PROJEYA SÊRA
Sêwirana Mîmarî, Endezyarî û Teknîkî ya Sêrayeke 1.000 Metrekare
Pergala Zemîna Sê-Tebeqeyî, Çatî û Dîwarên Du-Qatî, Hêrgirtina Hewayê û Avdana Damlayî
Amadekar: Sosyolog Marangoz Zeki Altuboğa
---
BEŞA YEKEM: TAYBETMENDIYÊN GIŞTÎ YÊN SÊRAYÊ
1. Mezinahî û kapasîteya serayê
Ji bo ceribandina modelê serayeke 1.000 m² tê pêşniyarkirin.
- Dirêjahî: 100 metre.
- Firehî: 10 metre.
- Qada giştî: 1.000 metre çargoşe.
- Cureya avahiyê: Çarçoveya pola ya galvanîzekirî.
- Çatî: Du-qatî.
- Dîwar: Hemû du-qatî.
- Valahiya di navbera du qatan de: Nêzî 10 santîmetre.
- Avdan: Damlayî.
- Zemîn: Sê tebeqe.
- Hêrgirtina hewayê: Xwezayî û kontrolkirî.
2. Armancên sereke
Ev sera divê di çar demsalan de bikaribe hilberîne.
Armancên wê:
1. Parastina germiyê di zivistanê de.
2. Pêşîgirtina li zêdebûna germahiya hundir di havînê de.
3. Kêmkirina windabûna avê.
4. Pêşxistina rehên nebatan di zemîneke amadekirî de.
5. Kêmkirina lêçûnên enerjiya hilberînê.
6. Parastina kalîteya sebzeyan.
7. Gihandina hilberê bi lez û bêkêmasî ji bo bazarê.
---
BEŞA DUYEM: AVAKIRINA ZEMÎNÊ
3. Kolandin û amadekirina zemînê
Ji bo serayeke 1.000 m² pêşniyar tê kirin ku erd bi kûrahiya nêzî 40 santîmetre were kolandin.
Hesab:
1.000 × 0,40 = 400 m³.
Ev qebareya kolandina bingehîn e. Ji bo sêwirana rastîn divê şertên axê û rêça avê bêne kontrolkirin.
4. Tebeqeya yekem: Axa killi
<text color="secondary" weight="medium" size="sm">10–15 cm, wekî pîvana destpêkê ya ceribandinê</text>
Ev tebeqe li binê hemû zemîna serayê tê danîn.
Karên wê:
- Kêmkirina derbasbûna avê ber bi binê erdê.
- Parastina ava çandiniyê.
- Çêkirina bingeheke kontrolkirî ji bo tebeqeyên jorîn.
Rêbaza sazkirinê:
1. Axa killi tê peydakirin.
2. Ji kevir û madeyên nehewce tê paqijkirin.
3. Bi rêjeya guncaw tê şilkirin.
4. Li ser zemînê tê belavkirin.
5. Bi silindirê giran tê sıkirin.
6. Piştî hişkbûnê ji bo derbasbûna avê tê ceribandin.
Ger axa killi bi demê re biçiqe an avê derbas bike, divê membrana HDPE ya taybet were nirxandin.
5. Tebeqeya duyem: Quma hûr
<text color="secondary" weight="medium" size="sm">3–5 cm, wekî pîvana ceribandinê</text>
Qûm li ser axa killi tê belavkirin.
Armanc:
- Amadekirina tebeqeya navîn.
- Alîkariya belavbûna avê.
- Cudakirina tebeqeya jorîn ji tebeqeya killi.
6. Tebeqeya sêyem: Axa berhemdar
<text color="secondary" weight="medium" size="sm">20–30 cm, li gorî cureya nebatê</text>
Ev tebeqe cihê bingehîn ê rehên nebatan e.
Pêkhate:
- Axeke berhemdar.
- Komposta organîk a pêvajokirî.
- Mîneralên pêwîst.
- Madeyên xwarina nebatan.
Qalindahiya dawî divê li gorî cureya sebzeyê bê diyarkirin.
7. Pergala derxistina ava zêde
Di binê axa çandiniyê de divê rêça derxistina ava zêde hebe.
Lûleyên drenajê dê avê ber bi depoyeke komkirinê ve bibin.
