Turgay Çoruhlu
Kuantum Ne(değil)dir?
15.08.2021
226 Okunma, 0 Yorum

Medya veya pazarlamada gelişigüzel kullanılan kavramlardan biri kuantumdur. İnternette “kuantum diyet” diye bir kitap görünce bir fizikçi olarak bir yazı yazma ihtiyacı hissettim. (Kuantum kelimesi Türkçeye nicem olarak çevrilmiştir. Latince “Ne kadar” demektir.)

Kuantum kelimesi kuantum fiziği ile hayatımıza girmiştir. Modern fizik denilince akla ilk Einstein’ın görelilik kuramı ile kuantum mekaniği gelir. Klasik fizik (Newton fiziği de denir) ile pek çok problemimizi çözmüş olsakta (uzaya gönderdiğimiz roketlerde bile bu kanunları kullanıyoruz) hız ışık hızına yaklaştıkça veya boyut çok küçüldükçe (atomun içine girdiğimizde) yetersiz kalmaktadır. Işık hızı ile karşılaştırılabilir hızlar söz konusu olduğunda izafiyet teorisini ve elektronun yarıçapından daha küçük sistemlerde ise kuantum fiziğini kullanmaktayız. (Hem çok hızlı hem de çok küçük durumlarda ise kuantum alan teorisi kullanılmaktadır). Görelilik kuramının aksine kuantum teorisi birden çok bilimadamı tarafından geliştirilmiştir. En bilinenleri Planck, Einstein, Bohr, Heisenberg, Pauli ve Schrödinger’dir.  

Peki neden kuantum bu kadar meşhur ki bilip bilmeden herkes onu bir pazarlama aracı olarak kullanıyor? Çünkü kuantum fiziğinin bazı çıkarımları/açıklamaları (teorik veya deneysel olarak ispatlanıyor olmasına rağmen) mantığımıza aykırı geliyor. En bilinen örneği  Schrödinger’in Kedisi olarak bilinen düşünce deneyidir.  

Schrödinger kuantum fiziğine en büyük katkı yapanlardan biri olmasına rağmen (problemleri çözmek için kullandığımız dalga denklemini bulmuştur), bazı sonuçları saçma bulmuş ve kuantum fiziğinin yanlış(!) olduğunu göstermek için meşhur kedili düşünce deneyini kurgulamıştır. Dışarıdan soyutlanmış bir kutunun içinde bir kedi ve yarılanma ömrü bir saat olan bir radyoaktif madde olsun. Klasik mekaniğe (ve bizim sağduyumuza) göre bir saat sonra kutuyu açtığımızda radyasyondan dolayı kediyi ölü buluruz veya kedi bir şekilde hayatta kalmayı başarmıştır ve canlıdır. Ancak kuantum fiziğine göre (kutu açılmadıkça) üçüncü bir durum/ihtimal daha var. Kedi hem ölü hem canlıdır! (Fakat kutuyu açtığımızda kediyi ya ölü ya da canlı buluruz. Olası durumlardan tek bir duruma çökmüştür/indirgenmiştir). Schrödinger bunun ve dolayısıyla kuantum fiziğinin absürt olduğunu söylemiştir.

                                                                     Kuantum fiziğine göre gözlemci fiziksel olayın parçasıdır.

Schrödinger’in kurgusu Çift Yarıkta Girişim deneyinin genel halidir. Bu deneyde iki yarıklı bir perdeye elektronlar gönderilmekte ve arkadaki ekranda oluşturduğu desenlere bakılmaktadır. Elektronlar tanecik yapıda olduklarından ekranda iki tane çizgi belirmesi beklenirken elektronların dalga gibi davrandığı ve ekranda girişim deseni oluşturduğu görülmüştür. Elektronları yarıktan geçerken bir dedektör ile izlemeye kalktığımızda ise elektronlar parçacık gibi davranmakta ve ekranda iki tane çizgi oluşmaktadır. Yani gözlemci olaya müdahil olduğunda (ölçüm yapmak istediğinde) sistemin doğası değişiyor. (Elektron biz ölçüm yapmadığımız sürece tanecik ve dalga özelliklerinin her ikisinede aynı anda sahiptir). Akıl ve sağduyumuza aykırı gözükmesine rağmen deneyler kuantum fiziğinin öngördüğü sonuçları doğrulamaktadır ki bu da onun neden hala ve güçlü şekilde ayakta olduğunu açıklamaktadır.

