DEPREMİN  FIKHI

Kimilerine göre deprem tesadüflerin sonucu kör kuvvetin oluşturduğu bir olaydır. Tarih boyunca insanın varlığını da böyle tesadüflerle izah etmek isteyenler olmuştur. Bunun böyle olmadığını günümüzün ilmi kesin olarak ispatlamıştır. Esasen insanın şuura sahip olması, onun tesadüfen oluşmadığını ispata yeterlidir. Buna karşılık Allah ve âhirete inananlar hiçbir olayı tesadüfle izah etmezler.

Kainatı, bizi, yeryüzünü vareden bilinçli ve irade sahibi bir Allah vardır. Her şey O’nun eseridir. Bize göre tesadüfen oluşanlar O’nun için tesadüfen değildir. Bilinçli ve hesaplı iradesi ile oluşmaktadır. Tesadüfen oluşma zahiri görünümdür. Biz dünyayı duruyor ve düz olarak görürüz; oysa dünya dönüyor ve yuvarlaktır. Kainatı da sonsuz görürüz; oysa kainat da yuvarlaktır ve çapı ışık hızıyla büyümektedir. Deprem görünürde tesadüfen olmaktadır; oysa ilmen kainatı var eden “Mutlak Güc”ün eseri olarak oluşmaktadır. Çünkü kainatta gereksiz ve hesapsız boş bir şey yoktur.

YERYÜZÜ BELLİ MAKSATLARI TAŞIYAN ÖLÇÜLER İÇİNDEDİR:

1. Yer biraz daha büyük olsaydı çekim kuvveti daha fazla olacak ve yeryüzünün her şeyi değişik olacaktır. Atmosferin oluşması, suyun buharlaşması, derelerin akışı, toprakların oluşması, bitkilerin büyümesi hep değişecek ve hayat mümkün olmayacaktır. Yeryüzü küçük olsaydı da durum farklı değildir. Hava tabakası oluşmayacak, su göklere uçacak ve yeryüzü diğer gezegenler gibi hayat dışı olacaktır.
2. Yer Güneş’ten daha uzak olsaydı donardı, yakın olsaydı pişerdi.
3. Yer daha yavaş dönseydi gece - gündüz sıcaklık ve soğukluk farkları hayatı imkansız kılardı. Daha hızlı dönseydi rüzgar ortalığı kasıp kavururdu.
4. Ekseni biraz daha eğik olsaydı yazın pişer kışın donardık. Az olsaydı orta kuşaklarda hayat olmazdı.
5. Atmosfer daha ince olsaydı gök cisimlerinden ve öldürücü ışıktan kendimizi koruyamazdık, daha kalın olsaydı güneş ışığını alamazdık.
6. Himalayalar olmasaydı Asya ve Avrupa çöl olurdu.
7. Amerika’daki Ant Dağları olmasaydı doğu - batı rüzgarına karşı duramazdık. Yağmurlar yağmazdı.
8. Havadaki oksijen biraz fazla olsaydı nefes veremezdik, az olsaydı alamazdık.
9. Atmosfer daha fazla olsaydı kemiklerimiz kırılırdı, az olsaydı kanımızı durduramazdık.
10. CO2 fazla olsaydı boğulurduk, az olsaydı kanımız kaynardı.

Görülüyor ki yeryüzü öyle sanıldığı gibi rastlantılar sonucu oluşmuş değildir. Şuurlu bir varlık çok ince hesaplar sonucu oluşturmuştur ve hayat öyle varolmaktadır. Yoksa yeryüzü de diğer gezegenler gibi ölü bir kitle olurdu. İşte depremler de bu Tanrı’nın hesaplamaları ile oluşmuş bir oluştur. Yoksa ya hiç zelzele olmaz ya da her gün sarsıntılarla hayat oluşamaz olurdu.

Zelzele de savaş gibi önce gereksiz görülür ama düşündüğünüz zaman insanlığın evrimi için gereklidir. Savaş ve tabii âfetler olmazsa insanlar bir araya gelemez ve bugünkü uygarlığa çıkamazdı. İnsanlığı bu üst seviyeye çıkaran tabii ve beşeri âfetlerdir.

