C Â R İ Y Â T

بسم الله الرحمن الرحيم 

فالجاريات  يسرا    

ZÂRİYÂT SÛRESİ – 3.  ÂYET

ف Fa: Barajdan akan su veya kazandan çıkan buharın yönlendirilmiş zerreleri türbinde kanatlara çarpıyor ve kanatları döndürmeye başlıyor. Kanatlardaki mıknatıslar dönmeye başlıyor. Çevresindeki bobinleri tarıyor. Buraya kadar olan olaylar “Zâriyât Âyeti” ile anlatılıyor. “Fa” harfi getirilerek buradaki koparma olayı “Hâmilât Âyeti” ile anlatılıyor. Bobindeki bakır telin içinde bulunan ve çekirdekleri etrafında dolanan elektronları koparıyor. Böylece yük yüklenmiş oluyor. Burada şimdi bir “Fa” harfi daha getirilerek bundan sonra cereyan edecek olay anlatılacaktır. Trendeki lokomotif, yükseklerde toplanmış sulardır. Bunları buraya güneş enerjisi çıkarmıştır. Yani güneşteki ateş bu işi yapmıştır. Kazandaki buharı da yakıt ısıtmıştır. Onun kaynağı da yine güneştir. Ateşin kuvvet kaynağı olduğu Kur’an’ın başka âyetlerinde anlatılıyor. “Kapattığınız ateşi görüyor musunuz? Onu sizin için ve kuvvet üretenlere yarasın diye Biz mi yaptık, yoksa siz mi?” (Vâkıa, 71-73) deniyor. Baraj enerjiyi depoluyor ve sonra kullandırıyor. Türbin, mıknatıs ve bobin, katarın vagonları gibidir. Peş peşe birbirini çekiyorlar. “Fa” harfi bu çekişi anlatmaktadır. “Fa” bir tür vagonlar arasındaki dingildir.

Burada bir hususa işaret etmek gerekir.

“Vıkr” kelimesini incelerken, rüzgarın veya suyun alıp götürmemesi için üzerlerine konan taş ‘ağırlık’ demek idi. “Vıkr”ı alan elektronların yerinde kalmaları, hareket etmemeleri gerekir. Burada Kur’an  aksi olayın ortaya çıktığına işaret ediyor. Vıkr, yük alıyor ama kolayca yürüyor. Bu zıtlık şunu belirtiyor; sebep - sonuç ilişkileri sadece “âdetullah” olup kendiliğinden olan kurallar değildir. Ağırlık bazen tesbit etmek için bazen de yürütmek için kullanılmaktadır. Aslında yerçekimi kuvveti de ağırlıktır. Yük yüklenince alan içinde hareket ortaya çıkar.

جاريات Câriyât: Sandal, denizin akıntısına kapılıp giden gemi, yahut rüzgârın gücü ile giden gemi demektir. Yani çevrenin akıntısı ile giden şey demektir. Su akıntısına da “cereyan” denmektedir. Elektrik için de bu kelime kullanılmaktadır.

Mıknatısın dönmesiyle meydana gelen elektriki rüzgâr alanı vardır. Bu rüzgar çevreye dağılmayıp telin içinde akmaktadır. Nasıl su ırmak içinde akmakta ise, elektrik akışı da telin içinde akmaktadır. Keban Barajı’ndan kalkıp buraya gelmekte olan telin içinden bu rüzgâr gelip ikinci telle tekrar geri dönmektedir. Bazen de ikinci tel olarak toprak kullanılmaktadır. Böyle elektriki bir ırmak bir boru oluşturulmaktadır. Yani bakır tel elektronların su borusudur. Suda nasıl su molekülleri akmakta ise, bakır boruda da elektronlar akmaktadır. Her elektron elektrik alanı içinde bir sandal gibidir.

جاريات Câriyât, “dişi müennes sâlim”dir.  Bu, akışın belli kural ve kaidelerle olduğu, gelişigüzel akmadıkları, sistemleri oluşturdukları, akan şeylerin parçacıklardan oluşturulduğunu ifade etmektedir. “Her şeyin miktar ile yaratıldığı âyeti”ne uygun olarak, her şeyin sayılı ve tane tabiatlı olduğunu bildirmektedir.

