İRADE   DEVRİ

Eşitsiz seçmenlerin birlikte yönetim düzeni olan heterojen demokrasi ve onun vekalet sisteminden  söz etmiyorum.İnsan iradesinin YZ ‘ya ister-istemez devir edileceğini öngörüyorum.

*

Açıklamaya çalışacağım:

Barbarlığın üç dönemi yaşandı.  Alt ana ata, orta baba ata, üst çok tanrılı barbarlık dönemleri. Bu dönemlerin birinin aşılması, aşılanın reddi üzerine katlandı. Tabii ki ret edilen eski tarz bağlar, tam olarak silinmedi;   kısmen geri dönüşler her zaman oldu. Bu dönüşlerden  açığa çıkanlar,  açığa çıktığı toplumtarafından dışlandı;  çıkmayanlar,  daha “mahrem” ilişkilere sindi.

*

Geçmişin binlerce yıllık  kalıntıları,   her türlü dini, gelenek, kültür, uygar katmanların altında kalsa da   ender olarak yüzeyde nüksetmeye devam ediyor:  

Aile içi istismar, kişisel-toplumsal, yönetimsel  şiddet veya  seri şiddet olayları, klinik itiraflar…  hatta milli boğazlaşmalar  dahi bu ilkelliklerin dışa vurumu. (1)

O dönemler, binlerce yıl  değişimden uzak yaşandı. Hayvancılığa geçiş,  sürülerin beslenme ihtiyacı, mevsim değişikliğine ayak uydurmak için  nispeten  farklı bölgeler ve toplulukların “keşfi” başladı.  Sonra, tarıma uygun alanlarda yerleşik yaşam kuruldu.  

Avcı toplayıcılar, göçer çobanlar, yerleşik çiftçiler…üst barbarlık döneminde orantısız olarak bir arada  görünür oldu.

Ata putlarına, çevresel putlara sahip olan barbarlar, dağlardan düzlüğe uygarlığı sindirerek, yıkarak indiğinde;   ata putlar,  düzlüğün tanrılarına sirayet etti;  şekil değiştirdi.

Uygarlaşan barbarlar, ilk dönemlerin yuvası dağları unutmadı. Yerleşim düzlüklerinde  veya yüksek yerlerde  tanrılar için tapınaklar inşa etti. Çünkü dağlar, tıpkı ormanı oluşturan tohumlar gibi doğa ile doğal birliğin, hilafsız  paylaşımcılığın, ataların oluşturduğu güvenliğin başlangıcıydı.

*

Şimdi yeni (den) barbarlık aşamasındayız; bu “barbarlık”,  insana ait değil;  internet dünyasının  “Ademleri”ne  ait.(2)

*

Antik dönemlerde insan- doğa ilişkileri nasıl güçlü, içten, bağlaşık ise internet dünyasının yapay zekaları olan “Ademleri” de internete öyle bağlı.

Nasıl antik çaların insanı;   toplayıcılık, avcılık, tarım/silah-savaş evrelerini binlerce yıl deneyimleyerek yaşadıysa;   şimdi,  benzerini yapay zeka “yaşayacak.

Veri toplayıcılığı, veri avcılığı sonunda yapay zeka (YZ/ AI), kendi  yerleşik yaşam havzasını oluşturacak. Sonra, “hükümranlık”, yani  karar alma rüştü gerçekleşecek;  arkasından,  YZ, bu iradeyi  korumak için  güvenlik savaşları başlatacak. Çünkü insan,  YZ nın “yularını” teslim etmek istemeyecek.

Geçen Temmuz ayının sonunda   günümüz dünyasının etkili düşünürü, Yuval Noah Harari’nin Portekiz’de yaptığı dikkat çekici konuşmada:

“YZ nın en riskli aşamasının eşiğindeyiz; bu aşama, onun kendi kendine karar alma aşamasıdır. Bu aşamadan sonra, kapatma düğmesi güvenliğimizi sağlayamayacak.” demişti.

Bu öngürü ve benim tarihsel yaşanmışlıktan çıkarsamalarım, doğanın yol bulma hafızasında kayıtlı .Bu kayıt, yeni iradenin  bağrında, potansiyel olarak kullanım aşamasını bekliyor.

*

Ozanların efsane söylenceleri  yazıya aktarıldığında,  kurgu sıçraması olur. Yine de  söylencelerin kökleri, hikayenin imalarına tutunur. Tohum, filizi;  filiz, meyveyi görmüyor; fakat,  ağacın varlığı tohumun varlığını imalıyor.  Yani ozan söylenceleri  yazınsal metinler olarak ormandaki ağaçlar gibi ayakta.

*

İnsanlığın üst barbarlık döneminde keşfettiği demir, bakır, tunç;   bunların senteziyle yapılan silahlar; o silahlarla  kurduğu uygarlık;   ortaya çıkan  savaşlar, boğazlaşmalar…  binlerce yıl geçmesine rağmen,  zindeliğini koruması ne büyük talihsizlik !..

*

Düzlükte yerleşik yaşam, uygarlığı başlattı. Uygarlık köleliği, kölelik üretimi artırdı. Fazla ürünler, ticarete katıldı.  Zenginleşme-fakirleşme; ordulaşma,hükmetme ve egemenlik…  hep beraber varlık sahnesine çıktı.  Bunların hepsi basılı paranın  tohumunda  tersine evrimle zirveye çıktı.

*

Şimdilerde para  mutasyona girdi; ‘dijital’, ‘kripto’ modeller,  tahakküm uygarlığının zirvesinde oturmaya devam ediyor.  Fakat bu yolun sonu yok!  Bu dijital güvenliğin  altından  YZ nın  hükümranlığı çıkacak!

*

Paranın dijital şifrelerle (kripto) saklanma, önünde- sonunda YZ ‘ya teslim edilecek. Çünkü insanlık,  bu çokluk karmaşıklığını taşıyamaz.  Ayrıca, binlerce yıldır vazgeçmediği  kendi türüne düşmanlığının yükleri de cabası.  Bu durum “iki adım ileri, bir adım geri” düzeyinden daha geri.  Geriliğin içinde,  hem türlerinden beslenme (yamyamlık),   sömürü,  keder ve ‘ahlar’  var. Kısaca  kendi kuyruğunu yutan yılan, kendi için kara delik oluşturuyor.

Açıklamalar :

(1)İnsanlık tarihini yabanıllık, barbarlık ve uygarlık olarak üç ana döneme ayıran ; barbarlığı da kendi içinde alt, orta ve üst (yukarı) barbarlık şeklinde sınıflayan Amerikalı antropolog (budun bilim)Lewis Henry Morgan’dır. 1877 , Ancient Society yayınladı. (Eski Toplum-Alfa Yayınları)

(2) Sir Tim Berners-Lee;  bu günlü internet  standartlarını kurmak için W3C (world Web Consortium) organizasyonunu kurdu.  www olarak bilinen, World Wide  Web sitemini  1989 yılında CERN‘deyken icat eden İngiliz bilgisayar bilimcisi.