Zelzele insanları uyarır ve daha yüksek seviyede bir hayata götürür. Bozulmuş ve çökmüş olan toplulukları ıslah eder veya büsbütün ortadan kaldırır.

Zelzele ölenler için rahmettir. Şöyle ki; ölen iyi insansa, zelzelece ölmekle daha üst dereceye kavuşmuş olur. Onun için rahmettir. Ölen kötü insansa, cezasını dünyada çekmiştir, âhirette cehennemden kurtulur. O halde zelzelenin ölenler için bir kaybı yoktur. Zelzelenin sıkıntısı yaşayanlaradır. Yaşayanların kendilerini buna göre ayarlamalarıdır. “Başımıza gelen felaket günahlarımızdandır” deyip kendilerini ıslah etmelidirler. Tevbe etmelidirler. Gerekli tedbirleri almamış olmanın, zelzeleden sonra gerekli olanları yapmamış olmanın cezasını çektiklerini düşünmeli ve ona göre ne yapmaları gerektiğini tesbit edip onu yapmalıdırlar. Allah bunun üzerine zelzeleyi ya uzak tutar veya zelzele olsa bile zararı hafif olur. Müslümanlar geçmişi kadere bağlayıp ağlaşmazlar; geleceklerini de tesadüflere bırakmaz, gereken tedbirleri alırlar.

TÜRK HALKININ YAPMASI GEREKENLER:

1. Zelzeleye karşı ne yapacağını devletten veya belediyeden beklememeli, yapacaklarını kendisi örgütlenerek yapmalıdır.
2. Savaş veya tabii âfetlerdeki davranışları düzenleyen bir teşkilat kurmalıdır. Bu bir dernek veya kooperatif olabilir. Bu teşkilat savaş ve âfetlerle ilgili çalışmalar yapmalı ve halkı bu hususta eğitmelidir.
3. Savaş ve âfetlerde kendisini koruyacak şehrin dışında bir “dinlenme evi” olmalıdır. Tatil gün ve saatlerini orada geçirmeli ve aynı zamanda böyle acılı günlerde oraya sığınabilmelidir.
4. Şehrin dışında oluşacak bu “dinlenme siteleri”ne gidip gelebilecek helikopter servislerini yapacak ortaklık kurulmalıdır.

ÂFETLERDEN ÖNCE ALINACAK TEDBİRLER:

1. Her semtin ve her sokağın böyle âfet anlarında toplanacağı belirli yeri olmalıdır. Burası sele karşı korunmuş yer olmalıdır. Burada umumi tuvalet ve banyo bulunmalıdır. Bir su kuyusu olmalıdır. Bu kuyudan elle su çekilebilmelidir. Ayrıca her evde böyle zamanlarda işe yarayacak sırık, battaniye, halı, ocak, tencere gibi eşyalar olmalıdır. Bunlar normal piknik eşyalarıdır. Her zaman kullanılabilir. Her evde en az bir hafta yetecek kadar pirinç, makarna, patates gibi yiyecek stoku olmalıdır.
2. Evin içinde zelzele anında üstüne düşüp harap edecek yerler belli olmalıdır. Ayıkken hemen bu yerlerden kaçılmalıdır. Uyku ve istirahat hallerinde bu yerlerde oturulmamalıdır. Küçükler ve yaşlılar buralarda bulundurulmamalıdır.
3. Apartmanın girişinde bu tür zamanlarda otomatikman elektriğin, suyun, gazin kesilmesi için tedbirler alınmış olmalıdır.
4. Evlerde mahalle içi haberleşmeyi sağlayan özel cep telefonları olmalıdır. Şehirlerarası haberleşme tıkansa bile bunlarla insanlar birbirlerine ulaşabilmelidir. Evde daima sağlık çantasını bulundurmak gerekir.

ÂFETTEN HEMEN SONRA YAPILACAK İŞLER:

1. Âfet esnasında yapılacak ilk iş bulunulan yerde kalmadır. O anda yapılan hareketler daima zarar getirir. Sadece tehlikeli yerde bulunuyorsan refleks hareketle yerinizi değiştireceksiniz.
2. Zelzele geçer geçmez ilk yapılacak iş, eğer kendinde bir arıza varsa onu sarmalı, kendini kurtarmalısın. Ondan sonra küçüklerden başlayıp yakınları âfet meydanına taşımak gerekir.
3. Sonra evden gerekli eşya ve yiyecekleri alarak ev halkını âfet meydanına yerleştirmektir.
4. Ondan sonra aynı âfet meydanına gelemeyenleri tesbit edip onların yardımına koşmaktır.