Ev xal pir girîng e. Axa killi dikare avê bigire, lê ger av zêde li ser wê kom bibe, rehên nebatan bê oksîjen dimînin.
Ji ber vê yekê drenaj divê ji destpêkê ve di sêwirana zemînê de hebe.
---
BEŞA SÊYEM: ÇARÇOVE Û AVAHIYA SEREKE
8. Çarçoveya pola
Ji bo serayeke 10 × 100 metre çarçoveyeke pola ya galvanîzekirî tê pêşniyarkirin.
Beşên sereke:
- Stûnên alî.
- Girêdanên jorîn.
- Çarçoveya çatiyê.
- Girêdanên berxwedêr li hember bayê.
- Bingeha stûnan.
- Girêdanên dîwaran.
- Girêdanên naylonê.
Bilindahiya dîwarên alî û bilindahiya navenda çatiyê divê li gorî hesabên endezyariyê bê diyarkirin.
Ji bo sêwirana destpêkê dikare bilindahiya dîwarên alî 3 metre û bilindahiya navenda çatiyê 4,5–5 metre were nirxandin.
Ev pîvanên pêşniyarkirî ne, ne pîvanên dawî yên avakirinê.
Çarçove divê li gorî zexta bayê, giraniya berfê, giraniya naylonê û şertên herêmî bê hesabkirin.
---
BEŞA ÇAREM: ÇATIYA Û DÎWARÊN DU-QATÎ
9. Pergala du qatên naylonê
Ev beşa herî taybet a sêwirana te ye.
Hemû çar dîwar û çatiya serayê bi du qatên naylonê yên taybet tên pêçan.
Di navbera her du qatan de valahiya nêzî 10 santîmetre heye.
<escape>
QATA NAYLONÊ YA DERVEYÎ
────────────────────────
10 cm
VALAHIYA HEWAYÊ
────────────────────────
QATA NAYLONÊ YA HUNDIRÎ
────────────────────────
HUNDIRÊ SERA
</escape>Qata derveyî ji şertên derve diparêze.
Qata hundirîn germiya hundir diparêze.
Hewa ya di navbera du qatan de wekî tebeqeyeke îzolasyonê dixebite.
Pêwendiyên qatên naylonê divê bi awayekî bêkêmasî bên girtin.
Ger pergala naylona du-qatî ya şişandî were hilbijartin, divê pompeya taybet ji bo kontrolkirina zexta hewayê hebe.
10. Sêwirana taybet a te ya hewayê
Di modela te de du aliyên sera bi awayekî dijber tên sêwirandin.
Aliyê yekem:
- Qata hundirîn digihîje erdê.
- Di axê de tê girêdan.
- Qata derveyî li bilindahiya 50 santîmetre tê girêdan.
- Di navbera wan de beşeke taybet tê amadekirin.
Aliyê duyem:
- Qata hundirîn li bilindahiya 50 santîmetre tê dawîkirin.
- Qata derveyî digihîje erdê.
- Di navbera wan de beşeke din tê amadekirin.
Ev şêwaz dê di modela ceribandinê de bê pîvandin.
<escape>
ÇATIYA DU-QATÎ
/\
/ \
/ \
/ \
/ \
ALIYÊ ÇEP ALIYÊ RAST QATA DERVEYÎ QATA HUNDIRÎ
LI ERDÊ LI BILINDAYÎ
QATA HUNDIRÎ QATA DERVEYÎ
50 CM JOR LI ERDÊ
<--- HÊRGIRTINA HEWAYÊ --->
</escape>11. Cudakirina du rêçên hewayê
Ji bo ku pergala du-qatî karîger bimîne, divê du rêçên hewayê ji hev cuda bên çêkirin:
Rêça yekem: Hewa di navbera du qatan de
Ev beş ji bo îzolasyonê ye. Hewa di navbera qatên naylonê de tê parastin û bi awayekî kontrolkirî tê rêvebirin.
Rêça duyem: Hewa di hundirê serayê de
Hewa ya nû ji deriyên jêrîn tê hundir. Hewa ya germ ji deriyên jorîn derdikeve.
Ev cudahî girîng e. Ger hewa ya hundir rasterast bi valahiya îzolasyonê re were tevlihevkirin, pergala parastina germiyê dikare karîgeriya xwe winda bike.
