Reşat Nuri Erol
Medeniyet-6: Sovyetler Birliği’nin dağılması ve ...
20.11.2026
345 Okunma, 1 Yorum

Medeniyet-6: Sovyetler Birliği’nin dağılması ve ...

Önceki yazılarla birlikte okunmasını tavsiye ederek kaldığımız yerden devam…

Özellikle doların uluslararası rezerv para statüsü, Amerika Birleşik Devletleri’ne küresel finans sisteminde önemli avantajlar sağlamakla birlikte bu avantajın kapsamı, para politikasının sınırları ve dünya ekonomisindeki etkileri ekonomik koşullara göre değişmektedir. Senyoraj geliri, para çıkarma yetkisinin ekonomik sonuçlarından biridir; ancak bu kavramı karşılıksız biçimde sınırsız para basma hakkıyla eşitlemek, modern para sisteminin işleyişini doğru açıklamaz. Çünkü aşırı para arzı, üretim kapasitesiyle desteklenmediğinde enflasyon, satın alma gücünün aşınması, finansal istikrarsızlık ve para birimine duyulan güvenin zayıflaması gibi sonuçlar doğurabilir.

Bununla birlikte uluslararası para sisteminin mevcut yapısı, rezerv para ihraç eden ülkelerin diğer ülkelerden farklı finansman imkânlarına sahip olmasına neden olabildiği için küresel ekonomik adalet tartışmalarının önemli başlıklarından birini oluşturmaktadır.

Bu nedenle küresel ekonomik düzenin reformu, para basma yetkisinin bir ülkenin elinden alınması gibi basit bir öneriye indirgenmemeli; uluslararası finansal istikrarın, rezerv para sisteminin, borç sürdürülebilirliğinin ve gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişiminin birlikte ele alınmasını gerektirmelidir.

Ekonomik gücün uluslararası ölçekte daha adil dağıtılması, yalnızca finansal sistemin yeniden düzenlenmesiyle değil, aynı zamanda teknolojiye erişimin genişletilmesi, üretken yatırımların artırılması ve düşük gelirli ülkelerin kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesiyle mümkün olabilir. Bu noktada temel mesele, sermayeyi bütünüyle reddetmek değil, sermayenin üretime, istihdama, bilimsel gelişmeye ve toplumsal refaha hizmet edeceği kurumsal çerçeveyi oluşturabilmektir.

Sovyetler Birliği’nin Dağılması, Kimlik ve Din

Yirminci yüzyılın son çeyreğinde Sovyetler Birliği’nin yaşadığı ekonomik, siyasi ve kurumsal krizler, sosyalist sistemin çözülmesine ve 1991 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte uluslararası güç dengesinin köklü biçimde değişmesine yol açmıştır. Bu dönüşüm, yalnızca bir ekonomik modelin sona ermesi anlamına gelmemiş, aynı zamanda Sovyet coğrafyasında yaşayan halkların siyasi kimliklerini, dinî geleneklerini, dilsel miraslarını ve tarihsel aidiyetlerini yeniden ifade edebilecekleri yeni koşullar meydana getirmiştir.

Sovyet yönetiminin farklı dönemlerde uyguladığı din karşıtı politikalar, Müslüman toplulukların yanı sıra Ortodoks Hıristiyanlar ve diğer dinî gruplar üzerinde de etkili olmuş; ancak dinî geleneklerin toplumsal hayattaki varlığını her yerde aynı ölçüde ortadan kaldıramamıştır. Özellikle Orta Asya’daki Türk ve Müslüman toplulukların dinî ve kültürel kimliklerini koruması, toplumların tarihsel hafızasının devlet politikalarıyla bütünüyle silinemeyeceğini gösteren önemli örneklerden biridir.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra bağımsızlığını kazanan Orta Asya ve Kafkasya ülkelerinde dinî kurumların yeniden canlanması, millî kimliklerin güçlenmesi ve tarihsel geleneklere yöneliş, yeni siyasi düzenin belirgin özellikleri arasında yer almıştır. Bu süreçte bütün toplulukların aynı biçimde hareket ettiğini söylemek mümkün değildir; çünkü dinin toplumsal hayattaki yeri, devletlerin tercihleri, siyasi kurumların niteliği ve toplumların tarihsel tecrübeleri bakımından önemli farklılıklar ortaya çıkmıştır.

