Neler oldu, Türkiye nasıl sanayileşti?

Ne diyorduk? “Yüz Dairelik Apartman Projesi” yalnız bir “mesken projesi”, yalnız bir “işyeri projesi” değildir, aynı zamanda tüm insanlığın “Yeni Medeniyet Projesi”dir.

Neden, nasıl, niçin?..

Bugünkü yazımızda Cumhuriyet döneminde neler olduğuna kısaca bakalım.

Cumhuriyet döneminde Türkiye’de başbakanlar geldi ve Türkiye adım adım “tarım dönemi”nden “sanayi dönemi”ne geçti.

Bunlar kimlerdir?

İsmet İnönü, Celal Bayar, Şemsettin Günaltay, Adnan Menderes, Süleyman Demirel, Necmettin Erbakan, Turgut Özal, Tansu Çiller, Recep Tayyip Erdoğan.

İnönü Dönemi: 1920’lerde devletimizi kurduk. İlk işimiz Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin bağımsızlığını sağlamaktı. Bunun için iki temel hedef edindik; Türkiye’yi dış borçlardan kurtarmak yani borçları ödemek ve yabancı sermayeyi ülkeden çıkarmak. Türkiye 1920’lerde başlayan bu siyasette başarılı olmuştur. Türkiye altyapı tesislerini kendisi imal etmeyi ve kurmayı bu dönemde öğrendi.

Bayar Dönemi: Celal Bayar ülkeyi işletme kurmaya ve sanayileşmeye alıştırmak amacıyla KİT’leri oluşturmuştur. Bu konuda örnek başarılar elde edilmiştir. Devlet sektörü hâlâ başarılı olarak faaliyettedir. Türkiye devlet sektörünün oluşmasını bu dönemde sağladı.

Günaltay Dönemi: İkinci Cihan Savaşı olmuş, dünyada kıtlık gerçekleşmiş, yiyecekler 20-30 misli pahalılaşmıştır. Devlet üretimden yüzde 25 vergi aldı, üreticilerin kalan üretimi satmalarına izin verdi. Anadolu halkı mübadele tarımını bu dönemde öğrendi.

Menderes Dönemi: Altyapı yapılsın diye Türkiye’ye dış kredi verdiler, çünkü sonra kendileri gelip yaşayacaklardı. Türkiye bu kredi sayesinde tarım döneminden sanayi dönemine geçmeye başladı. Türkiye kalkınmaya başlayınca 1954 yılında krediyi kestiler ama Menderes hazine altınlarını sattı ve sanayileşmeye devam etti. Altın bitince karşılıksız para çıkardı ve sanayileşme hamlesi yine devam etti. Türkiye tarım döneminden sanayi dönemine bu dönmede geçti.

Demirel Dönemi: Başbakan Adnan Menderes’i asarak Türkiye’nin sanayileşmesini durdurmak istediler. Süleyman Demirel devam etti, Menderes’in başlattığı işi tamamlamaya çalıştı. Anadolu köylüsü yola, suya, elektriğe o zaman kavuştu. Türkiye artık uygarlaşmıştı.

Erbakan Dönemi: 1970’lere kadar sanayileşme İstanbul’da başlamıştır. Fabrikalar orada kuruldu, Anadolu sadece bir tarım alanı olarak kullanıldı. Erbakan Gümüş Motor (Pancar Motor), Odalar Birliği ve eşsiz siyasi çalışmalarıyla büyük mücadeleler vererek sanayiyi Anadolu’ya taşımıştır. Bugün her kasabada sanayi sitesi ve fabrika vardır, bunlar Erbakan’ın çalışmalarının eseridir. Anadolu fabrikalar kurmayı bu dönemde öğrendi.

Özal Dönemi: 1980’lere kadar Türkiye’de sanayi yatırımlarını devlet yapmaktadır. Özel sektör devrede değildir. Özal devlet yatırımlarından çok özel sektöre imkân sağladı. Türkiye özel sektör fabrikaları ile doldu. Sanayi mallarının ihracı onun zamanında başladı.

Çiller Devri: Tansu Çiller’e baskı yaptılar ve ekonomiyi krize sokan tedbirler aldırdılar. Çiller de Anadolu sermayesine dış kapıları açtı ve destekledi. Türkiye emek ihraç eden ve dışarıda iş kuran ülke hâline geldi. Bugün yeryüzünde faaliyet gösteren Türk firmaları onun zamanında ortaya çıktılar.

Erdoğan Dönemi: 28 Şubat sonrasında ne olacaktı? Nasıl bir avantaj sağlanacağı hususunda merak içindeydik. Bu dönemdeki gelişme de şöyle sağlandı. Türkiye’yi batıracak kriz ortaya çıkardılar. İstanbul’dan bile krizi kaldırmadılar. İstanbul yaşanmaz haldeydi. İstanbul esnafı ve sanayicisi Anadolu’ya taşındı. 28 Şubat sayesinde Anadolu istiklâlini kazandı ve kendi imkânları ile sömürülmeden yaşamayı öğrendi. 2002 yılında AK Parti iktidar olduğunda Anadolu ekonomisi düzlüğe çıkmıştı. AK Parti halkı serbest bıraktı. Devlet yatırımlarını yapmadı ama Anadolu kendi kendine yaşamayı öğrendi. Dünyadaki krizler Türkiye’ye etki etmektedir. Dış borç dışında Türkiye’nin ekonomik sorunu kalmamış gibidir.

“Ne olacak, ‘beklenen başbakan’ ne yapacak?” gelecek yazımızın konusudur.