Kâinatın oluşmasının temel kanunları vardır. Bunları şöyle sıralayabiliriz:

-                                              Kâinatta her şey çift yaratılmıştır.

-                                              Kâinatta israf yoktur. Asgari imkânlarla azamisi yapılır.

-                                              Kâinatta her şey tane tabiatlıdır.

-                                              Kâinatta her şey dengededir.

Bir taraftan kâinatta entropi büyüyor, diğer taraftan kâinat genişliyor.

Kelimenin başına harf-i tarif getirilmiştir. Böylece bilinen ve tanınan parçacıklardan bahsedilmektedir. Deredeki çakıl taşlar yerine, hep birbirine benzeyen aynı fabrikadan çıkan belirli parçacıklardan oluşmaktadır. Şimdi bâzı birimleri tanımlayarak bu parçacıkların bulunuş şekillerini ve büyüklüklerini belirtelim:

Temel büyüklükler. Bunlar dört tanedir, (Dörtlü Sistem):

Uzunluk, zaman, kitle ve kuvvet olarak alınmıştır.

Uzunluk olarak “cm”,   zaman olarak “saniye”,   kuvvet olarak “dyn” alınmıştır.

Zaman birimi seçilirken, gün 24’e bölünmüş ve bir birime “saat” denmiştir. Bunu Mezopotamyalılar yapmıştır. Yılın 360 güne yakın olması nedeniyle saati de 360’a bölmüşler ve bir cüz’üne “saniye” denmiştir. Nuh ve İbrahim Peygamberlerin kurduğu bu medeniyetin birimlerini insanlık hâlâ kullanmaktadır.

Uzunluk birimi olarak Avrupalılar ‘onluk sistemi’ Müslümanlardan öğrendikten ve onun kolaylığını gördükten sonra her şeyi ‘onluk sistem’e göre ayarladılar. Zaman nasıl yerin dönmesiyle birimlendirilmiş ise uzunluğu da öyle birimlendirdiler. Yeryüzünün çevresinin 40 milyonda birine “metre” demişlerdir. Metre de Arapçadır. “Mazrea” kelimesinin Lâtince şeklidir. Bu uzunluk insanın bir kulacına çok yakındır. Kur’an’da “zira’” kelimesi geçmektedir. Sağ  baş parmağınızı açıp sol elinizi sol memenize götürdüğünüzde 95 cm  civarında bir ölçü ortaya çıkar.

Kitle olarak da bir onda biri, metreküp içindeki su ile tanımlamıştırlar. Binde biri 1 gramdır.

Kuvvet olarak 1gramın  hızını  saniyede 1 cm artıran kuvvettir.

Batı bu birimleri İslâmiyet’in tesiri ile “onluk sistemi” olarak geliştirmiştir. 

Bu tanımlardan sonra sabit değerler bulunmuştur:

Işık Hızı sabittir.      c= 2.8976 10^10  cm/sn olarak ölçülmüştür.

Hareket Parçacığı     h= 6.0225 10^(-23)  Erg cm =    g cm/sn = h/c=g         

Kitle Çekimi              k= 6.670   10^(-8) dyn  cm^2/g   = ((cm/sn) ^3 cm  = (cm/sn) ^4 cm

                                                                                              k/c^4 = cm)

Kuvvet                       g cm/sn/sn  

Üç sabite dört  birimi birbirine bağlar. Bir sabitenin seçimi ile birimler seçilmiş olur.

Parçacıklar:

Kitle Parçacığı           me= 9.1091  g  

Elektrik Parçacığı     qe = 1.7588  10 ^7 m  e/g 

Parçacıklar onu çeken kuvvetle direnmesi nisbetinde bir hıza sahiptirler. Elektriki kuvvetle çekilmekte ama kütlesi ile direnmektedir. Bu ise 10 milyonda iki gibi çok küçük direnme ile karşılanmış olmaktadır. İşte Allah parçacığı yaratırken tellerden kolayca aksın diye parçacıkları küçük, yükü büyük yapmıştır. Pozitif ve negatif parçacıklar bir araya gelince uzakta etkileri kalmayacaktır. Orada kitle çekimi hâkim olacaktır. Bu sayede güneş sistemi ve yıldızlar oluşmaktadır. Küçük parçacıklarda ise elektriki kuvvetler hâkim olmaktadır. Magnetik alanın da parçacıklar hâlinde estiği Zâriyât Sûresi’nin birinci âyetinde belirlenmiştir. Yüklerin parçacıklardan oluştuğu ikinci âyette belirtilmiş oluyor. Üçüncü âyette hareket miktarının yani hız ile kitle çarpımının sabit olduğu ortaya çıkıyor. Dördüncü âyette işin parçacıklardan oluştuğu sabit oluyor.

