ZEKİ ALTUBOĞA
PERGALA AŞÎTÎYÊ
17.02.2026
311 Okunma, 0 Yorum

PERGALA AŞÎTÎYÊ

Mirovahiya sedsala 21’an di nav krîzeke mezin re derbas dibe. Neyeksaniya aborî kûr bûye, baweriya civakî qels bûye, saziya malbatê hilweşiyaye û pergalên siyasî ketine krîza temsîliyetê. Di asta gerdûnî de şer, koçberî, pevçûnên nasnameyî û monopolbûna aborî; di asta herêmî de jî bêkarî, bêhêvîtiya ciwanan û bêbaweriya li hemberî hiqûqê belav bûye.

Pergala Aşîtiyê; ne tenê dadperweriyê, lê bawerî, hilberîn, beşdarbûn û lihevkirina civakî wekî pêşniyazeke şaristaniya sosyolojîk hildigire dest.

 

1. Tehlîla Sosyolojîk a Pirsgirêkên Îro

a) Krîza Baweriyê

Bawerî, girêdana bingehîn a civakê ye. Dema bawerî qels bibe:

* Malbat hildiweşe.

* Aborî ber bi qeydderveyê ve diçe.

* Hiqûq dibe siyasî.

* Têkiliya navbera dewlet û welatiyan diqete.

Pergala Aşîtiyê, baweriyê ne di navendeke giran de, lê di avahiyeke herêmî û beşdar de ji nû ve ava dike.

 

b) Tekelparêziya Aborî û Hejmarî

Sîstema kapîtalîst a modern, ne hilberînê lê fînansê xistiye navendê. Li şûna aboriya reel, aboriya deynan mezin bûye. Ev rewş:

* Hilberînerên piçûk ji holê radike.

* Karsaziyên malbatî diqedîne.

* Ciwanan mehkûmî koletiya bi mûçe dike.

Pergala Aşîtiyê, modeleke aborî ya li ser bingeha hilberînê û wekheviya parvekirinê pêşniyaz dike. Kooperatîf, torên hilberîna herêmî û prînsîbên fînansa bêfaîz bingeha vê avahiyê ne.

 

c) Pevçûnên Nasnameyî

Cudahiyên etnîkî, mezhebî û îdeolojîk; berhema hişmendiyên rêveberiya navendî û zordar in. Çareseriya pevçûnan ne bi rêbazên ewlekariyê, lê bi modelên beşdar û rêveberiyên herêmî pêkan e.

 

2. Pergala Aşîtiyê Çi Ye?

Pergala Aşîtiyê:

* Hêzê ne, maf hildide navendê.

* Zulma piraniyê ne, lihevkirinê bingeh digire.

* Otorîteya navendî ne, berpirsiyariya herêmî xurt dike.

* Raqabetê ne, hevkariya hilberînê teşwîq dike.

Ev model, dadperweriyê bi bêpevçûniyê, hiqûqê bi aştiya civakî û aboriyê bi hilberînê re dike yek.

 

3. Prînsîbên Bingehîn ên Pergala Aşîtiyê

1 Rêveberiya Herêmî û Sîstema Hakemtiyê

Li şûna dadgeh û burokrasîya navendî:

* Şandeyên hakeman ên herêmî.

* Mekanîzmayên biryardanê yên beşdar.

* Rêyên çareseriyê yên şefaf û bilez.

2 Aboriya Hilberînê

* Li şûna faîzê, şirîkatî.

* Li şûna xerckirinê, hilberîn.

* Li şûna tekelê, kooperatîf.

3 Xurtkirina Malbat û Civakê

Aşîtî, pêşî di malbatê de dest pê dike. Ji bo vê yekê divê ji bo dawet û zewacan formatek nû were dîtin. Pergala Aşîtiyê lêçûnên nehewce yên dawetan radike; hin lêçûnan (salon, orkestra, xwarin) dixe ser milê rêveberiyên herêmî (şaredarî û qeymeqamî).

4 Rûmeta Mirovan a Gerdûnî

Pergala Aşîtiyê, sîstemeke sernasname ye. Kurd, Tirk, Ereb, Fars; Misulman, Xiristiyan, bawermend an bêbawer… Rûmet û mafê her kesî diparêze.

4. Pergala Aşîtiyê û Pirsgirêka Kurd

* Ne çek, muzakere.

* Ne zext, desthilata herêmî.

* Ne zimanê ewlekariyê, peymana civakî.

