SESSİZLİĞİN HİKMETİ
Birincisi, Descartes insanı tanımlamak için “konuşan hayvandır” tanımlaması yapmış.
2.Siyasal yöneticiler çoğunlukla sözel zekalılardan oluşuyor.
3.Teknoloji sayısal zekanın ürünüdür.
4. Saf bilgi, sayısaldır. (1)

Bu önermeleri sayı, söz uyumsuzluğunun kesiksiz karşıtlığı için verdim. Biri yapar, öteki konuşur. Azınlığı, yaptıktan sonra konuşurken; çoğunluğu, yapmış veya yapacak gibi konuşur.

Keşifler çoğunlukla sayısaldır; bunu bilirsiniz. Sözel olanları ise sayısal zemine bina edilirler.
Toplum yöneticileri sözelde kümeleniyor. “İnsaflı” davranırsak, yöneticilerin çoğu, sözel işlevlidir. İnsanlık hakikati bilme, öğrenme isteğinde samimi olsaydı, insan beyni iki kısma ayrılmazdı. Beynin sol tarafı matematiksel, mantık esaslı; sağ tarafı sanat,mekan algısı ile ilgili. Bu algı da ölçüm ve tahayyül esaslı olduğundan sayısal bağlantılıdır. Pratik olarak sol tarafı “motor, sağı ise “kaporta” olarak anlayalım.
Savaşların, çatışmaların, bencilliğin eşitsizliğin sebebi, kutsal metinlerin başlangıcındaki “söz”ün spekülatif yansımasından kaynaklandığını düşünüyorum. Farklı ifadeyle, üst katmanlar, alt katmanlara göre sayısal; alt katmanlar, üst katmanlara göre sözel oluyor. Buna göre yönetici yetkinliği, sayısal verinin, sözel düzeye eylem olarak gösterme becerisiyle anlaşılır.
Mevlana Celaleddin’in şu sözü açıklayıcı olacaktır: “ Eğer kılıcın tahtadan ise bırak kınında kalsın.”
Konumuz bağlamında o “kılıç”, söz’dür. Yani “söz” ya savaşmaya ya da korkutmaya yarıyor.
*
Bu yüzden ilahi elçiler, kutlu kişiler susmayı konuşmaktan; uçmayı, koşmaktan; koşmayı, yürümeden üstün tutmuşlar. Kısaca susmak, eyleme konuşmaktan daha yakındır. (2)
Demek ki hesapsız konuşmak, bilinenin tersine geliştirmiyor. Sözün niceliği, eylemin niteliğine erişmesi için veri, yani sayısal içerik gerekiyor.
Peki eylemin kaynağı nedir; söz mü, sayı mı? Eylem kararı, beynimizin her iki kısmının koordinasyonuyla ön lobda oluşuyor. Burada dikkat edeceğimiz nokta “koordinasyon”yani uyum ölçüsü.
Fatih Sultan Mehmet Bizansı kuşattığında muteber yöneticiler meleklerin dişi mi, eril mi olduğunu tartışıyorlarmış. O zamanlardan bu güne değişen bir şey yok: kifayetsiz acizliğin tek tutamağı retorik hal revaçta. Tüm “yansız” tarih, nakarat nişanlarıyla dolu.
Maalesef toplumlar, yöneticilerin, liderin vaatlerine bağımlıdır. Bu vaatler, çoğunlukla gerçekleşmez; gerçekleşenlerin getirisi ise götürdüğüyle kıyaslanmayacak kadar ağırdır. Ayrıca, bunun sorumlusu yöneticiler sanılmasın. Ataletin sömürünün sebebi, sözü eyleme tercih eden toplumlardır. Aynı şekilde, Allah’ın doğayı hal lisanıyla “konuşturması”(ki tabiat, var oluş eylemidir), insanların O’nun emirlerine uymasını sağlamıyor. O emirleri din adamlarından dinlemek istiyor; dinledikçe, eylem basamaklarından beklenti çukurlarına iniyorlar.
*
Nasıl maddedeki devinim zamanı oluşturduysa; boşluk, eylemi; eylem de tekamülü(evrensel yarar) oluşturdu.
“Otuz çubuk bir tekerleğin
Merkezinde birleşir.
Ama arabanın işe yaraması ,
Ortadaki boşluktandır.
Kili yoğurup kap yaparız.
Ama kabın içindeki boşluktur yararı.
Bir odaya kapılar ve pencereler açarız.
Ama odanın işe yaraması o boşluktandır.
Dolayısıyla, sahip olmak ne kazançsa,
Olmayan (boşluk) o kadar işe yarar.”
(Lao Tzu/Laozi) (3)
Yukarıdaki alıntı, ne sayısal, ne de matematiksel formül; bu yüzden çelişkiye düştüğüm sanılmasın. Yukarıdaki sözler, kendini, yani yeni sözler türetmiyor; kendini var eden eylemin duyumsamasını, eylem olarak yeniden kendinin önüne koyuyor.
SESSİZLİK ŞİFADIR
Bu ara başlıktan, “ne öldüren, ne güldüren” yüksek maliyetli ilaç sektörü akla gelmesin. İnsanlık onlardan gelecek zamanlarda vaz geçecek: çünkü kazanç ve tekel esaslı inşa edildiler.