Önemli Sonuç:    E= ½ m*v^2

Çarpanlardan biri parçacıklardan oluşmuş olmazsa sonuç parçacıklardan oluşmuş olmaz. Öyleyse parçacıklar tane tabiatlı olduğu gibi hız da tane tabiatlıdır. Yani uzunluk ve zaman da tane tabiatlıdır. Öyleyse, mekan sürekli değil, “cüz’ün lâ yetecezzâ”lardan oluşur. Zaman sürekli değil, “cüz’ün lâ yetecezzâ”lardan oluşur. Beş boyutlu uzay parçalardan oluşmuş büyümez küçülmez bir mekândır. O da sonsuz değildir. Bizim uzay ise devamlı olarak beş boyutlu uzay içinde büyüyüp dördüncü boyutu oluşturmaktadır. Beş boyutlu uzay parçacıklardan oluştuğu için üç boyutlu uzayın zamanı da mekanı da parçacıklardan oluşmak zorundadır.

Mutlak zaman yoktur. Zaman, görünen üç boyutun saniyenin çok kısa zamanında bir kattan diğer kata geçmiş olmasından doğmaktadır. Zamanı bunları saymakla ölçüyoruz. Kaç parçacığı atlamışsak o kadar zamanı yaşamışızdır. Akış da budur.

يسر “Yüsr” sol yan, “Usr” ise sol kol demektir. Sol yanda olanı sağ kol kolay kullanır. Sol kol zor çalışır. Biri kolaylık için, diğeri zorluk için kullanılır. Bununla beraber “yemîn” ve “şimâl” kelimeleri kullanılır. Kur’an’da. “Yüsr” ve “Usr” ise sadece zorluk ve kolaylık için kullanılır. Akışın kolay olmasını belirtiyor.

Bu işte yukarıda anlattığımız kitlenin elektrik yükten çok küçük olmasından ileri gelmektedir. Elektronlar çekirdekteki yörüngelerden kopar kopmaz yük sahibi olmakta, yelkenleri açabilmekte, magnetik rüzgârın oluşturduğu elektriki alanın etkisi ile elektron hızla hareket etmektedir. Bu hız etki bakımından ışık hızı kadar süratlidir. Burada iletkenlik sözkonusudur. Bâzı maddeler iletkendir, bâzı maddeler iletken değildir. İletkenler su borusunun boşluğunu oluşturur. Elektronlar oradan geçerler. İletken olmayan maddeler ise su borusunun çeperlerini oluşturur. Böylece her iki madde de bu iş için geçerlidir. Burada يسرا  “yüsran” kelimesinin nekire olması, değişik “yüsrler”in olduğunu ifade eder. Nitekim maddelerin elektrik akımına karşı direnci değişiktir. Bunlardan sadece çok kolay elektriği enerjiyi taşırlar. Direnç arttıkça verim düşer.

Elektriğin bu akımı Allah tarafından oluşturulmuş bulunan düzenle sağlanmaktadır.

Allah insanlara da bu konuda düzen kurmaları hâlinde çalışmaların normal olması gerekir.

EKONOMİDE de buna benzer sirkülasyon yani;

    “Zâriyât” var, “Hâmilât” var, “Câriyât” var, “Mukassimât” vardır...

EKONOMİDE; Emeğin devreye girmesi “Zâriyât”tır.

    Üretilen mal “Hâmilât”tır. Ekonomik değer yüklenmiş olur, artık ona para verilir.

    Malların nakledilmesi “Câriyât”tır.

    Bankalar ise “Mukkassimât”tır.

Kur’an âyetleri genel kuralları ortaya koyar.

Konu, bir misâl alarak orada örnekle açıklanır.

Ama biz  “kıyas kuralı”   ile diğerlerini de anlarız.