Erbakan’ı anıp anlamada sonuç ve değerlendirme-2

ADİL EKONOMİK DÜZEN’in ekonomiyi canlandıracak ve üzerinde durulacak en önemli meselesi kredileşmedir. Adil Ekonomik Düzen, faizsiz bir kredileşme ve finans döngüsünü benimsemektedir. Kredileşmede faiz noktasında hassasiyet gösteren sistemde, hakkı müktesep kredisi, emek kredisi, selem senedi kredisi, ödenmiş vergi karşılığı kredi, yatırım karşılığı kredi ve rehin kredisi önemli finans kaynaklarıdır. Bu finans kaynaklarının teorisini incelediğimizde, İslâm’a aykırı bir durumun gözükmemesi önemli bir meseledir. Ayrıca Hakkı müktesep karşılığı kredisi ile İslâm ekonomisinde karz-ı hasen uygulamasının tam örtüştüğünü ve Adil Ekonomik Düzen’deki selem senedi ile İslâm tarihinde uygulamaya sokulan selem senedinin aynı olduğunu söylemek mümkündür.

ADİL EKONOMİK DÜZEN’in vergi ile ilgili görüşlerinin de İslâm ekonomisiyle bağdaştığını söyleyebiliriz. Şöyle ki, Adil Ekonomik Düzen’in vergide üretimi esas alması ve verginin ayni olarak da verilebileceğini söylemesi, İslâm sisteminde zekât müessesesini anımsatmaktadır. İslâm’da helal olmak koşuluyla her türlü gelir üzerinden devletin vergi almasına cevaz verilmiştir. İslâm sisteminde devletin en büyük gelir kaynağı zekâttır. Fakat zekât dışında da devletin vergi vb. uygulamalarla (haksız olmamak kaydıyla) gelir elde etme yetkisi söz konusudur. Dolayısıyla Adil Ekonomik Düzen’in üretim üzerinden tek vergi prensibiyle gelir elde etmesi ve üretime katkı sağlaması koşuluyla iş girişimlerinde ortak rolüne bürünmesi (kâr ortağı) İslâm sistemiyle uyum sağlamaktadır. Yani İslâm’a aykırı bir durum söz konusu değildir. Buradaki en önemli mesele Adil Ekonomik Düzen’in gelirini zekât üzerinden değil zekât müessesesine benzeyen bir sistemle elde etmesidir.

ADİL EKONOMİK DÜZEN’in son esaslarını oluşturan sosyal güvenlik ve sigorta meselesi tartışılan bir husustur. Nitekim İslâm düşünürleri bu hususla ilgili ihtilafta kalmışlardır. Sosyal güvenlik konuları olan eğitim, sağlık ve güvenlik hizmetleri noktasında benzer görüşler ortaya koyan İslâm düşünürleri, sigorta konusunda farklı görüşler paylaşmışlardır. Kimi İslâm düşünürü sigortanın bir kumar olduğunu ve İslâm’a uygun olmadığını söylerken, kimisi de sigortanın caiz olabileceğini ve İslâm’a aykırı bir durum teşkil etmediğini dile getirmiştir. Bu görüşler ışığında Adil Ekonomik Düzen’in sigorta konusunda sigortanın caiz olabileceği görüşünü paylaşan İslâm düşünürlerini referans aldığını söylemek mümkündür. Adil Ekonomik Düzen’in bu esaslardaki bir diğer açmazı erken emeklilik konusudur. Adil Ekonomik Düzen’in isteyen bireylerin erken emekli olabileceği görüşü İslâm sisteminden farklılık arz etmektedir. Çünkü İslâm sisteminde düşkünlere, yoksullara, çalışamayacak durumda olanlara yardım yapılması söz konusudur. Çalışabilecek durumda olup erken emekliliğe ayrılan bir bireyin İslâm sisteminde yardım alması veya maaş alması söz konusu değildir. Dolayısıyla bu hususta Adil Ekonomik Düzen ile İslâm sistemi arasında farklılık söz konusudur.

SONUÇ olarak ADİL EKONOMİK DÜZEN ile İslâm’ın ekonomik anlayışını karşılaştırdığımızda, Adil Ekonomik Düzen’in İslâmî hassasiyetler çerçevesinde hazırlandığını söylemek mümkün gözükmektedir. Bazı farklılıklar sebebiyle tam anlamıyla İslâm ekonomisidir diyemeyiz. Çünkü İslâm ekonomisi alanında da farklı görüşler vardır. Yukarıda belirttiğimiz gibi İslâm ekonomisinde bazı meselelerde İslâm düşünürleri aynı görüşü paylaşırken, bazı konularda farklı görüşü paylaşmaktadır. Adil Ekonomik Düzen’in de bir İslâm ekonomisi olmadığı ama İslâm ilkelerini dikkate alan bir sistem olduğu bazı İslâm düşünürlerinin ortak görüşüdür.

***

Önemli bir hatırlatma ile bitiriyorum: ERBAKAN Hocamız beş yıldır aramızda değil. Biz Hocamızla ömrünün son demlerine kadar “Adil Düzen ve Adil Ekonomik Düzen” ile ilgili çalışmalarımızı sürdürdük. Bu konularda yurt içinde ve dışında pek çok akademik çalışma yapıldı, hâlen de yapılan pek çok yeni çalışma var. Şimdilik ve bu sene bu kadarla iktifa ediyor, Erbakan Hocamıza rahmet ve onun çizdiği yolda yürüyenlere başarı diliyoruz…