Aklın yakıtı olan nöro transmitter adlı kimyasallarmilyarlarca sinir hücresini akışkan sinyalli aktive ediyor. Bunlar glutamat, asetilkolin, dopamin, noradrenalin, gama amino bütirik asitler ve serotonin.Esas nokta bu kimyasalları bir araya getirmek sanılmasın; onları uygun çevre koşullarında kullanırsak hakikat suyundan yudumlarız. Sahip olmak yerine, içrek(mündemiç) olmaktır mesele.İblisliğin, kötülüğün kol gezmesine , şeytani saptırıcılığa alaverelere baktığınızda, varlıklılarda sayılan kimyasalların bolluğundan şüphe edemeyiz. Onlarda olmayan, sessizlik; vicdanlarını susturan gürültü esaretidir.Öyle ki o gürültüyü her yerde hazır ve nazır istiyorlar.
Toplumsal barış için farklı bir öneri sunuyorum : Kolluk kuvvetleri önce gürültücünün peşine düşmeli. Yalnız bu kollamanın yararlı, başarılı olması için istisnası olmamalı; gürültü kapsamına giren ne varsa kolluğun yasal yaptırımına tabi tutulmalı.
Bunun sebebi gürültünün hakikat karşıtlığıdır. Çünkü hakikat, hal ve olguların dilidir. Gürültü ise ses oktavları miktarınca hakikat önüne surlar örer.
Sağlık sorunları olan kişilere sigorta hizmeti veren Avanti Travel Insurance araştırmasına göre 2027’de ziyaret edilebilecek dünyanın en sessiz şehirleri sıralamasında ilk 10 Avrupa’dan. Euronews aktarmış:Venedik (İtalya),Lizbon(Portekiz), Amsterdam(Hollanda),Barselona(İspanya), Brüksel(Belçika), Atina(Yunanistan), Zürih(İsviçre),Milano(İtalya),Floransa(İtalya), Stockholm(İsveç). Türkiye’den hiçbir şehir yok!
Dikkat ettiniz mi: Turizm acenteleri ziyaret edilecek güzellikleri, sessizliğe dayandırmışlar; nihayet öneri yapacak “rüşte” eriyorlar.
Kötü yöneticilerden bezmiş halklar bezginliklerinin sebebinin kendileri olduğunu idrak edinceye kadar kötü yönetilecekler.Çünkü sözleri ,vaatleri olgulara , hallerin önüne koyuyorlar.
Hollywood dahi sormuştu: “Neden adalet, sözlere emanet edildiğinde “şeytanın avukatları”galebe çalıyor?”
Neden yasalar çoğaldıkça, sorunlar artıyor. Neden hakikat, sözün insafına terk edildi? Sonu gelmez sorular girdabından çıkamayız.
Hayatın çekilmezliğinden bunaldığımızda doğanın sessizliğine sığınmadığımızda o sorunların ve çaresizliğimizin kurbanı oluruz. O kesif kirli koşullar imkansızlıkları doğa oluşturmuyor.Onlar sözü işten üstün tutanlar, gürültüyü artıranlar, insanları gürültü ile bir birine düşman yapanlar “sağlıyor”. Sağlık amaçlı sağlık değil; “sağlık” adı altında bunu yapıyorlar. çünkü sistem böyle sürüyor. Gürültüyü kendi içinde “özgürce” kanıksa ki yukarıdan gelenleri hazmedesin. Hatta kolluğun emeğini cezasızlıkla israf ederek bunu sağlamlaştırıyorlar. Bu noktada yine açıklamalıyım: yöneticileri bu oluşumun kaynağı görmemeliyiz. Bu küresel sistemin, aklı vicdandan ayırma yöntemidir. Sonra boşta kalan akla, ikonlar,putlar, bencillik, benlik el koyuyor.
AÇIKLAMALAR:
(1)Bilgi: bilen (özne) bilinen(nesne)kurulan ilişkinin etkisidir.Veri (datum) ise ölçüm, sayım, deneye, gözlem sonucu elde edilir. Bilginin işe yarayanı veri denir. Veri temelde ve esasta sayısadır; sözel veri “yorum” belirsizliği ile maluldur. Çünkü sayı, etkileşimin bütün süreçlerinde firesiz olurken, dil göreceliğin kapsamından çıkamaz. Sayı, nitelik nicelik evrenini kapsarken, söz niceliğe bağımlıdır.
(2)”Bilenler söylemiyor, söyleyenler bilmiyor” Çinli düşünür Lao Tzu (MÖ 571-471)Eylemin aktarılmaz hal esaslı bilgi olduğunu anlatır. Diğer bir deyişle anlatım, eylemden uzaklaşmadır.
(3)2500 yıl önce Lao Tzu’nun kaleme aldığı Tao Te Ching’in 11 ayeti. Taoizm felsefesinde boşluk (Wu) “yokluk” veya “eksiklik” değildir. Tam aksine potansiyelin,akışın, hayatın var olduğu ana boşluktur.