Özer Ataç
DEVLET mi İNSAN mı 8
16.12.2025
1450 Okunma, 0 Yorum

 

Tekel bozumu

Bu yazı  dizinin 6.sında Ateşi Zeus’tan çalıp, İnsanlığa getiren Prometeus efsanesini, devlet insan ilişkisine benzetmiştik.   Yaşamsal tanıklığımız, böyle metinlere her zaman   yeni eklemeler yapmayı  zorunlu kılıyor.

Önce bir alıntı yapalım:  “Kaçak Kara Delik, Yıldız Doğuruyor”

 

“Avrupa ve ABD ‘li araştırmacıların ortak gözlemleri, galaksilerden kopup saatte 4 milyon km hızla ilerleyen  süper kütleli bir  Kara deliğin bilinen kalıpları değiştiren bulguyu duyurdu.”

 

“Yale Üniversitesi ’deki bilim grubu Hubble Uzay Teleskobu ile gözlemledikleri kara delik; çevresini yutan, ışığı içine çeken, yıkıcı ölümcül  odak  olmak yerine, arkasında   yeni doğan yıldızlardan oluşan  200 bin ışık yılı uzunluğunda  iz bırakıyor.”(1)

*

Haberi görünce, “çift yarık” deneyini hatırladım. Evren,   gözlemleyeni algılayıp,  gizemini korumak için farklı   tutum  gösteriyor;   keşfedilen yönünü “yalanlıyor” olmalı.   Yoksa, konumundan “firar  etmiş” bir  kara delik, kendisine dayatılan yıkıcı etkiyi  telafi mi  ediyor?  

 

Acaba,  Kara delikler de mi  esaret içinde; bu yüzden mi  yapıcı yönleri baskılanıp,   yıkıma  zorlanıyorlar. Demek ki esaret gelişimi karanlığa itiyor.  Bu yüzden her türlü  esaret ret edilmeli. (2)   

*

Sabitenin, statükonun negatif yönünü her zaman görüyoruz. Katı olan sert kayalar, sağlam yapılar Bütün’e set çekerek,  güvenlik sağlayamaz; yer yüzündeki   kalıntılar buna tanıktır.  

 

Güneş -Ay, sıcak- soğuk ve onların atlıları rüzgarlar   ne güne duruyor!?  Bütün kadim kütüphaneler istilacıların hışmına uğradı. Kurulduklarında  kopyalanan eserler, insan nesilleri gibi kök bilgileri geleceğe  taşıdı. Tarihin derinliklerinde kalan  Nippur, Kuta, Serapeion, İskenderiye, Bergama, Serapamun kütüphaneleri şimdi hangi olgunluk dönemini yaşayan devletlerde yıkılmayı bekliyor?

 

Avrupa Birliği kütüphanesi yağmalanıyor;  Avrupanın kurucu devletleri,   oluşumlarına vesile olduğu devletler tarafından yıkılmak isteniyor.  Çünkü, AB  devletlerinin halkları,  AB nin bulunan küresel sermayenin işbirlikçilerine rağmen,  katı hiyerarşik piramit modelini dönüştürüyor.  Bu küresel sermaye ve kurduğu köle düzeni için tehdittir.  

 

Avrupa Birliği,  katı işlev ve  hiyerarşik ilişkili piramited düzeni,    değerin, bilginin,  insan ilişkilerinin daha eşitlikçi,   yerinden yönetimlere  dönüşen sıvı –küp  modelli topluma dönüştüğünü  fark etti.  Bu yüzden küreselcilerle ve onların işbirlikçileriyle   uyuşamıyor.  

 

Diğer taraftan  küresel sermaye,  varlığını sağlamlaştırmak isterken,  en büyük dayanağı  hiyerarşik  pramitin sınırlarını gevşeterek, hiyerarşik düzenin,  katı sınıfsal  ilişkilerini   küresel boyuta taşımaya  çalışıyor.  Başaramayacaklar.   Çünkü biçimlerin büyüklüğü, onların içsel gücünü aşamaz.   Bu yüzden hiyerarşik pramitin  gevşeyen sınırları,  geleceğin eşitlikçi düzenleri  için fırsat doğuruyor. İnsanlığın gelişimi, eski düzenin zaaflarında  yatıyor.  Eğilimler eskiyi siler, yeniye yol verir.      