Yirmi birinci yüzyılın medeniyet tartışmaları, dinlerin varlığını ortadan kaldırmaya veya onları siyasal hayatın dışına bütünüyle çıkarmaya odaklanmak yerine, farklı inanç topluluklarının haklarını güvence altına alan ve dinî farklılıkları çatışma nedeni olmaktan çıkaran düzenlemelere yönelmelidir.

Devletin görevi, belirli bir inancı bütün toplumun üzerine zorla yerleştirmek değil, inanç özgürlüğünü korumak, farklı toplulukların eşit yurttaşlık haklarını güvence altına almak ve dinin siyasal şiddeti meşrulaştırmak için kullanılmasını önlemektir.

(Devamı var)

 


YorumcuYorum
Reşat Nuri Erol
20.11.2026
10:22


Reşat Nuri Erol

Medeniyet: Sovyetler Birliği’nin dağılması ve…

Reşat Nuri Erol

20.11.2026

https://www.milligazete.com.tr/medeniyet-sovyetler-birliginin-dagilmasi-ve






Son Eklenen Makaleler
Reşat Nuri Erol
Medeniyet-6: Sovyetler Birliği’nin dağılması ve ...
20.11.2026 345 Okunma
1 Yorum 20.11.2026 10:22
Hüseyin Bağdatlı
KAYYUMLAR, KAYYUMLAR!
18.11.2026 103 Okunma
Reşat Nuri Erol
Medeniyet-5: Demokrasi, Çoğulculuk, Sermaye
18.11.2026 651 Okunma
1 Yorum 18.11.2026 07:49
Reşat Nuri Erol
Medeniyet-4: Osmanlı, Ortadoğu ve Küresel Güç
17.11.2026 782 Okunma
1 Yorum 17.11.2026 10:19
Hüseyin Bağdatlı
DİBİNİZ TUTMASIN DİYE, KARIŞTIRIYORUM.
16.11.2026 98 Okunma
Özer Ataç
TEHLİKENİN EN SİNSİSİ GÜRÜLTÜ -3
16.11.2026 1465 Okunma
Reşat Nuri Erol
Yeni Medeniyet-3: Kapitalizm ve Sosyal Devlet
16.11.2026 817 Okunma
1 Yorum 16.11.2026 07:59
Reşat Nuri Erol
Medeniyet-2: Finans Kapital ve Ekonomik Düzen
15.11.2026 913 Okunma
1 Yorum 15.11.2026 09:08
Hüseyin Bağdatlı
ALİAĞA VE HELİKOPTER KAZALARI TESADÜF MÜ?
14.11.2026 202 Okunma
Hüseyin Bağdatlı
ERDOĞAN DOĞUŞTAN LİDERDİR
14.11.2026 218 Okunma
Hüseyin Bağdatlı
ANİ KALP KRİZİNİN MÜSEBBİBİ
14.11.2026 193 Okunma
Reşat Nuri Erol
Yeni Medeniyet-1; Adil Dünya Barış Düzeni…
14.11.2026 914 Okunma
1 Yorum 14.11.2026 07:23
ZEKİ ALTUBOĞA
#AVAHÎ BÊPERE ÇAWA TÊNE ÇÊKIRIN? DESTPÊK: ÇIMA XWEDÎ
13.11.2026 729 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTIYA SED KOOPERATÎFÎ – MAKALEYA YEKÊM Avakirina Civ
13.11.2026 145 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PROJEYA SÊRA Sêwirana Mîmarî, Endezyarî û Teknîkî ya S
13.11.2026 135 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
TEKNOLOJIYA SÊRAYA DU-QATÎ Makaleye sêyem Pergala Pa
13.11.2026 149 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
TEKNOLOJIYA SÊRAYA DU-QATÎ Makaleye sêyem Pergala Pa
13.11.2026 163 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
TEKNÎKA AMADEKIRINA ZEMÎN Û AXÊ YA SERAYÊ Makaleya Duy
13.11.2026 146 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
MODELA PERGALA SÊRAYÊ YA MALBATÎ Makaleya YEKEM Band
13.11.2026 151 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTIYA SED KOOPERATÎFÎ – MAKALEYA YEKÊM Avakirina Civ
13.11.2026 139 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
#AVAHÎ BÊPERE ÇAWA TÊNE ÇÊKIRIN? DESTPÊK: ÇIMA XWEDÎ
13.11.2026 135 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTIYA SED KOOPERATÎFÎ – MAKALEYA YEKÊM Avakirina Civ
