TEKNÎKA AMADEKIRINA ZEMÎN Û AXÊ YA SERAYÊ

Makaleya Duyem 

Pergala Sê Tebeqeyan, Parastina Avê û Amadekirina Cihê Rehên Nebatan

1. DESTPÊK: ÇIMA ZEMÎNA SERAYÊ GIRÎNG E?

Zemîn bingeha hilberîna çandiniyê ye. Ger zemîn ne baş bê amadekirin, av, gübre û ked dikarin bêyî encameke baş bên xerckirin.

Di gelek serayan de av rasterast di axê de tê berdan. Hin beşên axê zêde av digirin, hin beşên din zû zuwa dibin. Ev rewş dibe sedema belavbûna nehevseng a avê û kêmbûna pêşketina rehên nebatan.

Di vê projeyê de zemîna sera wekî pergaleke kontrolkirî tê sêwirandin.

Fikra bingehîn ev e ku zemîn ji sê tebeqeyên cuda pêk were:

1. Axê killi: ji bo kêmkirina derbasbûna avê.

2. Quma hûr: ji bo alîkariya belavbûna avê.

3. Axê berhemdar: ji bo pêşketina rehên nebatan.

Ev sê tebeqe dê li gorî şertên axê û avê bên amadekirin.

2. TEBEQEYA YEKEM: AXÊ KILLI

Di avahiyên kevn ên hin deveran de axa killi ji bo seranserê banan tê bikaranîn. Ev ax, dema bi rêjeya guncaw were şil kirin û bi silindirê giran were sık kirin, dikare tebeqeyeke hişk û avderbasbûna wê kêm çêbike.

Ev tecrûbeya avakirina malên kevn ji bo projeya me girîng e.

Di pergala sera de jî armanc ew e ku tebeqeyeke li binê zemînê were amadekirin ku windabûna avê kêm bike.

Rêbaza amadekirinê

1. Qada serayê bê pîvandin.

2. Erd heta kûrahiya ku projeya teknîkî destnîşan dike bê kolandin.

3. Ax ji kevirên mezin, kok û tiştên xerabker bê paqijkirin.

4. Axa killi ya guncaw ji deverên ku ew lê heye bê peydakirin.

5. Axa killi bi rêjeya guncaw a avê bê şil kirin.

6. Tebeqe bi qalindahiya pêwîst bê belavkirin.

7. Bi silindirê giran bê sık kirin.

8. Piştî hişkbûnê, rêjeya derbasbûna avê bê ceribandin.

Qalindahiya tebeqeyê dê bi analîza axê û ceribandinê bê diyarkirin. Ji bo destpêkê 10–15 santîmetre dikare wekî armanceke ceribandinê were nirxandin.

Têbîniya girîng: Her axeke killi ne ji bo vê karê guncaw e. Axa killi dikare di dema hişkbûnê de biçiqe an jî dema av zêde bibe tevgerê bike. Ji ber vê yekê divê nimûneya axê bê ceribandin. Ger ne guncaw be, tebeqeyeke membrana taybet a HDPE dikare wekî alternatîf were bikaranîn.

3. TEBEQEYA DUYEM: QUMA HÛR

Li ser tebeqeya axa killi dê qûma hûr bê danîn.

Di vê modelê de qûm ji bo amadekirina tebeqeyeke navîn tê bikaranîn. Armanc ew e ku di navbera axa killi ya binî û axa çandiniyê ya jorîn de tebeqeyeke cuda hebe.

Qûm dikare di şertên taybet de ji bo belavkirin û derbasbûna avê alîkar be. Lê divê bê zanîn ku qûm bi xwe garantî nade ku av bi awayekî hevseng li hemû qada serayê belav bibe.

Ji bo vê yekê divê:

- Quma paqij û bê madeyên xerabker were hilbijartin.

- Mezinahiya dendikên qûmê bê kontrolkirin.

- Tebeqe bi awayekî hevseng were belavkirin.

- Piştî sazkirinê ceribandina belavbûna avê were kirin.

Ji bo destpêkê qalindahiya 3–5 santîmetre dikare wekî nimûneya ceribandinê were hesibandin.

4. TEBEQEYA SÊYEM: AXA BERHEMDAR

Ev tebeqeya herî girîng a ji bo çandiniyê ye.

Rehên nebatan di vê axê de pêş dikevin, av û xwarina xwe ji vê derê distînin.

Axa jorîn divê:

- Xwedî madeyên organîk be.

- Xwedî avahiyeke guncaw be.

- Avê bigire, lê nebe sedema avmayînê.

- Ji bo hewaya ku digihîje rehên nebatê rê bide.

- Xwedî mîneral û xurekên pêwîst be.

- Ne bi madeyên jehrî û bermayiyên pîşesaziyê ve qirêj bûbe.

