YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN

ÇAREMÎN A BEŞA BINGEHÎ: PERGALA DARAYÎ YA HEVPAR, TEŞKÎLATA QASÊ Û MODELA BUDÇEYÊ

Piştgirîya Darayî, Fînansmana Bêfaiz, Veberhênana Hevpar û Serbixwebûna Aborî di Sîstema Aştîyê de

Amadekar: Xeratê Civaknas Zeki Altuboğa

 * AMANCA PERGALA DARAYÎ

Ji bo ku Yekîteya Sed Kooperatîfan ji aliyê aborî ve bi hêz û domdar be, divê dahat, xerckirin, veberhênanên hevpar û berpirsiyarên darayî yên 100 kooperatîfan bi nîzamakeke diyar ve bên girêdan.

Amanca vê pergalê ne ew e ku hemû dravî li cihekî tenê bicivîne. Amanc ew e ku her kooperatîf di dema parastina serbixwebûna xwe ya aborî de ji bo pêdiviyên hevpar bi hev re çavkaniyekê çêbike.

Peywendiyên darayî yên kooperatîfên ku bi hev re hilberînê dikin, ji xizmetên hevpar sûd werdigirin û beşdarî veberhênanên hevpar dibin divê zelal û pêbawer bin.

Armancên bingehîn ên pergala me ya darayî ev in:

 * Parastina serbixwebûna darayî ya her kooperatîfê.

 * Dabînkirina fînansmana rêkûpêk a xizmetên hevpar.

 * Piştgirîkirina veberhênanên hilberîn û îstihdamê.

 * Qezenckirina eraziya vala, keda vala û sermiyana biçûk ji bo hilberînê.

 * Tomarkirina ked û beşdariyên endaman.

 * Girêdana deynkirinê bi hilberînê û nirxên rastîn ên aborî ve.

 * Geşkirina rêbazên fînansmana bêfaiz û piştgiriyê.

 * Şopandina hemû dahat û xerckirinan bi rengekî zelal.

Formûla me ya aborî ya bingehîn:

Erazîya Vala + Keda Vala + Sermîyana Biçûk = Serbixwebûna Civakî û Îstihdama Temam

 * DU QASÊN BINGEHÎN ÊN PERGALA DARAYÎ

Di Yekîteya Sed Kooperatîfan de divê du avahiyên sereke yên darayî hebin.

A. Qasên taybet ên kooperatîfan

Her yek ji 100 kooperatîfan dahat û xerckirinên xwe birêve dibe.

Dahatên qasa kooperatîfê dikarin ji van pêk bên:

 * Para beşdariyê ya endaman.

 * Dahatên hilberîn û firotinê.

 * Dahatên xizmetê.

 * Dahatên ku kooperatîf ji kargehên xwe bi dest dixe.

 * Beşdariyên ku hevpar diyar dikin.

 * Dahatên proje û veberhênanê.

 * Bexş û piştgiriyên ku ji aliyê qanûnî ve tên qebûlkirin.

Kooperatîf hilberîn, kargeh û çalakiyên xwe yên aborî bi biryarên organên xwe yên desthilatdar dimeşîne.

Rêvebiriya yekîteyê nikare rasterast qasa taybet a kooperatîfê bikar bîne. Beşdariyên ku kooperatîf dê bide pergala darayî ya hevpar dispêrin qaîdeyên ku ji pêşve ve hatine diyarkirin.

B. Qasa hevpar a yekîteyê

Qasa hevpar a yekîteyê, fînansmana xizmetên ku 100 kooperatîf bi hev re jê sûd werdigirin û projeyên hevpar dabîn dike.

Dahatên qasa hevpar dikarin ji van pêk bên:

 * Beşdariyên xizmeta hevpar ên ku kooperatîfan diyar kirine.

 * Dahatên ku ji xizmetên hevpar hatine bidestxistin.

 * Dahatên ku ji kargehên yekîteyê bi xwe hatine bidestxistin.

