AKÎM KALAN KIBRIS MÜZAKERELERİ

Prof.Dr.Sabri TEKİR

İsviçre'nin Crans-Montana bölgesinde on gündür devam eden Kıbrıs müzakereleri sona erdi ve hiçbir sonuç elde edilemeden dağıldı. Müzakerelerin böyle sonuçlanacağı önceden belliydi. Türk tarafı çok önemli tavizler vermesine rağmen, Kıbrıs Rum Yönetimi bu tavizlerle yetinmedi. Türkiye'nin ve Türk halkının en duyarlı olduğu iki konuda da "sıfır taviz"le müzakereleri sürdürebileceğini ve sonuç alabileceğini sandı. Biri, KKTC topraklarının Türk askerinden tamamen arındırılması,adada hiç Türk askerinin kalmaması, ikincisi de tüm garantörlüklerin kaldırılması. Bu iki konu, Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasasında Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'ye tanınmış bir haktı.

Türkiye'nin 1974 yılından önce adada iki toplum arasında yaşananları unutması mümkün değildi. Rum tarafı, Grivas'ın önderliğinde ve Yunanistan'ın desteginde adadaki Türk ve Müslüman varlığını ortadan kaldırmak istemişti. Rumlar bu politikalarını iki toplumlu Kıbrıs Cumhuriyeti  kurulduğundan beri uyguluyordu. 1964 olayları ve katliamları unutulacak olaylardan değildi. 1974 yılında Türkiye'nin Garantörlük hakkını kullanarak gerçekleştirdiği "Barış Harekatı" ile adada sükunet sağlanmış, hem Türk hem Rum tarafı o tarihten beri kendi halinde yaşayıp gidiyordu.

Annan Plan'ından beri Kıbrıs konusunda Türkiye çok önemli tavizler verdi. Mülklerin iadesi ve Rumların KKTC bölgesine yerleşmesi de dahil olmak üzere çok önemli konularda hep esnek ve uzlaşmacı davrandı. Rum tarafı ise adadaki Türk varlığının asla Türkiye'nin güçlü desteğine, güvenliğine ve ekonomik arka çıkmasına sahip olmasını istemiyordu. İngiliz yönetiminde olduğu gibi, batının güçlü ekonomik, mali  ve politik desteği ile Türk varlığı zamanla güç yitirecek, eriyecek, büyük bir bölümünün yaptığı gibi malını mülkünü satıp AB ülkelerine, özellikle İngiltere'ye yerleşecek, böylece ada bütünüyle Rumların, dolayısıyla Yunanistan'ın olacaktı.

BM Genel Sekreteri Guterres'in bütün gayretlerine rağmen Crans - Montana süreci tam bir başarısızlıkla çöktü. Müzakerelerin çökmesi Rum tarafının, her zaman olduğu gibi, kendisini son sözü söyleyecek taraf olarak görmesinden kaynaklanmıştır. Nede olsa arkasında kendisini Türkiye'ye rağmen "Kıbrıs Cumhuriyeti" olarak üye kabul eden, bu cumhuriyetin tek temsilcisi olarak gören AB gibi bir güç vardı. BM de bu konuda onlara destek çıkıyordu. Türkiye'nin de son zamanlarda uğraşmakta olduğu bunca problemleri vardı. Bu hengâmede Kıbrıs'ı kotarmak kolay olacaktı. Dışişleri Bakanımızın dediği gibi, Rum tarafı özellikle "sıfır asker, sıfır garanti" ısrarında bulunan Anastasiades "hayal dünyasında" yaşıyordu.

"Kazan Kazan" esasına göre Kıbrıs sorununun çözülebileceği söylenirken,  müzakerelerin çökmesi ile her iki taraf ta kaybetmiş oldu. Aslına bakılırsa, başarısızlık sonucu ortaya çıkan kayıp, uzun vadede her iki taraf için de kazanç haline dönüşecektir. Çünkü, herşeye rağmen Türk tarafı taviz verip anlaşma sağlansaydı Rum tarafı her zaman batılı güçler tarafından manivela olarak çatışmada araç olarak kullanılacak, geçmişte olduğu gibi büyük güçlerin çıkar çatışmalarının arasında ezilip kalacaktı.

Türkiye ise üç tarafı denizlerle çevrili olmasına rağmen denizlerde rahat hareket edemeyen bir ülke haline gelecek, güneyden tamamen kuşatılmış olacaktı. Nasıl ki şimdilerde Yunanistan tarafından işgal edilen adalardaki devriye Yunan botları gemilerimize ateş açıyor, taciz ediyor ve Egedeki hareket kabiliyetimiz kısıtlı hale geliyorsa, benzer durumla Akdeniz'de de karşılaşacaktık. Bunun da ötesinde Kıbrıs'ın doğusu ve güneyinde, muhtemelen kuzeyinde ortaya çıkan büyük ekonomik imkan ve kaynaklarda söz sahibi olma hakkını yitirecektik.

Türkiye, ordusu ile, donanması ile, ekonomik gücü ve kendi içindeki birlikteliği ile bölgenin dosta güven veren, düşmana korku salan etkili ve yetkili büyük gücü olmak zorundadır. Günümüzün büyük güçleri buna karşı çıksa da böyle olmak zorundadır. Stratejik konumu yüksek Anadolu topraklarında başka türlü hayat hakkı bulmak, varlığını devam ettirmek mümkün olmayacaktır. Müzakerelerin böyle sonuçlanmasının hem Kıbrıs hem Türkiye açısından hayırlı olması temennimizdir.
08.07.2017