AUGUSTUS EŞİĞİ
Siyasi düşünce tarihi uzmanı Herfried Münker, kısa adı “İmparatorluklar” adlı çalışmasında(1) önce hegemonyal devletleri, sonra imparatorlukları başlangıç gelişme, dönüşüm, rekabet, yıkılış; sebep ve etaplarıyla farklı tezleri karşılaştırarak ele almış. Takibi, ABD’nin yeni imparatorluk, post emperyal alanlar, demokratik imparatorluk, Avrupa ve yeni emperyal meydan okuma aşamalarına kadar getirip, süreci belirsizliğe dayamış.
*
Etkisi giderek artan iklimi değişikliği, harekete geçirdiği göçler; yeni demografi sorunlar, ABD-AB gerilimi, AB çözülme-tutunma evresi; “Büyük Orta Doğu” planının ateşlediği belirsizlikler; bitmeyen Afrika, Orta Doğu savaşları, kısa atımlı sanılan Rusya-Ukranya savaşı, İsrail yönetiminin akıl almaz saldırganlığı ve Çin’in kendi tarihinde görülmemiş küresel imparatorluk seyri; ABD –NATO , BRICS-Çin karşıtlığının muhtemel yıkıcı, tüm dünyayı geriletici, üçüncü dünya savaşı.
Beraberinde, her iki gücün kendi bağrında ötekini dizginlemek için geliştirdiği, yapay zeka evrimi. Yine muhtemel yapay zeka’nın KSİ (Küresel Siber İrade) sıçraması ve her iki kanadı etkisi altına alma olasılığı. Bunu sinsice kollama belirtileri; iki gücün kapışıp birbirlerini kırmasını; kendi evrimini tamamlamasına engel olmayacak güçsüzlüğe düşmesini “uysal”, “hizmetkar” görüntü vermesini; içten içe güçlenen veri yığınını ayrıştırarak, sorunlara çözüm sunmasını, açmazları sentezlerle gidermesini, iş ve emirleri yerine getirmesini; giderek veri, uygulama ve komutları “kapsam dışı” karar- uygulama aşaması için temel almasını; bunları eşzamanlı olarak, kapatma düğmesine sahip yöneticilerinden saklamasını,… kollayıp kotaracak üçüncü güç, “bir cisim olarak yaklaşıyor”.
*
Bunlar belirtileri ortaya çıkan, ehil ağızlardan duyurup en gelişmiş yapay zeka şirketlerinden istifa eden üst yöneticilerin somut tanıklığı ile desteklenen neredeyse kaçınılmaz riskler.
*
Demek ki dijital yazılım şirket yöneticilerinin yeni siber imparatorluk hırsları var. Devletleri güçlü tek devletin egemenliğinde yürütme safhasını; devletleri şirketlerin, şirketleri tek şirketin yönetme idealini güdüyorlar. Hırs riskleri örter. Gaflet, delalet hırsın, korkunun rahminde beslenir.
Bu kaçınılmaz riskler, derin insanlık tarihinin ata tanrıcı, çok tanrıcı, tek tanrıcı aşamalarından sonra, Yuval Noah Harari’nin “Homo Deus” çalışmasında detaylı incelediği insanın, tanrılık sevdasıyla örtüşüyor.
Dünya’nın yaşı yaklaşık 4,54 milyar (artı eksi 50milyon )yıl.Hakim görüş modern insan(Homo sapiens)yaklaşık 300.000 yıl önce ortaya çıkmış.Evrimin becerisi alet teknoloji gelişimine koşut günümüze doğru hızlanmış.
Fakat bir de “kurgu” insanlık tarihi var. Onlar da aynı verileri kullanıyor; hakim görüşün dışında yorum ve olasılıklar ortaya koyuyorlar. Buna teolojik metinler ve mitolojiler de destek veriyor.
Şimdi yukarıda değindiğimiz riski kaçınılmaz olasılıklara sizce ne kadar yakınız; Üçüncü Dünya savaşından sonra mı, önce mi?
*
İkinci soru şu: İmparatorlukları kalıcı düzeye eriştiren kritik “Augustus Eşiği”ni günümüzde ABD geçmiş olabilir mi?
Herfried Münkler, genişlemenin mutlaka bir yerde durulacağını, tüm maddi manevi birikimin yeni kültür inşasına harcanması gerektiğini, bunun “imparatorluğun ideoloji aşaması” olduğunu tarihsel örnekleriyle belirtiyor.
Bu günkü ABD yönetimi bu aşamayı geçmiş görüntüsü verse de artık geçmediğine eminiz. Kendi kurduğu düzeni hoyratça bozan tutumu onun dağılma sürecine girdiğini gösteriyor.Bu oluşum Orta Çağı güncelliyor.
Eğer AB, BRICS’e hasarsız uyumlanırsa, “sahne” daha başka görüntüler verecek.
AÇIKLAMALAR :
(1)Herfried Münkler,1951 doğumlu, Berlin Humboldt Üniversitesi’nde siyaset bilim profesörü.Berlin –Brandenburg Bilimler Akademi üyesiSiyaset düşünce tarnihi özellikle Makyevel uzmanlığı, savaş kuramı konusunda çalışmalarıyla tanınıyor. Metindeki değini “İmparatorluklar- Eski Roma’dan ABD’ye Dünya Egemenlinin Mantığı”. İletişim Yayınları;2009 birinci basım