 * Vegerên veberhênana hevpar.

 * Dahatên ku ji çalakiyên kirîn û bazarkirinê yên hevpar çêdibin.

 * Piştgirî û bexşên projeyan ên ku li gorî şertên qanûnî ne.

 * Çavkaniyên din ên ku hevpar û kooperatîf qebûl dikin.

Qasa hevpar ji bo pêdiviyên hevpar ên 100 kooperatîfan tê bikaranîn.

Qaîdeya girîng: Qasa yekîteyê qasa kesane an a kargeha taybet a kooperatîfan nîne. Tenê ji bo armancên hevpar ên desthilatdarkirî tê bikaranîn.

 * SÊ HESABÊN DARAYÎ YÊN CÛDA

Dibe ku hebûna tenê du qasan di pergalê de ne bes be. Ez pêşniyar dikim ku di warê hesabkirina dîjîtal û mafên hevparîyê de sê kategoriyên hesabên cûda bên avakirin.

 * Hesabê kooperatîfê

Hebûna darayî, deyn, dahat û xerckirinên taybet ên her kooperatîfê di vî hesabî de tên girtin.

 * Hesabê xizmeta hevpar

Fînansmana 25 Xizmetên Giştî, xerckirinên hevpar ên rêvebiriya yekîteyê û pêdiviyên binasaziya hevpar di vî hesabî de tên şopandin.

 * Hesabê veberhênana hevpar

Çavkaniyên ku ji bo depoya hewaya sar, wesayîtên veguhestinê, tesîsên hilberînê, Bazarên Gel, navendên perwerdeyê û veberhênanên hevpar ên mîna wan hatine veqetandin di vî hesabî de tên şopandin.

Divê ev sê hesab ji hev bên veqetandin.

Beşdariyeke kooperatîfê ya ji bo veberhênana hevpar divê wekî xerckirina xizmeta hevpar neyê nîşandan. Bi heman rengî çavkaniya ku ji bo xizmeta hevpar hatiye veqetandin jî nikare di veberhênaneke din de bi awayekî bêdesthilat bête bikaranîn.

 * AVAHIYA DARAYÎ YA 25 XIZMETÊN GIŞTÎ

Ji bo ku 25 Xizmetên Giştî karibin bi rêkûpêk bixebitin divê budçeya salane ya her xizmetê hebe.

Dema ku budçe tê amadekirin ev xerckirinên jêrîn tên berçavgirtin:

 * Beramberiyên personel û xizmetê.

 * Xerckirinên wesayît û veguhestinê.

 * Xerckirinên peywendî û binasaziya dîjîtal.

 * Xerckirinên perwerde û lêkolînê.

 * Xerckirinên kirê, enerjî û parastinê.

 * Xerckirinên nivîsgeh û keresteyan.

 * Veberhênanên tesîs û amûran.

 * Xerckirinên din ên mecbûrî yên ku xizmet pêdivî pê hebe.

Her xizmet lîsteya pêdiviyên xwe amade dike. Xizmetên Qase û Planlakirinê van daxwazan di nava budçeya hevpar de dinirxînin.

Rêza amadekirina budçeyê ya ku tê pêşniyarkirin:

 * Her xizmet plana xwe ya xebatê ya salane amade dike.

 * Karên ku bên kirin û çavkaniyên ku pêdivî bi wan heye tên diyarkirin.

 * Lêçûn tên hesabkirin.

 * Pêşengî tên diyarkirin.

 * Reşnivîsa budçeya yekîteyê tê amadekirin.

 * Pêşkêşî erêkirina organa desthilatdar tê kirin.

 * Budçeya ku hatiye erêkirin dikeve nava pergala dîjîtal.

 * Xerckirin dem bi dem tên rapor kirin.

Tu yekîneya xizmetê nikare bêyî desthilata pêwîst derkeve derveyî budçeya ku ji wê re hatiye veqetandin.