 

*   

Daha önce açıklamıştık:  Toplumsal yapılar işlevsel ilişki  olarak;   katı, sıvı, gaz ve plazma şeklinde evrimsel eğilim içindedir. (3)

 

Yanı sıra bu eğilimler, kendini hem içerik, hem de biçim yönünden takviye ediyor:

 

-Katı  işlev ve ilişkili  toplumsal yapılar, pramit;

-sıvı işlev ve ilişkili  toplumlar,   küp;  

-gaz işlev ve ilişkili olanlar,  çokgen ;  

-plazmik niteliğe erişmiş  toplumların işlev ve ilişkileri,  küre biçimlere  dönüşüyor.

 

*

 

Prometeus’un yaptığını,   kozmik galaksisinden “firar” eden  kara delik te yapıyor.

 

Acaba Prometeus ateşi çalmamış olabilir mi; ateşin tekel olmaktan “çıkarılması”,  “çalma” değildir. Çünkü tekelcilik, hilafsız hükümranlıkla  evrende  eş dağılımlı yaratılan varlık değerlerine  el koyar. Ateşi insanlığa çalarak getirme hikayesi,   asıl sorun olan tekelciliği,  “çalma”  isnadıyla örter,  ateş nesnesine  indirger.   Bu vicdan kaynaklı adaleti  perdeleyen,  bencilliğin gerçek  yüzüdür.   

 

 

Varlığın Bütün’lüğünü yadsıyan “şirk” içindedir.  Şirk;  sahte odaklar ihdas etmek;  sahteyle, yalanla halkları, milletleri gütme,  sömürme, sömürmeyi haklı görme hastalığıdır.    

 

Bu “ters gösterip saptırmanın”  benzerini, bilim insanları,   Galaktik hegemonyada “yok edici, yutucu” işlevli  kara delikte  gözlemledi.   Galaksiden kopan karadeliğin   yıkıcı-yutuculuğu,  yapıcı işleve  dönüştü.

 

Böylelikle insanlığın  “güvenlik ve refah” adına oluşturduğu sistemlere emanet edilen güç ve kudretin,  minimal miktar ve  anlık süreli olması zorunluğuna  ulaşıyoruz.    

 

Bu ele alışı günümüz   küresel  sorunlarının çözümüne indirgersek;   insanlığın özlemi,  dünyanın ulaştığı  dijital düzeyde gerçekleşebilir.    Elektronik anlık tercihli siyasal  vekalet sistemi teknik olarak  uzak değil. Fakat toplumlar bunu istemeli.  Merkezi veya yerel sistemleri elinde tutan iradeler bu yaklaşım ve önermeye   “istikrarsızlık”, “liyakatsizlik” gerekçeleri karşı çıkacaktır. Bu itirazlar, eski sömürü- güdücü  düzenin katı piramit modelinin ayrımcı, hiyerarşik çıktısından başka anlam taşımıyor. Evet, uzmanlık dolayım tekelidir. İnsanlığın gelişmesinin turnusolü nitelikli bilginin yaygın ve yerinde  kullanılmasıdır.  tıpkı suda,  bir Hidrojen iki Oksijen atomlarının her zerrede eş dağılım göstermesi gibi.      

 

*

 

Milletlerin gücü ve gücün  sürekliliği, hiçbir şekilde, hiçbir dolayımla vatandaşların  iradesinden ayrılamamalı.     Her dolayım,  aslın- asıl görevin çevresinde kalır.    Dolayımın devam etmesi, dolayıma koşullu dahi olsa  erk sunulması,   güç ve hükmetmeyi yitirmek demektir.  Güç nerede birikirse, özne orada ortaya çıkar.  Bu yüzden esaslar dolayımda  eriyor;   milletler   güdülmeye rıza gösteriyor.  Diğer bir değişle  hegemonya,  yapıcı olanı  yıkıcı yapıyor. İnsanlık bu yüzden savaş sarmalından çıkamıyor.    