Bir hafta içinde hiçbir taraftan yardım gelmeyecek farzedilerek kendi kendimizi idare etmeliyiz.

AFETTEN SONRA YAPILACAKLAR:

i) Âfetten sonra hemen “Âfet Kurulu”nu mahallinde oluşturmak gerekir. Bunun için âfet meydanlarında toplanan halk kendilerine temsilci seçerler. Yüz kişi biri tarafından temsil edilir. Artık herkes bundan sonra her istediğini ondan ister. Her temsilci âfet defteri tutar. Burada istekler yazılır. Gelen yardımlar yazılır. Verilen kimselerin adları yazılır ve imzaları alınır. âfet defterini âfet meydanındaki halktan şahitler imzalar. Bu da o mahallenin muhtarına bildirilir. Muhtar mümkünse bu defteri numaralar ve  mühürler.

1. Temsilciler bir araya gelerek kentin âfet yönetimini oluştururlar. Bir mağaza oluştururlar. Buraya gelen mallar değerlendirilerek konur. Bu değerlendirme temsilciler tarafından yapılır. Oradaki halkın kendi kullanmadıkları eşyalar varsa onlar da değerlendirilir. Karşılığında kupon verilir. Kuponlar mal sahiplerine verildiği gibi yardım olarak gelen malların kuponları temsilcilere bölüştürülür. Temsilcilerin defterine kaydedilir. Sonra bu defterlerin icmalleri yapılarak yardım yapanlara bildirilir. Adları yayınlanır. Çalışan mağaza ve işyerleri varsa onlar da mallarını kuponlarla satarlar. Elde ettikleri kuponları nakde çevirirler.
2. Temsilciler kuponları kendilerini temsilci yapanlara ihtiyaçlarına göre bölüştürürlür. Böylece yardım kupon olarak halka intikal etmiş olur. Kendi malları da kupon karşılığı verilmiş olur. Parası olanlar kuponla âfet örgütüne ulaştırırlar. Hazır yemek verenler de bu kuponu dağıtırlar, halk kuponla yemek yer.
3. Halk para yerine âfet kuponlarını kullanır, burada bir şey satacaksa âfet kuponu ile satar. Bir şey alacaksa âfet kuponu ile alır. Âfet kuponunun TL cinsinden değeri ise halkın elinde bulunan kupon sayısı ile kasada mevcut nakit miktarına göre bir değerkurulur.

Böylece zelzele sahasında yeni bir ekonomik denge kurulmuş olur. Mallarının çalınacağından korkanlar da eşyalarını buralara getirip kuponla satılmasını isteyebilirler. Bu mallar böylece ihraç edilmiş olur. Korunmasını isteyenler için de gerekli tedbirler alınır.

ZELZELEDEN SONRA YENİDEN SİTELEŞME

1- Zelzele sadece küçük hasarlar meydana getirmişse ve onarım ile kurtulacaksa burada yapılacak iş herkesin kendi evini onarmasıdır. Bunun için nisabın üstünde mal varlığı varsa buna yardım yapılmaz, sadece para değeri korunmuş kredi verilir. Nisab, o mahallede veya sokakta bulunanların servetlerinin vasat değeri ile tesbit edilir. Servetleri sokağın veya mahallenin vasat değerinden az olanlara kredi verilmez, yardım yapılır. Ancak onarmak istedikleri yeri rehin ederek yardımdan vazgeçmek şartı ile kendilerine isterlerse kredi de verilir. Yardım en az hasar gören yerlere öncelik tanınmak üzere yapılır. Kendi beyanlarına göre hasarı az olanlar önce yardım alırlar, hasarları büyük olanların onarımı ertelenir.

2- Zelzele büyük olmuş ve mahalledeki evlerin çoğu oturulamaz hâle gelmişse, alt yapısı bozulmuşsa -ki bu hususta karar verme yetkisi tamamen ilgili belediyeye aittir- o takdirde bu sokak veya mahalle için yeni bir site oluşturulur.