Klasik mekaniğe göre bir sistemi betimleyen gerekli değişkenleri (konum, hız, enerji vb.) biliyorsanız o sistemin herhangi bir t zamanındaki durumu hakkında (ihmal edilebilir hata paylarıyla) kesin yorumlar yapabilirsiniz. Yani bugünkü başlangıç değerlerinden yarın ile alakalı kesin çıkarımlar yapabilirim. Ama kuantum dünyasında ise kesin bilgiler değil olay/sistemin gerçekleşme ihtimali verilmektedir. Bir elektronun yörüngedeki yerini kesin olarak söyleyemiyoruz. Şu kadar ihtimalle şuradadır diyebiliyoruz sadece. Einstein “Tanrı zar atmaz” lafını bundan ötürü söylemiştir.

Kuantumun akıl almazlıklarından biri de kuantum tünellemedir. Bir elektronun enerjisinden daha büyük bir potansiyel enerjiye sahip bir engel düşünün. Klasik olarak düşündüğümüzde engeli geçemez deriz ama kuantum mekaniğine göre ise engeli aşabiliyor. Hem engelin içinde hem de engelin ötesinde çözüm yazabiliyoruz. Buna kuantum tünelleme deniyor. Nanoteknolojinin vazgeçilmez araçlarından Geçirimli Elektron Mikroskopu-Transmission Electron Microscope (TEM) bu ilkeye dayanmaktadır. Kuantum sıçrama kavramı imkânsız gözüken engelleri aşma anlamında kullanılmaktadır. Kuantum fiziğinde ise fotonun yayılımı veya emilimi yoluyla belli bir enerji seviyesinden başka bir seviyeye geçmeyi ifade eder.

Kuantum fiziğinin başka bir gizemli kavramı süperpozisyondur (Üst üste gelme). Buna göre bir elektron aynı anda birden çok yerde bulunabilir.

Masa üstündeki bir kalem devrildiğinde aslında her tarafa doğru devrilmektedir ama biz ona baktığımızda onu tek bir durumda (devrildiği yerde) görürüz. M. Lütfi Hocaoğlu bundan yola çıkarak arz ve semavat kavramlarına gerçek uzay ve olasılıklar uzayı demektedir. Bizim yaşantımızla alakalı tüm seçenekler sema da aynı anda vardır (ve Allah bunların hepsini bilmektedir.) Biz yolumuzu seçtiğimizde (seçim yaptığımızda) olasılıklar uzayı (semavat) tek bir duruma (arza) indirgenir ki buda bizim yaşadığımız uzaydır. Mustafa İslamoğlu (ve Mustafa Okuyan) ise bunu “Allah tüm rolleri (tüm seçenekleri) yaratmıştır/göstermiştir ama dağıtmamıştır” şeklinde ifade etmektedir. O rollerden kendimiz bir rol (yol) seçiyoruz ve bu bizim hayatımız (arzımız) oluyor.

Kuantum fiziği tüm itiraz, ihanet(!), karşıt fikirler ve felsefi tartışmalara rağmen hayatımızın içinde olan garipliklerle dolu büyüleyici bir dünyadır ama “kuantum diyet, kuantum düşünce, kuantum yaşam,kuantum tasavvuf” vb egzotik laflar birer kandırmacadır. Kesinlikle uzak durulması gerekir. Genel olarak temel bilimlerdeki bir kavram pazarlama aracı olarak kullanılıyorsa şüpheyle yaklaşılmalıdır.

