Sayın Karagülle

İşaret ettiğiniz olasılıkları biz de okuduk ve düşündük. İzin verirseniz konuyu açmak adına bazı noktalara işaret etmek isteriz.

Örneğin; “iza cae nasrullahi vel fath” cümlesi. Cümlenin yapısından hareketle “gelecek” ifade etmesi bize göre mümkün değil. “iza” sadece sürekliliği ifade etmiş olur. Zamana bağlı bir gerçeklik. Yani, “bir başarı gerçekleştiği zaman veya bir açıklık/belirlilik ortaya çıktığı zaman” şeklinde anlaşılması gerekir. Çünkü bu tür ifadelerin kullanıldığı hikayeler veya anlatımlar, süreklilik ifade etmektedir ve nedenlerine bağlı olarak, sürecin doğru yönetilmesi halinde başarının ortaya çıkmasının kaçınılmaz olacağı veya doğru işletilen süreçlerin başka fırsatlar oluşturacağı açıktır. Metinde bu tür ifadelerden yola çıkarak, geçmişi geleceğe matuf hale getirmek bize göre yanlış ve zaten gereksizdir.

Metot bakımından “leheb” kelimesinin bir isim değil, bir oluş ifade etmesi gerekir. Ancak metnin başka kelimeleri ateş veya alev anlamında kullanıyor oluşu, bu kelimeye de aynı anlamı vermeyi önler. Bize göre iki güç merkezi veya iki dağ arasındaki potansiyel enerjiyi ifade eder.

Cümlenin devamı ise, bir türev/tür olarak paranın veya mali varlıkların veya kesbedilen şeylerin/ekonomik değerlerin vazgeçilemez olmasına vurgu yapılmış olur. Eğer “tebbe” birinci cümleye ait bir kelime ise, anlam bütünlüğü bozulur. Bize göre cümle hatalı bölünmüştür.

İkinci önemli nokta, “rical” kelimesine atıfla “15” yaş ortalama bir varsayımdır. Fiziksel olarak bu çok daha erken olabileceği gibi, geç de olabilir. Ancak Muhammedin çocuklarının ne kadar yaşadıklarına dair kesin bir bilgiye de sahip değiliz. Rivayetlerin anlattığı tutarlı olmayan bilgilerden derlenen bir ortalama tahmin yapabiliyoruz ancak. Ne var ki bu durum kesinlik arzetmeyen, tahmine dayalı bir durumdur ve bize göre ayet için bir veri veya referans kabul edilemez.

Tam aksine, biz cümlenin tam da kullandığı kelimelere göre anlam ifade ettiğini düşünüyoruz. Eğer “Muhammed” kelimesi bir kimseyi değil de, bir durumu, bir işe başlayan kimseyi ifade ediyor ise, bu durumda bir kimse olmayacaktır. Zaten ayetin devamı resul/topluluk atfı ile bilginin kaynağı/merkezi (nebi) olarak tanımlanması ifadeyi genel bir tanım haline getirmektedir. Ne var ki buradaki “eba” kelimesi de geleneksel anlamlandırmadan farklı olarak bir “oluşum” olarak anlaşılmak zorundadır. Ne var ki bu durum da metinde açık değildir. Bu da yazımsal hataya dayanır.

İsrail kelimesine atfedilen anlamların Yahudi mitolojisine dayandığı açıktır. Yakuba verilen bir lakab dolayısıyla İsrail adını aldığı veya sizin de bahsettiğiniz gibi musanın takipçileri gibi anlamlar verilmektedir. Ancak, Yakub ve Musa nekre kullanılan kelimelerdir ve bir kimseyi ifade ediyor olmaları kuşkuludur. Dolayısıyla buna bağlı bir anlamlandırma şekli de kuşkulu hale gelir. Bize göre “İsrail” kelimesinin taşıdığı anlam ne Yahudi mitolojisinin atfettiği, ne de geleneğin varsaydığı anlam olamaz. Metinde tutarsızlığa neden olmaktadır. Ne var ki kelimenin anlamına ulaşabilmiş de değiliz.

Nekre isimler konusundaki kuşkularımız, metnin anlatımı ve rasyonel karşılıklarının olmayışına dayanmaktadır. Örneğin bugün elimizde “İncil” adında kutsal bir metin yoktur. Müslümanların “İncil” dedikleri, Hıristiyanların “bible” dedikleri bir krallık biyografisidir. Namaz kılan Hıristiyanlardan hiç biri “bible”dan okumazlar. Namazlarında “Zebur” dan okurlar. Yani Hıristiyanların kabul ettiği bir kutsal metin olarak “İncil” ortada yoktur. Dolayısıyla olmayan bir metin veya kitabın “marife” olarak kullanılmasının hiçbir anlamı yoktur çünkü kıyası mümkün değildir. Örneğin muharref olduğunu söyleyebileceğimiz herhangi bir veriye sahip değiliz. Bir şeyin orjinalini bilmiyorsak, kopyasının muharref olup olmadığını da bilemeyiz. Tevrat da aynı şekildedir. Yahudiler de Zebur’u asıl kabul ederler. Dolayısıyla metinde bu tür isimlerin marife, kişiselleşmiş isimlerin nekre kullanımı da tutarsızlık arzetmektedir bize göre. Bunların yeniden tasnif edilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Müteşabih ayetlerin bir “şablon” ortaya koyduğunu ve bunlara kıyas ile ilkesel ve kurumsal yapılanmanın veya düzenin nasıl olacağını tesbit etmek gerekir. Bunu tevil etmeye gerek yoktur. Şablonun varlığı sistemi kurgulamak için yeterlidir. Ancak, anlatılan hikayelerin “gerçek” olduğunu varsaysak bile, olayları ve nesneleri kıyas edebileceğimiz bir bilgi/veri elimizde yoktur. Vahyin on-time oluşu, yani canlı olması, yani bizi muhatap alıyor oluşu, geçmişte olup bitmiş bir hikayenin bizim açımızdan değer taşımayacağını da hesaba katmasını gerektirir. Çünkü, metin mitolojik hikayelerin yanlışlığına atıf yapmaktadır. Yani rivayetler yoluyla bize ulaşmış bilgilerin doğruluğu kesin olsaydı, metin geçmişte olup biten, anlaşılan veya inanılan şeylerin/değerlerin eleştirisini yapmaz, onları doğrudan veri kabul ederdi. Oysa bunu yapmıyor. Bunları eleştiriyor ve birer veri olamayacağını söylüyor. O halde bu isimlerin geçmişe ait kimsele olması da tutarlı olmaktan çıkmış oluyor. Ne kadar tevil ederseniz edin, metindeki anlatımı değiştiremediğimize göre, metin üzerindeki metodolojik kuşkuyu ortadan kaldırmak da imkansız olur.