 * PERGALA BEŞDARIYÊ YA HEVPAR Û BÊDEYA XIZMETÊ

Ji bo ku 100 kooperatîf karibin ji xizmetên hevpar sûd werbigirin pêdivî bi rêbaza fînansmana hevpar heye.

Lê belê kapasîteya hilberînê, jimareya endaman û mezinahiya aborî ya her kooperatîfê ne wek hev e. Ji ber vê yekê girtina heman mîqdara beşdariyê ji her kesî re ne her tim adil e.

Ez sê rêbazên bingehîn ên beşdariyê pêşniyar dikim:

A. Beşdariya hevpar a sabit

Ew para beşdariyê ya bingehîn e ku ji bo tevlêbûna her kooperatîfê ya ji xerckirinên bingehîn ên xizmetên hevpar re hatiye diyarkirin.

B. Beşdariya li gorî bikaranînê

Kooperatîfa ku xizmetê zêdetir bikar tîne dikare zêdetir tevlî lêçûnên guherbar ên wê xizmetê bibe.

Weke nimûne, xerckirina veguhistinê ya kooperatîfa ku xizmeta veguhestinê ya hevpar zêdetir bikar tîne li gorî miqdara bikaranînê tê hesabkirin.

C. Beşdariya li gorî hêza aborî

Bi berçavgirtina kapasîteyên darayî yên kooperatîfan dikarin rêjeyên cûda yên beşdariyê di fînansmana xizmetên hevpar de bên sepandin.

Di vê rêbazê de divê barên ku destpêkirina hilberînê ji bo kooperatîfên biçûk û nû hatine avakirin giran bikin, nebin.

Formula beşdariya hevpar a ku tê pêşniyarkirin

Beşdariya Xizmeta Hevpar = Beşdariya Bingehîn + Para Bikaranînê + Beşdariya Piştgiriyê ya Biryarkirî

Ev formula domdariya xizmetên hevpar dabîn dike. Rêjeyên beşdariyê her sal bi xebata budçeyê tên diyarkirin û ji aliyê organa desthilatdar ve tên erêkirin.

 * QASA HEVPAR Û BELAVKIRINA DAHAT-XERCKIRINÊ

Her çavkaniyeke ku dikeve qasa hevpar li gorî armanca ku dê ji bo çi bête bikaranîn divê bête tomar kirin.

Çar qadên budçeyê yên bingehîn ên ku tên pêşniyarkirin:

Qada budçeyê| Armanca bikaranînê

Budçeya xizmetên giştî| Xebitandina 25 Xizmetên Giştî

Budçeya veberhênana hevpar| Tesîsên nû, wesayît û binasazî

Budçeya piştgiriyê| Piştgiriya ji bo kooperatîfên di rewşeke zor de û pêdiviyên hevpar

Budçeya yedek û rîskê| Xerckirinên ne li bendê û ewlehiya darayî

Rêjeyên van qadên budçeyê dikarin di serî de bi texmînî bên amadekirin. Lê belê divê rêjeyên teqez piştî dîtina daneyên dahat-xerckirinê yên rastîn û pêdiviyên veberhênanê bên diyarkirin.

Tomarên her qadeke budçeyê ji bo xwe ne.

Veguhestina çavkaniyekê ji budçeyekê bo ya din divê girêdayî qaîdeyên desthilat û erêkirinê yên ku ji pêşve ve hatine diyarkirin be.

 * FÎNANSMANA BÊFAIZ Û KREDÎYA HILBERÎNÊ

Armanca bingehîn di nêzîkatiya darayî ya Sîstema Aştîyê de avakirina pergaleke fînansmanê ye ku piştgiriyê dide hilberînê û peywendiyên deyn dispêre çalakiyên rastîn ên aborî.

Di vê modelê de li şûna deynkirina bi faiza sabit, rêbazên fînansmana bêfaiz ên li gorî qanûnê û modelên hevpariyê yên ku dispêrin hilberînê tên geşkirin.