12. Deriyên jorîn û kontrolkirina germahiyê
Di çatiyê de deriyên hewayê yên kontrolkirî tên amadekirin.
Di zivistanê de dê bên girtin.
Di havînê de dê li gorî germahiya hundir bên vekirin.
Ger hewa ya hundir pir germ bibe, dê hewa ya germ ji beşa jorîn derkeve.
Ger hewa ya sar ji beşa jêrîn bikeve hundir, dê gera xwezayî ya hewayê çêbibe.
Ji bo kontrolkirina kêzikan dikare torên taybet bên bikaranîn.
---
BEŞA PÊNCEM: PERGALA AVÊ
13. Depoya avê
Di derveyî serayê de depoyeke avê tê çêkirin.
Kapasîteya wê dê li gorî pêdiviya rojane were diyarkirin.
Ji bo mînak, ger hewcedariya rojane 4 m³ be, depoya 8–12 m³ dikare wekî kapasîteya destpêkê were nirxandin.
14. Avdana damlayî
Di nav serayê de lûleyên damlayî li gorî rêzên nebatê tên danîn.
Her rê dê avê rasterast bigihîne rehên nebatan.
Beşên pergalê:
- Depoya avê.
- Pompa.
- Parzûn.
- Lûleya sereke.
- Lûleyên beşan.
- Lûleyên damlayî.
- Amûrên kontrolkirina zextê.
15. Vegerandina ava zêde
Ava zêde ya ji zemînê derdikeve dê li depoyeke cuda were komkirin.
Piştî parzûnkirin û analîza xwê û pêkhateyên wê, dikare ji nû ve were bikaranîn.
Ava ku kalîteya wê ne guncaw e divê neyê vegerandin pergala avdanê.
---
BEŞA ŞEŞEM: KONTROLA HEWAYÊ Û ENERJIYÊ
16. Amûrên pîvandinê
Di nav serayê de divê van amûran hebin:
- Amûra pîvandina germahiya hundir.
- Amûra pîvandina germahiya derve.
- Amûra pîvandina şilbûna hewayê.
- Amûra pîvandina nemê axê.
- Amûra pîvandina zexta avê.
- Amûra pîvandina germahiya di navbera du qatan de.
17. Pergala enerjiya rojê
Panelên rojê dikarin enerjiya pompa, kontrolkirin û amûrên din peyda bikin.
Divê kapasîteya panelan li gorî enerjiya ku amûr dixwazin bê hesabkirin.
Di demsalên sar de, heke germahî ji asta pêwîst kêmtir bibe, dê pergala germkirinê ya guncaw were bikaranîn.
---
BEŞA HEFTEM: XANIYA MALBATÊ Û RÊXISTINA KARÊ
18. Lojmana malbatê
Li nêzî serayê dê ji bo malbata ku li wir dixebite xaniyek were çêkirin.
Xaniyê divê xwedî van taybetmendiyan be:
- Odeyên jiyanê.
- Metbex.
- Avahîya paqijiyê.
- Av û elektrîk.
- Cihê hilanîna amûran.
- Deriyê derketinê yê ewle.
Armanc ew e ku malbat bêyî veguhestina rojane ya dirêj dikare karê xwe birêve bibe.
19. Rêxistina xebata rojane
Malbat dê karên jêrîn pêk bîne:
1. Kontrolkirina germahiya sera.
2. Kontrolkirina avdanê.
3. Kontrolkirina nebatan.
4. Paqijkirina sera.
5. Parastina nebatê.
6. Komkirina hilberê.
7. Pîvandin û amadekirina hilberê.
8. Tomarkirina hilber û lêçûnan.
Divê demjimêrên kar li gorî şertên jiyanê û mafên karkeran bên birêxistinkirin.
---
BEŞA HEŞTEM: HILBERÎN, HILANÎN Û VEGUHASTIN
20. Cihê komkirina hilberê
Li derveyî serayê dê cihê taybet ji bo komkirina sebzeyan hebe.
Hilber dê li gorî cure û kalîteyê bêne veqetandin.
Piştre dê di kasan de bên amadekirin û veguhestin.
21. Depoya sar
Di navenda belavkirinê de depoyeke sar divê hebe.