 

 

 

 

Açıklamalar:

 

(1)https://www.cumhuriyet.com.tr/kesfet/yıldız-doğuran-kara-delik-kesfediydi-200-bin-isik-yili-uzunlugunda-izler-birakiyor-2460895#googlevignette

 

(2)Young deneyi olarak da bilinen çift yarık deneyi, ışığın  dalga özelliği sergilediğini  gösterir. Foto elektrik etkisi  ışığın dalga özelliğinin yanı sıra parçacık özelliği de sergilediğini gösterir.

 

Sömürü ülkeleri , sömüren ülkelerin oluşturduğu küresel kurumlarca kalkınma yolundaki ülkeler mavalına bağlanmış sürünüyor. “Ulusların kendi kaderini tayin hakkı” seçeneği ise iç ve dış işbirlikçilerce iğfal edilmeye devam ediyor. Bu ülkelerde küresel sermayece kışkırtılan iç çatışmalar, “kendi kaderini tayin hakkı” ilkesine trajik olarak  bağlanmış duruda.    

 

(3)”Evrimsel eğilim”, en basit/kısa, en doğal, en yol alabilecek   yol yöntem;   gelişimin gözlemlenebilir doğası. Çizginin aynı düzlem ve boyutta paralel ve kesişim çizgiler oluşması  ile ağ biçimine dönüşmesi; matematiksel çözüm  öncelik sırasının,  parantez içi, üstlü değerler, bölme ve çarpmalar, toplama ve çıkarmalar dizgesi olması  gibi.

 

Aynı düzlem ve boyutta olan üçgen, üçüncü boyutta piramiti oluşturur. Üçgen genişlemek için  kareye, pramitin küpe; küpün çokgene, çokgenin küreye; katının, sıvıya; sıvının, gaza; gazın, plazmaya dönüşmesi gözlemlenen olgulardır.   

 

 






