Bir eseri ele aldıktan sonra, önce onun dediklerini anlamak gerekir.

Bu her zaman kolay değildir.

Her yazının kendi dili vardır. Onun kelimelere verdiği mana ile sizin kelimelere verdiğiniz manalar farklıdır. Ancak ne kadar çok okur ve üzerinde düşünürseniz o yazıyı/eseri o kadar doğru anlarsınız, yazarın ne kastettiğini bilirsiniz. Yoksa siz gerçek yazarın yazdığı kitabı değil de, başka bir kitabı anlamış olursunuz.

Kur’an’ı anlamada kolaylık sağlamak için Kur’an’ın genel metodunu sizden önce çalışanlardan öğrenip onun üzerinde düşünürseniz daha çabuk yol alırsınız. Ne var ki onların hatalarını da almış olacağınız için dikkatli olmanız gerekir.

Ben size yardımcı olmak için Kur’an’ın genel anlatım tarzından birini anlatacağım.

Kur’an dört konu üzerinde durur, dört ayrı sistemi iç içe anlatır.

- Birincisi Kâinattır.

- İkincisi canlılardır.

- Üçüncüsü insandır, dünya hayatıdır.

- Dördüncüsü ise ahirettir, öldükten sonraki hayattır.

1. Kur’an’ın birinci konusu KÂİNAT konusudur. Kâinat değişmez tabii kanunlara göre düzenlemiştir. Mevcut olanlar artmaz, eksilmez ve aralarında ilişkiler değişmez, Matematikle ifade edilirler. Yerlerin ve göklerin yaratılması, denizler, dağlar, sular, yazlar, kışlar…
2. Kur’an’ın ikinci konusu CANLILAR ÂLEMİ konusudur. Cansız âlemin yanında canlı âlemi anlatılmaktadır. Cansız âlemin imkânlarını kullanarak değişik makineler yapılmıştır ve bu makineler işlemektedir. Doğal kanunlardan entropinin büyümesi, faydalı enerjinin azalmasından yararlanarak entropiyi küçültme, faydalı enerjiyi tüketip eşyayı düzenli hale getirmedir. Enerji düzgün yaratılmış bozulmakta canlılar bundan yararlanarak dağınık var edilen maddeleri düzgün hale getirmektedirler.
3. Kur’an’ın üçüncü konusu İNSAN VE DÜNYA HAYATI konusudur. İnsanın diğer canlılardan farkı, canlılar entropiyi düşürürler. Düşürme hızları değişmez, insan entropiyi düşürür ama ona ivme kazandırır. Çok kullanılan silah kullanıldığı kadar yıpranır, insan ise ne kadar çalışırsa o kadar gelişir. Canlılarda davranışlar duruma göre olmakla beraber alternatif çözümler yoktur. Bozuk çözümler yoktur. İleri çözümler yoktur. Dolayısıyla canlılar tür içinde evrim yapmazlar. İnsan ise kendi içinde evrim yapandır. Kur’an insanı anlatmakta, insan olarak nasıl davranacaklarında yardımcı olmaktadır. İnsan zayıf yaratılmıştır, cahil yaratılmıştır. İnsan çalışarak ilmini artırmakta, ilim sayesinde güçlü olmaktadır.
4. Kur’an’ın dördüncü konusu ise AHİRET konusudur. Bu dünya ölümlü dünyadır. Entropi sonsuza gitmekte dolayısıyla canlılar için yaşanacak yer olmaktan çıkmaktadır. Allah ölümden sonra yeni hayat olduğunu anlatmaktadır. Ölümsüz hayatın kanunlarını vermektedir. Entropi büyümeyecek, küçülmeyecek, belki de periyodik devir yapacaktır. Entropi dalgalanacak, canlılar da ona göre kendi yapılarını koruyacaklardır.

KUR’AN bu dört düzeni önce iç içe var etmiştir. Canlı âlem cansız âleme dayandığı gibi insan da bir canlıdır. Sonra ahiret hayatı dünya hayatının devamıdır. Mezarsızdır. Bu dünyada ekilenler orada biçilecektir.

Dolayısıyla her dört düzenin esasları aynıdır, kanunları aynıdır. Sadece girdileri farklıdır. Cansız âleme DNA dizileri yoktur. Canlılarda ise yeni DNA dizileri meydana getirme yoktur. İnsanda zekâ vardır, yenilik yapabilmektedir. Dünya ölümlü dünyadır. Ahiret ölümsüz dünyadır. Aralarına bir girdi girmiş olur, dolayısıyla yeni düzen doğmuştur. Ama bütün düzenler birdir.

Kur’an, insanda gerekli şeyleri başlatmak için dört düzeni ele alır.

Bir ayet, bir cümle, dört düzen...