Ji bo zêdekirina kalîteya axê dikare komposta organîk were bikaranîn. Lê divê kompost berî bikaranînê were kontrolkirin.

Ji bo destpêkê qalindahiya 15–20 santîmetre dikare bê ceribandin. Ji bo hin sebzeyan ku rehên kûrtir dixwazin, ev qalindahî dê ne bes be. Ji ber vê yekê qalindahiya dawî li gorî cureya nebatê dê bê diyarkirin.

5. ŞEMAYA SÊ TEBEQEYÊN ZEMÎNÊ

<escape>

              NEBAT Û REHÊN WAN

       ─────────────────────────────

       TEBEQEYA SÊYEM

       AXA BERHEMDAR

       Cihê pêşketina rehên nebatan

       ─────────────────────────────

       TEBEQEYA DUYEM

       QUMA HÛR

       Alîkariya belavbûna avê

       ─────────────────────────────

       TEBEQEYA YEKEM

       AXA KILLI YA SIKIRANDÎ

       Kêmkirina derbasbûna avê

       ─────────────────────────────

                 BINÊ ERDÊ

</escape>6. KÛRAHÎ Û QALINAHIYA KOLANDINÊ

Ji bo sera 1.000 metrekare:

Ger kûrahiya kolandinê 40 santîmetre were hesibandin:

1.000 m² × 0,40 m = 400 m³.

Ev tê wê wateyê ku ji bo amadekirina zemîna serayê nêzî 400 metreküp erd dê were kolandin.

Lê divê bê zanîn ku ev hesab tenê ji bo kolandina tevahî ya qada serayê ye. Di projeya rastîn de dikare bi çêkirina nivînên çandiniyê yên bilindtir, kanalên drenajê û rêçên meşê re qada kolandinê biguhere.

7. HESABÊ MATERYALAN JI BO SERA 1.000 METREKARE

Ger tebeqeya yekem 10 santîmetre be:

1.000 × 0,10 = 100 m³ axa killi.

Ger tebeqeya duyem 5 santîmetre be:

1.000 × 0,05 = 50 m³ qûm.

Ger tebeqeya sêyem 20 santîmetre be:

1.000 × 0,20 = 200 m³ axa berhemdar.

Ev hejmar hesabên geometrîk ên bingehîn in. Di dema kirînê de divê zêdebûna qebareyê ya ji ber sıkirinê, şilbûnê û windabûna materyalan jî were hesibandin.

8. DREN AJ Û PÊŞÎGIRTINA LI AVMAYÎNÊ

Yek ji xetereyên herî girîng di vê pergalê de komkirina avê li ser axa killi ye.

Ger av di tebeqeya qûmê de kom bibe û nikaribe derkeve, rehên nebatan dikarin bê oksîjen bimînin.

Ev rewş dikare bibe sedema:

- Rizîna rehên nebatan.

- Belavbûna nexweşiyên reh.

- Zêdebûna xwê di axê de.

- Kêmbûna hilberê.

- Xerabbûna avahiyên axê.

Ji ber vê yekê divê pergala drenajê di sêwirana yekem de hebe.

Lûleyên drenajê dikarin di beşên guncaw de bên danîn. Av dê ber bi depoyeke komkirinê ve were veguhestin. Piştî ceribandina xwê û madeyên xwarina nebatan, dikare were parzûnkirin û ji nû ve were bikaranîn.

9. CERIBANDINÊN ZANISTÎ BERÎ SEPANDINÊ

Berî avakirina gelek serayan divê nimûneyeke biçûk were amadekirin.

Di ceribandinê de ev tişt bên pîvandin:

1. Rêjeya derbasbûna avê di axa killi de.

2. Rêjeya belavbûna avê di qûmê de.

3. Mîqdara ava ku di axa jorîn de dimîne.

4. Demê ku ax hişk dibe.

5. Mîqdara xwê di axê de.

6. Pêşketina rehên nebatê.

7. Rêjeya nexweşiyên reh.

8. Mîqdara avê ya ku di her metreka çandiniyê de tê bikaranîn.

Di heman demê de divê ev pergala sê tebeqeyan bi zemîneke normal a çandiniyê were berawirdkirin.

10. ENCAM

Pergala sê tebeqeyan ji tecrûbeya amadekirina axa killi ya malên kevn û hewcedariya çandiniya nû hatiye pêşxistin.

Armanc ew e ku:

- Av bêyî sedem winda nebe.

- Rehên nebatê di axeke guncaw de pêş bikevin.

- Av bi awayekî kontrolkirî were bikaranîn.

- Xetereya avmayînê were kêmkirin.

- Zemîn ji bo hilberîneke domdar were amadekirin.

Zemîneke baş, bingeha sera ye. Avê biparêze, axê baş amade bike û rehên nebatê bi awayekî tendurist pêş bixe.

Xeratê Civaknas Zeki Altuboğa