Rêbazên sereke:

A. Fînansmana hevparîyê

Heke kooperatîfek bixwaze tesîseke nû ya hilberînê ava bike kooperatîfên din an endam dikarin bibin hevparên projeyê.

Nimûne:

 * 10 kooperatîf dixwazin tesîseke hilberînê avabikin.

 * Her yek ji wan mîqdarekî diyar sermiyan datîne.

 * Tesîs li ser esasê hevparîyê tê avakirin.

 * Dahat û zirar li gorî peymana ku ji pêşve ve hatiye qebûlkirin û qaîdeyên hiqûqî tên parvekirin.

B. Fînansmana li beramberî mal

Makîne, wesayît an keresteya ku hilberîner pêdivî pê heye rasterast tê peydakirin.

Hilberîner beramberiya vê fînansmanê bi şertên ku di peymanê de hatine diyarkirin bi riya berhem an dahatê dide.

C. Seneda hilberînê

Mafê berhem an dahatê yê pêşerojê yê projeyeke hilberînê dikare bi belgeyeke ku xwedî şertên eşkere ye bête tomar kirin.

Seneda hilberînê:

 * Divê nîşan bide ku dispêre kîjan hilberînê.

 * Divê miqdara hilberînê an rêbaza hesabkirinê diyar bike.

 * Divê dîroka radestkirinê û berpirsiyariyan rave bike.

 * Divê rîsk û zirarên gengaz diyar bike.

 * Divê statûya hiqûqî û veguhestinebûna xwe bi eşkere sererast bike.

Divê seneda hilberînê nebe sozeke dravî ya ku beramberiya wê tune ye.

D. Fînansmana piştgiriyê

Ji bo kooperatîfên ku di rewşeke zor de ne, bi şertên ku hevpar qebûl dikin re piştgirî dikare bête dayîn.

Ev piştgirî dikare di awayê hibe, beşdariya piştgiriyê ya bêberamber, fînansmana bêfaiz a vegerî an veberhênana hevpar de bête sererastkirin.

Divê peyman û tomarkirina ji bo her rêbazê cûda be.

 * TEŞKÎLATA QASÊ WÊ ÇAWA BIXEBITE?

Xizmeta 18an a Giştî ku Qase ye, navenda tomar, dravdan û raporlamayê ya pergala darayî ye.

Lê belê xizmeta Qasê bi tena serê xwe xwedî desthilata bikaranîna dravî ya bê sînor nîne.

Erkên teşkilata qasê:

 * Tomarkirina dahatan.

 * Sevqirina xerckirinan li gorî belgeyên wan.

 * Kirina dravdanan li gorî qaîdeyên desthilatdarkirinê.

 * Cûdagirtina hesabên kooperatîf û yekîteyê.

 * Şopandina hesabên veberhênana hevpar.

 * Raporkirina pêkhatinên budçeyê.

 * Şopandina deyn û alacakiyan.

 * Girtina tomarên darayî yên dîjîtal bi nûkirî.

 * Sepandina kontrolên ku rê li ber xerckirinên bêdesthilat digirin.

 * Pêşkêşkirina belgeyên pêwîst ji organên kontrolê re.

Pergala dravdanê

Divê ji bo her dravdanê ev agahdariya jêrîn hebin:

 * Sedema daxwaza dravdanê.

 * Biryar an peymana têkildar.

 * Mîqdara dravdanê.

 * Yekîneya ku dravdanê daxwaz dike.

 * Desthilatdarê ku erê dike.

 * Belgeya dravdanê.

 * Tomara jimêryariyê.

Bi qasî ku pêkan be divê daxwaza dravdanê, erêkirin û tomara jimêryariyê ji aliyê kesên cûda ve bên meşandin. Bi vî rengî rê li ber kontrolkirina hemû karên darayî ji aliyê kesekî tenê ve tê girtin.