1. Önce sitenin zelzele olmadan önceki durumu kayıtlardan tesbit edilir. Herkesin zelzele olmadan önce sahip olduğu değerlere karşılık yeni oluşacak siteden pay verilir. Eski sokak ve site belediyeye kalır ve belediye bu sitedeki pay sahiplerine borçlanır.
2. Belediye beldenin kenarında uygun yeri imara açar. Hazine ve belediyeye ait olan yerlerin dışında imara açtığı arsaların yarısına altyapı getirme karşılığı araziyi almış olur. Yaniarazinin yarısını getireceği altyapı karşılığı belediye devralır. Diğer yarısı arsa sahiplerine ait olur.
3. Belediye bu arazinin tüm alt yapısını ve tip projelerini yapar. Burayı projelendirirken yalnız mesken olarak değil tüm sitenin sosyal hayatında projelendirir. Ayrıca burada yaşayacak insanların çalışabilecekleri işyerleri ihdas eder. Bu siteler üzerinde kısaca duralım.

Mesken Siteleri 10 civarında “aile”yi içeren “ocaklar”dan oluşmalıdır. Buradaki halkın aile başına 500 ile 1000 metrekarelik bahçesi olmalıdır. Bir veya iki ineği besleyebilecek sağlıklı ortak ahırları olmalıdır. On, onbeş tavuk besleyebilmelidir. Bunlar yemek artıkları ile geçinirler. Ayrıca her ailenin 10 metrekarelik Serbest İşyeri olmalıdır. Yaşlılar, çocuklu kadınlar buralarda istedikleri iş yapmalıdırlar. Erginler de 6 saat ortak işyerlerinde çalışmalı, geri kalan saatlerini serbestçe değerlendirmelidirler.

Ayrıca 100 aile için bir İşyeri Merkezi kurulmalıdır. Bu ziraatla geçinen halk için bir köy olabileceği gibi, sanayi ile geçinen halk için üretim merkezi olmalıdır. Bir sitede yalnız bir tür parça imal edilmelidir. Mesela, bir iş merkezinde sadece somun yapılabilir. Başka bir sitede yalnız pantolon dikilebilir. Gelecek dünyanın oluşumu böyle olacaktır. Zelzeleden sonra kurulacak siteler bu özelliği taşımalıdır. Siteler en çok 1000 hane civarında olmalıdır. 100 ocak ve 10 iş merkezi ihtiva etmelidir.

1. İşte böyle oluşan sitelerde halka arsa verilmelidir. Çadırda, barakalarda işyerleri ve meskenler oluşturulmalıdır. Hayat hemen başlamalıdır. Zamanla site kendi kendisini oluşturacaktır.

BÖLÜŞME:

1. Buradaki yerler boşaltılan site senetleri ile satılır. Kimseye para ile verilmez. Gelen yardımlarla site senetleri ucuzlamış olur.
2. İlk bitenlerin site pay senedi bedelleri pahalı tutulur. Böylece paylarını geç alanlar daha ucuz bedelle alırlar. Yardımlar sebebiyle bir çok kimselere belki çok az bedelle verilmiş olacaktır.
3. Nasıl bir gıda ve giyim yardımı için pay senetleri para yerine geçmiş ise burada da site pay senetleri para şekline girmiş olacaktır. Herkes siteye yaptığı katkı karşılığı site senedini alacak, aldığı şeyleri de site senedi ile alacaktır.
4. Zelzelede aslolan halkın kendi kendisini koruyabilmesidir. Dış yardımlar onlar için kazanç olmalıdır.

Burada belediye veya devletin yapacağı nakdi yardım değil organizedir. Organize olacaklara yardımdır.

Burada anlatılanların gerçekleşmesi için öyle sanıldığı gibi çok şeylere ihtiyaç yoktur. İki şey yeterlidir: Biri, yardım bölüşüm belgelerini ve site imar belgelerini çıkarmak; diğeri de bunları bilgisayar merkezinde muhasebeleştirmektir.

Biz bütün bunları “tedayün âyeti”ndeki “selem hükümleri”ne dayanarak istidlâl ediyoruz.

Yazan ve Anlatan: SÜLEYMAN KARAGÜLLE

Yayına Hazırlayan: REŞAT NURİ EROL