KUR’AN AYI RAMAZAN'DA KUR'AN NİZAMI ADİL DÜZEN ÇALIŞMALARINA DEVAM
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 141
Önceki yazılarla birlikte okunmasını tavsiye ederek kaldığımız yerden devam…
“Ve yehdîhim / Ve onları hidayete götürür.” (Maide 16)
Bu ayet “yehdî” kelimesi ile başlamıştı. Şimdi de bir daha bu kelime tekrar edilmiştir. Demek ki orada söylenen “hidayet” başka, burada söylenen “hidayet” başkadır.
-Orada selamet yollarına hidayet etmiştir.
-Burada bir tek yola hidayet etmekten bahsetmektedir.
Yukarıda hürriyet ve refahtan bahsetmiştik, merkezi ve taşra yönetimlerinden bahsetmiştik. Merkezilik birliktir, taşralık da hürriyettir. Biz birlik içinde bağımsız olmalıyız. Çokluk içinde birlik sağlanmaktadır.
Kur’an nasıl hidayet edecektir, Kur’an bizi nasıl aydınlığa çıkaracaktır?
İçtihat yapılacaktır. İçtihadı kimler yapacaktır? Önce küçükler ve akıl hastaları dışında herkes içtihat yapacaktır. Herkes içtihat yapmakla mükelleftir. İnsan on beş yaşına geldiği zaman artık mükellef olur, tam sorumludur, ceza ehliyetine sahiptir. Başkasının sözünü dinlediği için kendisini kurtaramaz. Mutlak surette herkes kendisi içtihat yapacaktır.
İçtihatlar derece derecedir. Birinci içtihat müçtehidini seçmekle olur. ‘Ben bunu bilmiyorum, bunu bilenden öğrenmem gerekir’ diyen kimse, bir bileni araştırıp içtihadı ile onu bulacaktır. Bu seçimi yaparken hata etmiş olabilir. Sorumlu değildir. Ama müçtehidini baba dostudur diye seçerse sorumlu olur. Bunlar seçtikleri müçtehidin sözleri ile amel ederler. Kendileri okuyup anlayıp amel edemezler.
Bundan sonra okumuşlar gelir. Bunlar kitabı okuyup anlayacak seviyededirler. Bir müçtehidin kitabını seçecek ve onunla amel edecektir. Şahsı değil kitabı seçmiş olacaktır. Bunlar kendileri içtihat etmezler, kitap seçmede içtihat yapmış olurlar.
Bundan sonra gelenler artık bir kitap değil, ilgili kitapları okur, karşılaştırır ve tercih yaparlar. Böylece mesele mesele ilerleyerek içtihat yaparlar. Bunlar içtihatlarını tamamlamış ama mezhep oluşturmamışlardır.
En üst içtihatlar ise rasihlerin (“er-rasihune fi’l-ilmi” / Âl-i İmrân 7) içtihatlarıdır. Bunlar bağımsız olarak ilgili bütün konularda içtihat yaparlar.
Herkes içtihadı ile amel etmekle mükelleftir. İçtihadındaki hatadan sorumlu değildir.
Bu sayede insanlar kendi dünyalarında özgür yaşarlar.
Evet, insan içtihat yapmakla yükümlüdür ama içtihadını kendisi yapmakta ve herkes kendi içtihadına göre hareket etmektedir.
Batı’da gelişmiş olan “demokrasi” söz olarak bunu anlatmaktadır; “demos” halk demektir, “krasi” ise yönetim demektir. Halkın kendi kendisini yönetmesidir.
Batılılar dört senede bir yapılan seçimlerle demokrasi yaptıklarını ve demokrat olacaklarını iddia ederler; oysa bu demokrasi değil polikrasidir.
Gerçek demokrasi içtihat sistemidir. Herkes kendisinin kanununu kendisi yapacak ve ona uyacaktır. Kendisi yapamıyorsa seçtiği kimselerin kanunlarına uyacaktır.
Bu yeterli midir? Bu durum nasıl birlik sağlayacaktır?
Sözleşmelerin hukuk ilmine aykırı olmaması gerekir.
Hukuk ilminin istediği uyum şunlardan oluşur.
-Doğa kanunlarına aykırı içtihat geçersizdir.
-İcmalara aykırı olan içtihatlar da geçersizdir.
-Aralarında çelişki bulunan içtihatlar geçersizdir.
-Gayeye, hedefe ulaştırmayan içtihatlar geçersizdir.
Böylece içtihatlar zamanla elenecektir. Bir bucakta on’a yakın sözleşme kalacaktır. Bu sözleşmeler halka tercih imkanını sağlayacak, hürriyetlerini sağlayacaktır.
İçtihatlar mahkemeye geldiğinde başkasına zarar vermişsen onu tazmin edersin. Dolayısıyla herkes, ‘kendi içtihadım sebebiyle yarın hakemler nezdine geldiğim zaman mahkûm olmayayım’ deyip ona göre içtihat yapacaktır.
(Devamı var)
(İlmî-İktisadî-İdarî/Siyasî-Dinî/Ahlâkî ADİL DÜZEN Çalışanı Reşat Nuri EROL - 24.02.2026)
*KU'RAN AYI RAMAZAN'DA DA UYARI VE DAVET*
*Hayatımızın ilmî-iktisadî-idarî/siyasî-dinî/ahlâkî 4 ana alanında da “SOSYAL TUFAN” seviyesinde sorunlar var (TEŞHİS).*
*Bu sorunların çare ve çözümü de var (TEDAVİ): “KUR’AN NİZAMI ADİL DÜZEN”*
Kur’an Nizamı Adil Düzen Çalışanı Reşat Nuri EROL
https://akevler.org/AkevlerTumKitaplar
https://akevler.org/AkevlerMakaleYazarlar
https://www.milligazete.com.tr/resat-nuri-erol
https://www.youtube.com/@islamedeniyetivakfi
https://www.youtube.com/@adilduzen ve diğer çalışmalar…