Di welatên serdest de marketên rêzê hene. Li welatê xwe em ê bi riya kooperatîfan sîstemeka bi vê rengê ji bo gelê xwe ava bikin. Gelê me hilberîna çi bike ev kooperatîf wê bikire û bifiroşe.

Avakirina Sûkan

Dikan: Di her sed malê de em ê dikanekî vekin. Di navçeyê de kooperatîfa dikanan tê avakirin. Ev kooperatîf ji bo dikanan mal peyda dike. Ev dikanan wek şêwirmendiya gelê wê taxê jî dixebite. 

Sûkên Piçûk: Di her bajarokekê de sûkekî bi deh dikanên malê darîn tê avakirin. Bi vê yekê gelê me weke ku di sûkeke mezin de danûstandin kiribe.

Sûkên Mezin: Li her bajarekî sûkeke sed dikanan tê çêkirin. Bi ceweta vê sûkê gelê me tiştên ku di sûkên piçûk de peyda nekiribe li vê sûka jê mezintir dikarin peyda bikin.

Sûkên Herî Mezin: Ev sûk li bajarên metropol, bajarên mezin ji bo heremekê tê avakirin. Ev sûk bi hezar dikanan tê çêkirin.

Danûstandinên li sûkan wê çawa be?

Di hemû sûkan de deriyeke ku diçe nava sûkê heye. Kî were sûkê li ber deriyê sûkê kartê sûkê ji xwe re hildide pereyên xwe li vê kartê bar dike û pê danûstandinan dike. Li vê sûkê pere, dolar, dînar, lîra, riyal nayê qebûl kirin. Firoşkar ji bo danûstandinê fatore amade dikin. Mal tên paket kirin û li mala muşteriyan tên teslîm kirin. Muşterî ku bixwaze pereyên zede ku li kartê barkirî maye dikşîne yê ku nexwaze pere di kartê wê de barkirî dimîne kengî bixwaze ji sûkê danûstandinan dike. 

Cûreyên Marketan

Çar cûreyên marketan hene.

Marketên Esnafan: Li sûkên me esnaf ji xwe re dikan îcare dikin malên xwe datînin van dikanan û bi çi qasî bixwazin bifiroşin. Em ji wan kirêya sabît nastînin. Ji firotina malê wan em cîro distînin. Mînak: Me ji %20 bi wan re li hev kiriye. Em bêjin ew roj bi sed dolaran mal firotin. Em ji %20 yanî 20 dolaran ji wan weke kirêya dikanan distînin. Firotin bi kartê sûkê tê kirin. Pere nayê qebûl kirin.

Marketên Konsînye: Em berpirsiyarekî datînin dikanê ku me li sûkê vekiriye, kî li vî bajarê hilberîna çi bike tîne yek nimûneyekî li vî marketa me yê konsînye datîne, bergîdana malê xwe dibêje em jî para sûkê li serî zêde dikin û difiroşin. Kesên hilberîner vê sîstema hanê kirêya dikanê nadin, mesrefên fatore û bacê nadin, ew bi xwe naçin heta evarê li ber malê xwe nobetê nagirin. Ji bo hilberîneran rehetiyek e. Dema yek hat malên hilberîneran kirî, pereyê wî da, berpirsiyarê dikanê siparîş dide hilberîner. Hilberîner jî dibe teslîm dike.

Marketên Mal bi mal: Meta Eyşan çeleka wê heye. Ji şîrê çêleka xwe rojê pênc kîlo pênîr dipalîne. Tîne sûka marketa me ya mal bi mal bergîdanê pênc kîlo pênîrê li kartê sûkê bar dike. Weke bergîdana pereyê pênîrê xwe kartol, pîvaz û nan pêwistiyên xwe dikire û diçe. Meta Eyşan pênîr anî, pê kartol, pîvaz û nan kirî. 

Marketên Siparîşê: Ev marketeke kompîterê ye. Lê ferqa wê nimûneyê ku em difiroşin weke marketên konsînye li wê dikana me ya siparîşê amade ne. Li serê hejmarên barkodê hene. Li ser van hejmaran muşterî pereyê xwe dide, fatoreyê xwe yê siparîşî hildide diçe. Marketvanên siparîşê siparîş dide hilberînerên xwe malên camêr çendekî din dibin mala wî teslîmê wî dikin.

Avakirina Sûkan:

Sûk ji dikanên darînê ku li hev dikeve û ji hev derdikeve tê çêkirin.

1) Ji pêncan dido (%40) ji bo xwediyê arseyê ye(cih)

2) Ji pêncan dido (%40) jî ji bo kesên vî sûkê ava dike(sermiyan) ye.

3) Ji pêncan yek (%20) jî ji bo kooperatîfê ye.

Yek Dikan

Deh Dikan 

Sed Dikan

AVAKIRINA PROJEYÊ

1) Zeki Altuboğa û hevalên xwe projeyê amade dikin. %20 ji bo Zeki Altuboğayê ye, seba ku xwedî fikra projeyê ye.

2) Wê Zeki Altuboğayê di avakirina projeyê de weke pispor wezîfedar be.

3) Kesên ku di vê projeyê de dixebitin pêwist e karkerê wî bajarê bin. 

4) Di destpekê de em yek dikanê çêdikin, diceribînin, kêmasiyên wî dikin rapor, li serê nîqaş dikin pey re sûka deh dikanan ava dikin, pey re ya sed dikanan pey re jî ya hezar dikanan li bajarên mezin ava dikin.

MARKETA GEL

Marketa gel bingeh amade dike. Şirîkatiya hingiv, şirîkatiya mirîşkan, şirîkatiya katix, sera, tekstîl û hwd.

Di pêşerojê de hemû malên tê firotin yê şirîkatiya marketa gel bixwe ye. Di hemû warên jiyanê de şirîkatiya ava dike. Her derê welat dike cihê hilberînê. 

Şirîkatiya Hingiv

Em kewarê mişê hingiv çêdikin. Bi dîzayneka taybet. Li gundan mala herî feqîr dikin şirîkê hingiv. Malekî em bîst kewar didin wan. Em mêşên makê jî didin wê mala gund. Dema hingiv çêbû nîvî ji mala gund re nîvî jî ji marketa gel re.

Şirîkatiya Mirîşkan

Marketa gel makîneya qebketinê û hêk dikire. Çendekî din ew hêkên ku dixine makîneya qebketinê dibin çîçik. Ew çîçikên hanê em didin wê mala ku me mêşa hingiv û kewar dane wan. Em bêjin me 200 heb çîçik daye wê malê. Ew çîçik mezin bûn û bûn mirîşk. Nîvê wan hêk dikin. Yanê 100 heb. 100 hebê din jî hêk nakin. Yê ku hêk nakin bi markeyeka mirîşkan bi nav dikin li marketên gel tên firotin. Rojane jî marketa gel li gundan digere hêkan berhev dike, ew jî li marketa gel tê firotin. %50 ji bo wê malê, %50 jî ji bo marketa gel e. 

Şirîkatiya Katix

Marketa gel çêlekan dikire. Li şirîkên gund belav dike. Se