Yine ilkesel olarak “öldürmeyi veya avlanmayı” yasaklayan bir metnin, domuzun “etine” yönelik bir haramlaştırma ihdas etmesinin anlamlı ve tutarlı bir nedeni olmalıdır. Buradaki olası zarar, domuzun etini yemekle ilgili değil, başka bir amaca yönelik olmalıdır. Henüz bunu bilmiyoruz. Ancak metnin ilkesel yaklaşımını dikkate aldığımız zaman, domuzun etinin yenmesinin haram olduğunu söylememiz mümkün değildir. Domuz eti ile ilgili bir zarar söz konusu edilmektedir ancak bu yemekle ilgili olmamalıdır. Zaten bir hayvanın öldürülmesinin veya yenmesinin meşru olduğuna dair herhangi bir veri yoktur. Dolayısıyle hayvan etinin yenmesi helaldir demenin de imkanı yoktur. Tam aksine, bunu yasaklayan pek çok veri vardır.

Ancak zararda benzerlik mümkündür. Bir şeyin fiziksel yapısı, kimyasal yapısı nedeniyle oluşabilecek zarar, başka şeylerin de benzer içerik taşıması halinde de oluşması mümkün hale gelebilir. Ancak bu kesin değildir. Kullanılan miktar önemlidir. Dolayısıyla haramlarda veya yasaklarda kıyas olmaz. Hiçbir şey birbirinin aynı değildir. Örneğin bir zehiri uygun miktarda kullanırsanız ilaç olur, fazla kullanırsanız öldürücü olur.

Pozitif bilimlerin veri olması hususunda herhangi bir kuşkumuz yok. Her şey doğada olup biter. Dolayısıyla her bilginin doğada bir karşılığının olması gerekir. Elbette deneysel verilere dayanır. Bilgi haline dönüşmüş olan veriler geçerlidir ve metnin de zaten işaret ettiği şeydir. Bu konuda herhangi bir kuşkumuz yok. İslam alimleri konusuna karışmıyoruz. Haklısınız aralarında tutarlı olanlar da vardır ancak metne yönelik açıklamaları veya yorumları kendilerini bağlayıcıdır. Bizi değil. Biz kendi yorumumuzu yapmak ve kendimiz anlamak zorundayız.

Ötet olarak, metinde geçen ve isim oldukları varsayılan kelimelerin tamamı bize göre anlamlarına göre değerlendirilmesi gereken oluşlar veya olgulardır. Çünkü geçmişte olup biten bir şeyi bugün başka bir şey ile kıyas etmemiz mümkün olmadığı gibi, olası hikayelerin aktarım yoluyla bize ulaştığını da göz ardı edemeyiz. Bu hikayelere atfedilen anlamların da genellikle mitolojiye ait anlatımlar olduğunu da görebiliyoruz. Eğer mitler doğru idiyse, metnin bunları bize yeniden anlatmasının gereği yoktu. Çünkü zaten biliniyordu ve biliyoruz. Bu konudaki gramatik tutarsızlıklar da göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir ve dikkat edilmesi gerekir.

Küçük bir ayrıntıya daha işaret etmek gerekir bu konuyla ilgili olarak. Gramerin getirdiği açıklama, bazı noktalarda isimlerin kullanımına atıfla, arap kültüründe özel isimlerin marife kullanılma zorunluluğu olmadığına dayandırılmaktadır. Bu tamamen yanlıştır. Çünkü arap kültüründe, son isim bir değer taşımaz, özellikli değildir. Örneğin bir kimsenin adı “Ahmet” olabilir ama bunun bir anlamı yoktur. Kim olduğu bu şekilde bilinmez. “Ahmet el-mahdum el-……” diye devam eden aile künyesinin bilinmesi gerekir ki, aileye ait olan isimlerin tamamı marife kullanılır. Dolayısıyla gramerin bu yaklaşımı tamamen yanlıştır ve pratik kullanımına da uygun değildir. Elbette bu bizim anladığımız şeydir.

Bu konuda metinle ilgili pek çok tutarsızlık vardır, bu konuyu sizin gündeminize sunmamızın nedeni, tutarlı ve anlamlı bir tasnif yapılması gerektiğini anlatabilmek içindir. Böyle bir tutarlılık çalışması bugüne kadar yapılmış değildir ve böyle bir çalışmanın sonunda ne ortaya çıkacağını kimse bilmemektedir. Öte yandan böyle bir çalışma yapmanın kimseye bir zararı da yoktur olası faydalarının dışında. Konuyu bu bağlamda değerlendirmeniz büyük yarar sağlar.

Saygılar

Sam