Armanc parastina sebzeyan e ku di wê rojê de nayên firotin.
Ger şertên hilberê guncaw bin, dikarin di depoya sar de bên parastin.
22. Veguhestin
Ji bo serayên ceribandinê wesayîteke guncaw tê pêşniyarkirin.
Hilber dê rojane ji serayê were komkirin û ji bo navenda firotanê were şandin.
---
BEŞA NEHEM: CERIBANDIN Û PÎVANDINA ENCAMAN
23. Ceribandina yekem
Berî ku model bi gelek serayan were sepandin, divê yek sera bi tevahî were çêkirin.
Di heyama ceribandinê de dê van tiştan bên tomar kirin:
- Germahiya hundir û derve.
- Germahiya di navbera du qatan de.
- Mîqdara avê ya rojane.
- Rêjeya mezinbûna nebatê.
- Mîqdara hilberê.
- Mîqdara bermayiyan.
- Lêçûna elektrîkê.
- Lêçûna avê.
- Lêçûna karê malbatê.
- Dahata firotanê.
24. Berawirdkirina du modelan
Ji bo nîşandana karîgeriya pergala nû, divê sera du-qatî bi serayeke yek-qatî were berawirdkirin.
Her du serayên berawirdkirinê divê di şertên heman avhewa û cureya nebatê de bên ceribandin.
Encam dê nîşan bidin ka pergala du-qatî çiqas dikare:
- Germiyê biparêze.
- Lêçûna enerjiya kêm bike.
- Avê bi karîgerî bikar bîne.
- Hilberê zêde bike.
---
BEŞA DEHEM: PLANA BUDÇEYÊ
25. Beşên sereke yên veberhênanê
Budçeya serayeke 1.000 m² divê bi dolarê Amerîkî (USD) were amadekirin.
Beşên sereke:
1. Kirîn an amadekirina axê.
2. Kolandin û amadekirina zemînê.
3. Axa killi.
4. Qûma hûr.
5. Axa berhemdar.
6. Lûleyên drenajê.
7. Çarçoveya pola.
8. Naylona du-qatî.
9. Pergala kontrolkirina hewayê.
10. Pergala avdanê.
11. Depoya avê.
12. Pergala enerjiya rojê.
13. Xaniyê malbatê.
14. Cihê komkirina hilberê.
15. Amûr û lêçûnên sazkirinê.
Bihayên dawî divê piştî wergirtina pêşniyarên peydakîneran û hesabên endezyariyê bên diyarkirin. Ji bo vê yekê nabe ku hejmarên texmînî wekî bihayên fermî bên pêşkêşkirin.
---
BEŞA YEKANZEH: PÊVAJOYA SEPANDINÊ
26. Gavên avakirinê
Gava yekem: Pîvandina axê û cihê avakirinê.
Gava duyem: Amadekirina nexşeya teknîkî.
Gava sêyem: Kolandin û amadekirina sê tebeqeyên zemînê.
Gava çarem: Avakirina bingeha çarçoveyê.
Gava pêncem: Sazkirina çarçoveya pola.
Gava şeşem: Pêçana çar dîwaran û çatiya du-qatî.
Gava heftem: Sazkirina pergala avdanê û drenajê.
Gava heştem: Sazkirina amûrên pîvandinê û kontrolê.
Gava nehem: Amadekirina lojmana malbatê.
Gava dehem: Çandina nebatên ceribandinê.
Gava yazdehem: Pîvandin û nirxandina encaman.
---
ENCAM
Ev projeya ceribandinê ji bo avakirina serayeke malbatî ya nû hatiye amadekirin.
Taybetmendiya wê ya bingehîn yekbûna çend pergalên cuda ye:
- Zemîna sê-tebeqeyî.
- Çatî û çar dîwarên du-qatî.
- Valahiya hewayê ya kontrolkirî.
- Hêrgirtina hewaya hundir.
- Avdana damlayî.
- Drenaj û parastina avê.
- Enerjiya rojê.
- Rêvebirina malbatî.
Ev model divê pêşî di serayeke yekane de were ceribandin. Piştî ku encamên wê bi pîvan û belgeyên zanistî bên piştrastkirin, dikare bibe bingeha avakirina tora serayên malbatî.
Sosyolog Marangoz Zeki Altuboğa