 

 

 

 






Son Eklenen Makaleler
Reşat Nuri Erol
Çözümler hemen, şimdi, derhal uygulanmalı - 1
22.10.2021 48 Okunma
5 Yorum 22.10.2021 09:39
Reşat Nuri Erol
70. Yılında İHO ve Uluslararası Sempozyumu…
20.10.2021 82 Okunma
5 Yorum 21.10.2021 09:52
Reşat Nuri Erol
‘Yarın’ değil; ‘bugün, hemen, şimdi, derhal’! - 3
17.10.2021 140 Okunma
5 Yorum 20.10.2021 10:09
Reşat Nuri Erol
‘Yarın’ değil; ‘bugün, hemen, şimdi, derhal’! - 2
16.10.2021 131 Okunma
7 Yorum 16.10.2021 10:49
Reşat Nuri Erol
‘Yarın’ değil; ‘bugün, hemen, şimdi, derhal’! - 1
15.10.2021 137 Okunma
4 Yorum 15.10.2021 09:34
Reşat Nuri Erol
‘İman eden ve salihatı amel edenler…’ (Ankebut, 7)
13.10.2021 164 Okunma
4 Yorum 15.10.2021 09:34
Reşat Nuri Erol
‘Kim cihad ederse yalnızca kendisi için cihad eder’-2
11.10.2021 173 Okunma
5 Yorum 11.10.2021 06:06
Reşat Nuri Erol
‘Kim cihad ederse yalnızca kendisi için cihad eder’-1
9.10.2021 164 Okunma
6 Yorum 11.10.2021 06:07
Reşat Nuri Erol
Mesele gerçekten çok vahim; çözüm üretelim - 2
7.10.2021 202 Okunma
6 Yorum 11.10.2021 06:09
Reşat Nuri Erol
Mesele gerçekten çok vahim; çözüm üretelim - 1
5.10.2021 174 Okunma
4 Yorum 05.10.2021 07:44
Reşat Nuri Erol
Oğuzhan Asiltürk, Zeki Sayın, İbrahim Saraçbaşı
4.10.2021 159 Okunma
4 Yorum 04.10.2021 10:27
Reşat Nuri Erol
“Bir avuç toprak” ve “Adını koyalım” yazıları
3.10.2021 139 Okunma
4 Yorum 03.10.2021 13:11
Reşat Nuri Erol
Mehmet Tekelioğlu: Prof. Dr. Galip Akhan beraat etti…
30.09.2021 130 Okunma
1 Yorum 30.09.2021 16:43
Reşat Nuri Erol
Türkiye’de ve Dünyada Adil Düzen Mümkün…
29.09.2021 187 Okunma
4 Yorum 29.09.2021 13:04
Reşat Nuri Erol
Afganistan.. İslam, devlet, düzen.. Adil Düzen-6
28.09.2021 233 Okunma
4 Yorum 28.09.2021 09:44
Reşat Nuri Erol
Afganistan.. İslam, devlet, düzen.. Adil Düzen-5
27.09.2021 215 Okunma
5 Yorum 27.09.2021 13:14
Reşat Nuri Erol
Afganistan.. İslam, devlet, düzen.. Adil Düzen-4
26.09.2021 246 Okunma
5 Yorum 26.09.2021 14:46
Reşat Nuri Erol
Afganistan.. İslam, devlet, düzen.. Adil Düzen-3
25.09.2021 226 Okunma
4 Yorum 25.09.2021 12:45
Reşat Nuri Erol
Afganistan.. İslam, devlet, düzen.. Adil Düzen-2
24.09.2021 237 Okunma
4 Yorum 24.09.2021 14:10
Reşat Nuri Erol
Afganistan.. İslam, devlet, düzen.. Adil Düzen-1
22.09.2021 267 Okunma
5 Yorum 23.09.2021 21:01
Reşat Nuri Erol
Korona konusunda yapmakta oldukları kötüdür-3
20.09.2021 263 Okunma
4 Yorum 20.09.2021 13:01
Reşat Nuri Erol
Korona konusunda yapmakta oldukları kötüdür-2
19.09.2021 285 Okunma
4 Yorum 19.09.2021 09:42
Reşat Nuri Erol
Korona konusunda yapmakta oldukları kötüdür-1
18.09.2021 307 Okunma
4 Yorum 18.09.2021 09:13
Reşat Nuri Erol
Korona fitnesi; fitne nedir, korona fitnesi nedir?-4
15.09.2021 359 Okunma