 * KARTA KOOPERATÎFÊ YA DÎJÎTAL Û HESABÊN DARAYÎ

Wê her endamî xwedî Karta Kooperatîfê ya Dîjîtal be.

Ev kart dê dabîn bike ku endam peywendiyên xwe yên aborî yên di nava pergala kooperatîfê de bişopîne.

Lê belê kart bixwe ne drav an kredî ye. Kart amûrek e ku gihîştina hesabên desthilatdarkirî dabîn dike.

Ez pêşniyar dikim ku di pergala dîjîtal a endam de çar tomarên ku ji hev cûda ne hebin:

 * Bakiya drav

Ew bakiya dravî ya heyî ye ku endam dikare di nava pergala kooperatîfê de bikar bîne.

 * Bakiya kedê

Beramberiya keda endam a ku pêşkêşî pergalê kiriye û hatiye piştrastkirin nîşan dide.

Weke nimûne, hake endam 20 saetan xebitî be ev xebat bi riya tomara kar a erêkirî dikeve hesabê kedê.

Veguhestina tomara kedê bo nirxê dravî, mahsupleşandina wê bi mal an xizmetê re divê dispêre qaîdeyên ku ji pêşve ve hatine diyarkirin.

 * Sînorê krediyê

Sînorê bikaranîna kredî veya fînansmanê yê ku ji aliyê organên desthilatdar ve ji bo endam hatiye erêkirin e.

Sînorê krediyê ne dravê heyî yê endam e.

 * Hesabê deyn

Mîqdara fînansmanê ye ku endam bikar aniye û hîn nedaye paş.

Pêwîst e ku ev her çar hesab tevlîhevîyî hev nebin.

Nimûneya kirînê

Endamek dixwaze ji Bazara Gel berhemekî bi nirxê 1.000 TL bistîne.

 * 300 TL bakiya drav a heyî heye.

 * 200 TL beramberiya kedê ya piştrastkirî heye.

 * Sînorê fînansmanê yê bikaranbar bi mîqdara 500 TL heye.

Endam di mercên ku pergal destûrê dide de dikare bi bikaranîna van sê çavkaniyan siparişê bide.

Lê belê:

 * 300 TL ji bakiya drav tê kêmkirin.

 * 200 TL ji hesabê kedê tê kêmkirin an tomara mahsupleşandina têkildar tê çêkirin.

 * Bikaranîna fînansmanê ya 500 TL dikeve hesabê deyn.

Bi vî rengî bi eşkere tê dîtin ku endam kîjan çavkaniyê bikar aniye.

 * FONU VEBERHÊNANA HEVPAR

Ji bo mezinbûna demdirêj a Yekîteya Sed Kooperatîfan ez pêşniyar dikim ku Fonekeke Veberhênanê ya Hevpar a cûda bête avakirin.

Divê ev fon ji xerckirinên rojane cuda bête girtin.

Pêşengiyên fona veberhênanê:

 * Tesîsên hilberînê.

 * Depokirina çandiniyê û tesîsên hewaya sar.

 * Wesayîtên veguhestinê yên hevpar.

 * Bazarên Gel.

 * Bazarên Darîn (Ahşap Çarşı) û kargehên hilberînê.

 * Navendên perwerdeya pîşeyî.

 * Binasaziya dîjîtal.

 * Projeyên enerjî û binasaziyê.

 * Navendên hilberîn û belavkirinê yên herêmî.

Qonaxên biryara veberhênanê

Divê ji bo her veberhênanê ev xebata jêrîn bête kirin:

 * Diyarkirina pêdiviyê.

 * Lêkolîn û fîzîbîlîte.

 * Hesabkirina lêçûna veberhênanê.

 * Diyarkirina çavkaniya fînansmanê.

 * Eşkerekirina ku veberhênan a kî ye.

 * Diyarkirina berpirsiyariya xebitandin û parastinê.

 * Girêdana parvekirina dahat û xerckirinê bi peymanê ve.

