihi olan yıl demektir. Bu yıl tarihimiz 2024. Yıldır. Neye göre? İsa’nın doğumundan sonraki (miladi) 2024. Yıldayız demektir. Yaş kavramı da böyledir; 60. yıldayım veya doğum tarihimden sonraki 60. yıldayım anlamındadır.

          Kısacası Tevbe 28. Ayette bahsedilen “onların bu tarihlerinden sonra" ifadesi ile “onlar için bir milat yılı vardır ve buna göre tarihleme anlayışına sahiplerdir” bilgisi verilmektedir. İslam öncesi Araplarda tarih belirleme miladı ise Fil Olayıdır. Hatta Hz. Muhammed’in Fil Olayı yani miladından sonra 52. Günde doğduğu söylenmektedir. Bu nedenlerle “Araplarda o yıllarda gerçekten bir Fil Olayı olmuştur” diyebiliriz ki onlar bunu milat kabul etmişlerdir.

Fakat bazı yabancı araştırmacılar Fil Suresinin Hristiyan ve Yahudiler tarafından kısmen kutsal kabul edilen 2. Makkabîler kitabına atıfta bulunduğunu savunmaktalardır.

2. Makkabîler kitabında buna ilişik gösterilen şu bilgiler bulunmaktadır:

2 MAKABİLER 13:15

CEB

ve adamlarına "Tanrı'nın Zaferi" sloganını verdi. Gençlerin en iyilerini seçti ve geceleyin düşman kampında kralın karargâhına saldırdı. Önde gelen filin yanı sıra yaklaşık iki bin kişiyi de öldürdüler ve binicisini bıçakladılar.

2. Makabiler 15:22-24

Revize Edilmiş Standart Versiyon

²²  Ve ona şu sözlerle seslendi: "Ya Rab, sen meleğini Yahudiye kralı Hizkiya'nın zamanında gönderdin ve o, Sennaherib kampında yüz seksen beş bin kişiyi öldürdü. ²³  Öyleyse şimdi, ey göklerin Egemeni, korkuyu ve titremeyi önümüze taşısın diye iyi bir melek gönder. ²⁴  Kutsal halkına saldıran bu kafirler, senin kolunun gücüyle yok edilecekler.” Bu sözlerle duasını bitirdi.

Yukardaki metinlerden bu dönemde de Fil Olayı benzeri bir olayın olduğu ve meleklerin yardımda bulunduğu anlaşılmaktadır. Olay İranlı Selevkos İmparatorluğunun Kudüs'ü işgali sırasında, MÖ166 yılında gerçekleşmiştir. İlgiçtir ki MS 1. yüzyıl sonrasında Filler İran devletlerinin ulusal devlet sembolleri olmuştur. Yukarıdaki olay veya olaylar Araplardaki Fil Olayına kısmen benzemektedir. Çünkü aktarılan bilgiler vahiy değildir. Olaylar oluşlarından çok sonra aktarılan hikayeler olduğundan orijinallikten yoksundur.

Bu konu ile ilgili başka bir bilgi ise daha önce yani MÖ 1200-2000 yıllarına tarihlenen Mezopotamya kaynaklı LAMENT OF A SUMERİAN JOB (SÜMERLİ EYYUB’UN AĞITI) tablet kaydında geçen “ububul” yani ebabil kelimesidir. Ububul veya Ebabil kelimesi günümüze kadar ne Yahudiler ne de Hristiyanlar tarafından bilinen bir kelimedir. Tefsir bilgilerinden bu kelimemin İslam öncesi Araplar tarafından da bilinmediği anlayabiliyoruz. Oysa bu kelime Kuran-ı Kerimde Fil Suresinde kullanılmıştır. Binlerce yıl sonra ise açığa çıkarılmıştır ki bu bir mucizedir.

Ağıtın çevirisi: Noktalı yerler okunamayan kırık yerlerdir.

Sokaklar benden uzaklaştı.

Yok edilmiş halde yatıyor.

Seninle konuşanlar yok edildi.

Tamamen yukarıdan yok etti,

Ben yıkım adamıyım.

Aşağıdan gelen öfkeyle yok etti,

Ben yıkım adamıyım.

Anunaki onları yok etsin.

İşte şehrim yıkıldı.

Oh Enhl, yukarı diyarlardan boyun eğdir.

Ububul onları yok etsin.

Bu bilgiden “ebabil” kelimesinin MÖ binli yıllarda da bilindiği ve Fil Olayı gibi benzer olayların da binlerce yıldır var olduğu anlaşılmaktadır.

Fil Suresinde olayın geçtiği yer ve zaman belirtilmemektedir. Ayrıca ayette

 “ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ” “O fil halkı veya sahipleri denmektedir. O fil denince özel bir fil anlaşılmaktadır ve tekildir ki bu bana savaş fillerini düşündürmektedir. Yani yük taşıyan veya gösteri filleri değildir. Özel anlamı olan fillerden bir fildir.

Fakat “ashab” kelimesi nekre yani belirsizdir ve çoğuldur. Bu durumda “herhangi bir halk veya sahipleri anlamında dır. Yani o fil sahipleridir ki bu bütün savaş fili ordusu sahibi olan askeri güçleri ifade etmektedir.

Kısacası Fil Suresindeki savaş fili sahipleri sadece Fil Olayını değil tarihteki bütün fil ordusu ve belki de günümüzdeki tank veya çok güçlü askeri donanımı olan güçlü, zalim orduları ifade etmektedir.

Bu arada şunu da belirtmek isterim ki ABD’nin Cumhuriyetçi Parti amblemi bir fildir! Gerçi Demokratlarınki de bir eşektir (kitap yüklü)!

 Dahası Fil Suresi sadec bir olayı değil, bir sünnetullahı ifade etmektedir.

Doğrusunu Allah bilir.