Son Eklenen Makaleler
Özer Ataç
Yeni (den) orta Çağ 4
3.03.2026 1100 Okunma
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 148
3.03.2026 627 Okunma
1 Yorum 03.03.2026 13:06
ZEKİ ALTUBOĞA
PEYMANA CIVAKÎ YA NÛ U RÊYA DERKETINA -VI-
2.03.2026 194 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
ABORİYA POLÎTÎK A NASNAME, MAF Û AŞTIYÊ: -V-
2.03.2026 395 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
REVEBERIYÊN XWE CIHÎ Û ABORIYA KRÎZÊ -IV-
2.03.2026 270 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DEWLET DI KRÎZÊ DE: ZEXT AN JÎ EDALET? -III-
2.03.2026 227 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
GEL DI KRÎZÊ DE: YASAYÊN HEVKARÎ -II-
2.03.2026 181 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
XWEZAYA KRÎZÊ Û JÊNENIHTIYA WÊ -I-
2.03.2026 180 Okunma
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 147
2.03.2026 792 Okunma
1 Yorum 02.03.2026 07:21
Hüseyin Bağdatlı
RAHMET AYI RAMAZANDA BOMBA YAĞIYOR
1.03.2026 76 Okunma
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 146
1.03.2026 872 Okunma
1 Yorum 01.03.2026 08:08
Hüseyin Bağdatlı
İRAN, İSRAİL, ABD TİYATROSU.
28.02.2026 128 Okunma
Hüseyin Bağdatlı
ENFLASYON YALANI İLE SÖMÜRÜLÜYORUZ.
28.02.2026 119 Okunma
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 145
28.02.2026 966 Okunma
1 Yorum 28.02.2026 07:38
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 144
27.02.2026 855 Okunma
1 Yorum 27.02.2026 07:39
ZEKİ ALTUBOĞA
YEK SEET KÂR Û XEBAT JI KEDA MEJÎ BER BI ŞOBAKTIYÊ
26.02.2026 100 Okunma
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 143
26.02.2026 845 Okunma
1 Yorum 26.02.2026 06:55
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 142
25.02.2026 870 Okunma
1 Yorum 25.02.2026 07:41
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 141
24.02.2026 948 Okunma
1 Yorum 24.02.2026 07:25
Mete Firidin
Arzı Mevud
22.02.2026 590 Okunma
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 140
22.02.2026 1119 Okunma
1 Yorum 22.02.2026 07:50
ZEKİ ALTUBOĞA
DESTÛRA BINGEHÎ YA CIVAKÊ -VIII- Yasa û Qanûnên
21.02.2026 129 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DESTÛRA CIVAKÎ -VII-Zagonên Bilindbûn û Hilweşîna
21.02.2026 162 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DESTÛRA CIVAKÎ BEŞA VI: ŞÛRA, TEŞVÎK Û AVAKIRINA REWAYE
21.02.2026 154 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DESTÛRA CIVAKÎ -V-Zagonên Bilindbûn
21.02.2026 149 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DESTÛRA CIVAKÎ -IV- Zagônên Bilindbûn îna
21.02.2026 148 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DESTÛRA CIVAKÎ-III- Zagônên Bilindbûn
21.02.2026 94 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DESTÛRA CIVAKÎ -II-Zagonên Hilhatin
21.02.2026 102 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DESTÛRA CIVAKÎ -I-Li Ser Yasayên
21.02.2026 95 Okunma
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 139
21.02.2026 1240 Okunma
1 Yorum 21.02.2026 07:59
ZEKİ ALTUBOĞA
DESTÛRA BINGEHÎN YA CIVAKÊ Li Ser Qanûnên Bilindbûn
20.02.2026 256 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
KESAYETIYA BAWERMENDÊN RASTÎN Bawermendên rastîn,
20.02.2026 229 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Analîza Sosyolojîk a Sûreya Fîl Pêşgotin: Dîrok wekî
20.02.2026 306 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Sûreya Kafirûn: Manifestoya Azadiya Pergalî û Rûmeta Ke
20.02.2026 347 Okunma
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 138
20.02.2026 1092 Okunma
1 Yorum 20.02.2026 09:54
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 137
19.02.2026 1026 Okunma
1 Yorum 19.02.2026 11:11
Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre devlet düzeni ve medeniyet - 136
18.02.2026 1040 Okunma
1 Yorum 18.02.2026 11:51
ZEKİ ALTUBOĞA
PEYMANA LIHEVHATINÊ Şerên siyasî, aborî, olî û zanistî
17.02.2026 286 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Mirov Dewletê Ava Dike: Ji Malbatê Heta Dewletê Dewlet
17.02.2026 207 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
ALİYÊ CIVAKÎ YÊ MIROV Û DEWLET Wekî ku em nêzî biyolojî
17.02.2026 195 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DEWLET, ARTÊŞ Û ABORÎ Di Çarçoveya Sîstemeke Netewî ya
17.02.2026 143 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
RÊVEBERÎYA SERFIRAZAN Rêveberiya Cihî û Saziya Civakî
17.02.2026 151 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
ARTÊŞA NETEWÎ Nobetgirtin (Zêrevanî) di Malbatan
17.02.2026 120 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PERWERDEHÎ DI PERGALA AŞÎTIYÊ DE XIZMETÊN GIŞTÎ HEVKA
17.02.2026 117 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PERWERDEHÎ PERWERDEHÎ Di Pergala Aşitiyê
17.02.2026 113 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
SÎSTEMA AŞTIYÊ: MODELA AVAYIYA SIYASÎ Û CIVAKÎ
17.02.2026 153 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
S E R O K HILBIJARTINA SEROKAN
17.02.2026 124 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Nîzama Aşitiyê Di Nîzama Aşitiyê
17.02.2026 125 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Rêveberiya Herêman NAVÇE Peyvên Sereke:
17.02.2026 132 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
NÊRÎNEKE SOSYOLOJÎK LI SER SÛREYA ESRÊ
17.02.2026 144 Okunma


© 2026 - Akevler