Kur’an’da, gümüş ve altın para olarak kabul edilir.(9/34) Gümüş sikkeden(12/20) dirhem olarak, ve altın sikkeden(3/75 ) dinar olarak bahsetmektedir. Hiçbir şer’i hüküm dinara veya dirheme dayandırılmamıştır.
Sadece fidyeden bahsederken ehlinizin taamından evset olarak zikretmektedir.(5/89) Bir nisabın evset kalori miktarı 2500 dür. Bir kilo gram buğdayda da yaklaşık bu kadar kalori vardır. O halde 1 kilogram buğday birim olarak seçilmiştir demektir. Hanefilere göre bir fitre 2 kilo buğdaydır. Kalori dışında başka gıdalara da ihtiyaç vardır.(26/10, 59/68) Hanefilerin içtihadına uyabiliriz.
Bir gün oruç bir fitreye denk sayılmıştır.(58/3-4)
Bir koyun 10 gün oruca denk sayılmıştır.(2/196) Bir koyun 10 fidyedir.
Koyunun yanında hacca gönderilecek koyundan (hedyden) başka kurbandan bahsedilmektedir. Kalaid denmektedir. (5/2)
Ayrıca Kurban olarak “الْبُدْنَ” yani büyük başı teşri etmektedir (22/36). “البَدْنةُ” nün çoğuludur. “البَدْنةُ” inek ve devedir. (Alusi tefsiri, Lisanu-l Arab) Bedne cüsseli devedir. Hedy değildir. Ve harfi ile atfedilmiştir.
“Her ümmet için bir mensek ca’lettik. Behimetin enamından rızıklandırdıklarımız üzerine Allah’ın ismini zikretsinler. İlahınız bir olan ilahtır. Ona İslam edin. Muhbitleri tebşir et.(34)
Onlar Allah zikr edilince kalpleri vecleden kimselerdir. Kendilerine isabet ettiklerine sabredenleri de. Salatı ikame edenleri de. Kendilerine rızıklandırdıklarımızdan infak edenleri de.
Budnu da onları size Allah’ın şeairi yaptık Onlarda sizin için hayr vardır. Savaf olarak üzerine Allah’ın ismini zikr ediniz. Cenbleri veceb edince ondan ekledin. Kanı’a ve mu’tara
İt’am ediniz. Şükredersiniz diye onları size teshir ettik.
Her ümmet için budnu da ca’l ettik manası verilebilir. Budnu da infak ederler alamı da çıkabilir. Her iki mana da doğrudur. Biz burada bundu ca’l ettik anlamı üzeride duracağız.
Allah’ın şeâiridir. Onda hayır vardır. Bu onun hedyden büyük olduğunu açıkça ifade eder. Acaba hangisidir. Kaç mislidir. Biz 10 mislidir diyoruz.
- Koç fitrenin 10 misli olduğuna ona kıyas ederek 10 mislidir deriz.
- Burada emredilenler cem sıygası ile anılmıştır. O halde iki değildir. Üç olabilir. Cemi kılle olarak alınabilir. Cemi kesret olarak 10 alınabilir.
- Kalori olarak da sığır koçun üç katı değil on katıdır. Seçkin sayıları kullanırız.
- Onda sizin için hayr vardır. Hayır çok maldır. Nisabın üstünde maldır. Koyun nisabın altındadır.
Buna hadisler de uymaktadır. Deveyi 10 sığırı 7 kişi kesti rivayeti vardır. Budn kelimesi deve ile bakarayı ayırmadığımdan büyüklüklerine hükmetmiştir demektir. Buna göre fitreyi 2 kilo kabul edersek 200 ün yarısı 100 kilodan fazla eti gelenler 10 kurban olur. Daha az olanlar 7 olarak içtihat edebiliriz.
Ayrıca koyunu asıl kabul edenler 2000 koyunu diyet olarak almaktalar, inek olursa 200 ineği diyet olarak almaktadırlar.
Bugün bu ölçülerdeki koyunlarla ineler arasındaki fiyat da on mislidir.
Geleneğe uyarak 7 de ısrar edenler maslahat yönünde hata ediyorlar.
Ben şöyle düşündüm. Benim 800 lira aylık gelirim vardır. Ben bir kişiyim. Senelik gelirim 10 000, kırkta birini kurbana ayırabilirim. Demek ki 250 TL olursa kurban kesmek bana farzdır. Daha pahalı durumunda farz değildir. Kurbanı yedi paya indirirseniz o zaman pek çok insana kurban vacip olmaz.
Aşağıdaki kimselerin içtihadım hakkında beyanlarını istiyorum.
- Hayrettin Karaman:hkaraman@yenisafak.com.tr
- Süleyman Ateş: info@yeniufuklarnesriyat.com
- Cevat Akşit: denizligaye@hotmail.com
- Abdulaziz Bayındır: bilgi@suleymaniyevakfi.org
- Osman Eskicioğlu
- Hilmi Altın: hilmialtin@hotmail.com
- Harun Özdemir
- Lütfi Hocaoğlu
- Cengiz Demirci
- Hasan Özket