 * Erêkirina organên desthilatdar.

Qezencbûna veberhênanê bi tena serê xwe ne bes e. Divê tevkariya wê ya ji hilberîn, îstihdam û feydeya civakî re jî bê nirxandin.

 * FONA PIŞTGIRÎ Û RÎSKÊ

Ne mecbûr e ku her kooperatîf xwedî heman hêza aborî be. Hin kooperatîf di dema avakirinê de ne hin jî dibe ku bi salan e hilberînê dikin.

Ji ber vê yekê fona piştgiriyê ya hevpar girîng e.

Rewşên ku fon dikare tê de bête bikaranîn:

 * Afatên xwezayî.

 * Zirarên hilberînê.

 * Têkçûnên tesîsê yên ne li bendê.

 * Tengasiyên demkî yên dravî.

 * Rewşên ku domdariya xizmetên hevpar tehdît dikin.

 * Piştgirîkirina kooperatîfên ku dixwazin ji nû ve dest bi hilberînê bikin.

Kooperatîfa ku ji fona piştgiriyê piştgiriyê digire li gorî siruşta piştgiriyê dikare xwedî berpirsiyariya rapor û vegera paş bibe.

Divê hibe û fînansmana vegerî bi eşkere ji hev bên veqetandin.

Ev fon nikare li ser bingeha imtiyaza kesane an nêzîkatiya siyasî bête belavkirin. Prensîbên serlêdan, nirxandin û biryarê divê ji pêşve ve bên eşkerekirin.

 * KONTROLA DARAYÎ Û ZELALÎ

Pêbaweriya pergala darayî girêdayî kontrolê ye.

Divê kontrol ne tenê kontroleke ku di dawiya salê de tê kirin be. Divê di tevahiya salê de tomar û şopandin bên kirin.

Avahiya kontrolê ya ku tê pêşniyarkirin:

Tomara rojane: Dahat û xerckirin di dema xwe de tên tomar kirin.

Rapura mehane: Qase, budçe û rewşa deyn-alacakiyê tên rapor kirin.

Nirxandina sêmehane: Pêkhatinên budçeyê û pêşveçûnên veberhênanê tên lêkolînkirin.

Kontrola salane: Hesab, belge û çalakî li gorî qanûnên têkildar tên kontrolkirin.

Di kontrolan de bersiva van pirsên jêrîn tê lêgerîn:

 * Drav ji kîjan çavkaniyê hat?

 * Li gorî kîjan biryarê hatiye xerckirin?

 * Xerckirin bi rastî hatiye kirin?

 * Mal an xizmet hatiye radestkirin?

 * Bihayî û lêçûn guncav e?

 * Budçe hatiye şopandin?

 * Mafên hevparan hatine parastin?

 * Lihevketina berjewendiyan an neheqî heye?

Divê organên kontrolê karibin bi serbixwe ji rêvebirî û xebatkarên qasê re erka xwe bikin. Di rewşên ku pêwîst de divê ji xizmetên kontrola derve yên desthilatdar û pisporiya serbixwe ham sûd bête wergirtin.

 * NIMÛNE: MODELA DARAYÎ YA HEVPAR A 100 KOOPERATÎFAN

Nimûneya jêrîn budçeyeke xeyalî ye ku ji bo nîşandana çawaniya xebatê ya pergalê hatiye amadekirin. Ne dahata rastîn an rêjeya teqez a beşdariyê ye.

Werin em bêjin ku her yek ji 100 kooperatîfan qebûl kir ku mehê 10.000 TL beşdariya xizmeta hevpar bide.

 * 100 kooperatîf × 10.000 TL = 1.000.000 TL beşdariya hevpar a mehane.

 * 1.000.000 TL × 12 meh = 12.000.000 TL beşdariya hevpar a salane.

Çawaniya bikaranîna vê mîqdarê li gorî budçeya ku hatiye erêkirin tê diyarkirin.