13.11.2026 140 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PROJEYA SÊRA Sêwirana Mîmarî, Endezyarî û Teknîkî ya S
13.11.2026 141 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
TEKNOLOJIYA SÊRAYA DU-QATÎ Makaleye sêyem Pergala Pa
13.11.2026 142 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
TEKNOLOJIYA SÊRAYA DU-QATÎ Makaleye sêyem Pergala Pa
13.11.2026 143 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
TEKNÎKA AMADEKIRINA ZEMÎN Û AXÊ YA SERAYÊ Makaleya Duy
13.11.2026 128 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
MODELA PERGALA SÊRAYÊ YA MALBATÎ Makaleya YEKEM Band
13.11.2026 134 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTIYA SED KOOPERATÎFÎ – MAKALEYA YEKÊM Avakirina Civ
13.11.2026 125 Okunma
Reşat Nuri Erol
Düzen-2; Kendi kanun ve kendi medeniyetimiz
11.11.2026 956 Okunma
1 Yorum 11.11.2026 10:49
Reşat Nuri Erol
Düzen-1; ‘Komünizm yıkıldı, sıra kapitalizmde’
10.11.2026 949 Okunma
1 Yorum 10.11.2026 08:28
Hüseyin Bağdatlı
TRUMP'IN KAYBETMESİNE DAİR
8.11.2026 201 Okunma
Hüseyin Bağdatlı
ANMA PROGRAMINDA SAYGIDA KUSUR
8.11.2026 213 Okunma
Reşat Nuri Erol
Adil bir dünya için-4; ‘Adil Dünya Barış Düzeni’
7.11.2026 1000 Okunma
1 Yorum 08.11.2026 09:16
Ahmet Yücel
ALLAH NURUNU TAMAMLAYACAK.
7.11.2026 324 Okunma
1 Yorum 07.11.2026 23:56
Reşat Nuri Erol
Adil bir dünya için-3; “Söz Ola Kese Savaşı”
7.11.2026 953 Okunma
1 Yorum 07.11.2026 08:25
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA DUYEM A BINGEHÎ: PERGAL
6.11.2026 178 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN CUREYÊN BIRYAR HILDANÊ Beşa
6.11.2026 156 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN ÇAREMÎN A BEŞA BINGEHÎ: PERGA
6.11.2026 168 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA PÊNÇEM A BINGEHÎ: PERGA
6.11.2026 168 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA ŞEŞEM A BINGEHÎ: PERGAL
6.11.2026 188 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA HEFTAN : DABEŞKIRINA KA
6.11.2026 178 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA HEŞTEM A BINGEHÎ : DABE
6.11.2026 183 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA DEHEM A BINGEHÎ: PARVEKI
6.11.2026 156 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTİYA SED KOOPERATÎFÎ BEŞA YAZDEHÂN: TEŞKÎLATA KAS
6.11.2026 168 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
BEŞA Diwazdan AMBÂR, DEPO, ZINCÎRA SARI, PARASTINA HÊ
6.11.2026 163 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
BEŞA 13 TESÎSÊN BERHEMKIRINÊ, NAVENDA LÊHÛRDANÊ Û BIN
6.11.2026 156 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
BEŞA ÇARDEHÊ SÛKÊN GEL, XALÊN FIROTANÊ Û GIHÎŞTINA XER
6.11.2026 163 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
BEŞA 15 ÇANDINÎ, AJALDARÎ Û ORGANÎZASYONA HILBERÎNA X
6.11.2026 178 Okunma
Reşat Nuri Erol
Adil bir dünya-2; Yeni bir ‘İnsanlık Sözleşmesi’
6.11.2026 953 Okunma
1 Yorum 06.11.2026 08:49
Reşat Nuri Erol
Adil bir dünya-1; Hakkı üstün tutarak kurulur
5.11.2026 966 Okunma
1 Yorum 05.11.2026 05:53


© 2026 - Akevler