4 Yorum 15.09.2021 07:48
Reşat Nuri Erol
Korona fitnesi; fitne nedir, korona fitnesi nedir?-3
14.09.2021 260 Okunma
4 Yorum 14.09.2021 08:20
Reşat Nuri Erol
Korona fitnesi; fitne nedir, korona fitnesi nedir?-2
13.09.2021 370 Okunma
4 Yorum 13.09.2021 07:11
Reşat Nuri Erol
Korona fitnesi; fitne nedir, korona fitnesi nedir?-1
12.09.2021 284 Okunma
4 Yorum 12.09.2021 10:13
Reşat Nuri Erol
Üstadın ‘Elveda’ şiiri… ‘Arif Hocaya Veda’ yazısı - 3
9.09.2021 311 Okunma
5 Yorum 09.09.2021 09:29
Reşat Nuri Erol
Üstadın ‘Elveda’ şiiri… ‘Arif Hocaya Veda’ yazısı - 2
8.09.2021 245 Okunma
5 Yorum 08.09.2021 08:33
Reşat Nuri Erol
Üstadın ‘Elveda’ şiiri ve ‘Arif Hocaya Veda’ yazısı - 1
7.09.2021 299 Okunma
5 Yorum 07.09.2021 09:55
Özer Ataç
KYBALİON'DAN ESİNLEME; RUH, CAN, ÖZGÜR İRADE
6.09.2021 436 Okunma
Reşat Nuri Erol
Afganistan’da âdil bir yönetim olmalı ama nasıl?
5.09.2021 314 Okunma
6 Yorum 07.09.2021 09:53
Reşat Nuri Erol
Afganistan birkaç zalim işgalci güce mezar oldu - 3
3.09.2021 258 Okunma
5 Yorum 03.09.2021 06:25
Reşat Nuri Erol
Afganistan birkaç zalim işgalci güce mezar oldu - 2
2.09.2021 256 Okunma
5 Yorum 02.09.2021 07:43
Reşat Nuri Erol
Afganistan birkaç zalim işgalci güce mezar oldu - 1
1.09.2021 287 Okunma
5 Yorum 01.09.2021 06:39
Reşat Nuri Erol
Afganistan’ın İslâm âlemi ve insanlık için önemi
30.08.2021 396 Okunma
5 Yorum 30.08.2021 08:35
Reşat Nuri Erol
Afganistan’ın bölge ülkeleri ve Türkiye için önemi
29.08.2021 326 Okunma
6 Yorum 29.08.2021 08:19
Reşat Nuri Erol
Afganistan’ın Afganlılar ve bölge için önemi…
28.08.2021 332 Okunma
6 Yorum 28.08.2021 08:51
Reşat Nuri Erol
Eceli gelen büyük devletlerin saldırdığı Afganistan
27.08.2021 390 Okunma
6 Yorum 27.08.2021 09:51
Reşat Nuri Erol
Afganistan’da “Adil Düzen Anayasası” olmalı -2
25.08.2021 322 Okunma
6 Yorum 25.08.2021 11:10
Reşat Nuri Erol
Afganistan’da “Adil Düzen Anayasası” olmalı…
24.08.2021 344 Okunma
6 Yorum 24.08.2021 09:02
Mete Firidin
Laiklik ve Diyanet
23.08.2021 400 Okunma
3 Yorum 23.08.2021 19:15
Reşat Nuri Erol
“Ve onlarla en güzel şekilde MÜCADELE ET...”
23.08.2021 381 Okunma
6 Yorum 23.08.2021 08:37
Reşat Nuri Erol
‘Rabbinin yoluna hikmetle, güzel öğütle çağır’-3
22.08.2021 359 Okunma
6 Yorum 22.08.2021 09:12
Süleyman Karagülle
Elveda
21.08.2021 405 Okunma
2 Yorum 24.08.2021 15:36
Reşat Nuri Erol
‘Rabbinin yoluna hikmetle, güzel öğütle çağır’-2
19.08.2021 302 Okunma
6 Yorum 19.08.2021 08:45
Hüseyin Bağdatlı
CEMAATLERE İHTİYAÇ YOK.
18.08.2021 227 Okunma
Hüseyin Bağdatlı
MÜ'MİN KİMDİR.
18.08.2021 242 Okunma
Hüseyin Bağdatlı
MUSİBETLERİ TETİKLEYEN SEBEPLER.
18.08.2021 228 Okunma
Hüseyin Bağdatlı
ARMUDİ BUDAKLADUM,DALLARINI SAKLADUM.
18.08.2021 213 Okunma