Weke nimûne budçeya salane dikare bi vî rengî bête planlakirin:

Qada budçeyê| Rêjeya nimûne| Mîqdara salane

Xizmetên giştî| %40| 4.800.000 TL

Veberhênanên hevpar| %30| 3.600.000 TL

Fona piştgiriyê| %15| 1.800.000 TL

Budçeya yedek û rîskê| %15| 1.800.000 TL

Tevahî| %100| 12.000.000 TL

Ev belavkirin senaryoyeke destpêkê ye. Divê budçeya rastîn piştî lêkolîna pêdiviya personel, lêçûnên tesîsê, miqdara bikaranîna xizmetê û hêza dravdanê ya kooperatîfan bête amadekirin.

Her wiha para beşdariyê ya di vê nimûneyê de ji sermiyana hilberînê ya taybet a kooperatîfan cûda tê nirxandin.

 * QONAXÊN DAMAZRANDINA PERGALA DARAYÎ

Pergala darayî ya hevpar di rojekê de nare avakirin. Pêşî divê binasaziya tomar û kontrolê bête avakirin.

Qonaxa yekem: Envantera darayî

Dahat, xerckirin, hebûnên heyî, deyn û pêdiviyên darayî yên 100 kooperatîfan tên diyarkirin.

Qonaxa duyem: Veqetandina hesaban

Hesabên kooperatîfê, hesabên xizmeta hevpar û hesabên veberhênana hevpar ji hev tên veqetandin.

Qonaxa sêyem: Budçeya hevpar

Budçeya salane ya 25 Xizmetên Giştî tê amadekirin.

Qonaxa çaram: Qaîdeyên beşdariyê

Esasên beşdariya sabit, para bikaranînê û beşdariya piştgiriyê tên diyarkirin.

pêncem: Jimareya dîjîtal

Hemû tomarên dahat, xerckirin, ked, kredî û deyn di hesabên ku ji hev cûda ne de tên şopandin.

Qonaxa şeşem: Modelên fînansmana bêfaiz

Çarçoveya hiqûqî û darayî ya modelên wekî hevparî, fînansmana li beramberî mal, seneda hilberînê û fînansmana piştgiriyê tê amadekirin.

Qonaxa heftem: Kontrol

Pergala kontrola navxweyî, raporlam û kontrola li gorî qanûnan tê xebitandin.

 * ENCAM: QASA HEVPAR, EWLEHIYA HEVPAR Û ABORIYA HILBERÎNÊ

Pergala darayî ya Yekîteya Sed Kooperatîfan divê bêyî rakirina serbixwebûna aborî ya kooperatîfan hêzeke hevpar çêbike.

Her kooperatîf hilberîn û qasa xwe birêve dibe. Yekîte pêdiviyên hevpar dabîn dike. Fona veberhênana hevpar kapasîteya hilberînê mezin dike. Fona piştgiriyê piştgiriyê dide kooperatîfên ku di rewşeke qels de ne. Karta Kooperatîfê ya Dîjîtal jî peywendiyên drav, ked, kredî û deyn ên endaman tomar dike.

Prensîba bingehîn a vê pergalê ev e:

Keda endam tomarbûyî, qasa kooperatîfê serbixwe, budçeya xizmetên hevpar zelal, veberhênan dispêrin hilberînê, hemû hesab divê kontrolbar bin.

Serkeftina darayî ya Yekîteya Sed Kooperatîfan divê ne tenê bi wê yekê bête pîvan ku çiqas drav kom kiriye. Divê bi qasî ku hilberînê çêkiriye, derfetên kar ji bo çend kesan dabîn kiriye, çiqas çavkaniya vala nirxandiye û serbixwebûna aborî ya endaman di kîjan astê de geş kiriye jî bête pîvan.

Drav xizmetê ji hilberînê re dike. Hilberîn xizmetê ji civakê re dike. Hevparî pêbaweriyê diafirîne. Piştgirî serbixwebûnê bi hêz dike.