Her bajar wekî formateke dewleteke serbixwe ji nû ve tê birêxistin kirin. Ewlekariya hundurîn ji mirovên wî bajarî pêk tê. Di artêşên serbixwe de her kes (Kurd, Tirk, Ereb, Zaza hwd.) dikare bibe general. Şertê rêvebirbûnê (Waly an Şaredar) ew e ku li wî bajarî ji dayik bûbe û bi zimanê wî bajarî bizanibe.

Perwerde: Perwerde bi zimanê bajêr tê kirin (ji seretayî heta zanîngehê). Di zanîngehê de zimanê hevpar ê welat lê tê zêdekirin. Di asta master û lîsansa bilind de; zimanê zanistê (Ilim) Erebiya Quranê, zimanê fena (Bilim) jî Latînî ye.

5. Nasnameya Min a Sosyolog û Darbest (Marangoz)

Ez kî me? Ez ne teorîsyenekî ser masê me. Ez mirovekî wisa me ku hêm hildiberînim, hem jî difikirim.

* Darbestî xeratî pîvanê fêr dike.

* Sosyolojî, hevsengiyê fêr dike.

Pergala Aşîtiyê jî sîstema pîvan û hevsengiyê ye. Civak jî avahiyek e; avahiya bi pîvana şaş were avakirin, hildiweşe.

Ez ji gundê Tmoqê yê Kozluka Batmanê me. Malbata me ji Eşîra Hesenan a Cizîrê ye. Niha jî navê taxa me ya li gundê Tmoqê "Taxa Hesenan" e.

 

6. Encam: Projeya Şaristaniyê ya Sedsala 21'an

Pergala Aşîtiyê; ne kapîtalîzm e, ne sosyalîzm e, ne zordariya teokratîk e û ne jî valahiya sekuler e. Ew projeyeke avakirinê ye. Êdî dema dirûşman qediya, dema pergalê ye. Dema şer nîn e, dema Pergala Aşîtîyê

 

INGILÎSÎ

 

THE ORDER OF PEACE

Humanity in the 21st century is undergoing a period of great crisis. Economic inequalities have deepened, social trust has weakened, family structures have dissolved, and political systems have entered a crisis of representation. On a global scale, wars, migrations, identity conflicts, and economic monopolization have become rampant; while on a local scale, unemployment, youth despair, and a lack of trust in the judiciary have spread.

The Order of Peace is a sociological civilization proposal based not only on justice but also on trust, production, participation, and social harmony.

1. Sociological Analysis of Contemporary Problems

a) The Crisis of Trust

Trust is the fundamental bond of society. When trust weakens:

* The family dissolves.

* The economy shifts toward the informal sector.

* The judiciary becomes politicized.

* The bond between the state and the citizen is severed.

The Order of Peace reproduces trust not through a centralized structure, but through a local and participatory one.

b) Economic Monopolization and Poverty

The modern capitalist system centers finance rather than production. Instead of a real economy, a debt-based economy has grown. This situation:

* Liquidates small producers.

* Destroys family businesses.

* Condemns the youth to "salaried slavery."

The Order of Peace proposes an economic model based on production and balanced sharing. Cooperatives, local production networks, and interest-free finance principles are the pillars of this structure.

c) Identity Conflicts

Ethnic, sectarian, and ideological polarizations are the products of centralized and oppressive governance. The solution to these conflicts is possible not through security-oriented policies, but through participatory and decentralized models.

2. What is the Order of Peace?

The Order of Peace:

* Centers rights, not power.

* Basics itself on reconciliation, not the tyranny of the majority.

* Strengthens local responsibility, not central authority.

* Encourages cooperation in production, not ruthless competition.

This model, nourished by various historical civilizational experiences, is reinterpreted here on a broader sociological ground. It integrates justice with non-conflict, law with social peace, and economy with production.

3. Fundamental Principles of the Order of Peace

1 Decentralization and the Arbitration System

Instead of central courts and bureaucracy:

* Local arbitration boards.

* Participatory decision-making mechanisms.

* Transparent and rapid solutions.

* This model reduces social tension.

2 Production Economy

* Partnership instead of interest (usury).

* Production instead of consumption.

* Cooperatives instead of monopolies.

* This approach reduces both poverty and unemployment.

3 Strengthening Family and Society

Instead of individualistic extremes that weaken the family:

* A sense of responsibility.

* Intergenerational solidarity.

* Social belonging.

Peace begins in the family. For this, new formats and solutions must be found for marriages and weddings. The system eliminates unnecessary expenses; some costs (hall, orchestra, catering) are billed to local administrations like municipalities or governorships. It encourages the two families to share the remaining costs equally.

4 Universal Human Dignity

The Order of Peace is a system above identities. Kurdish, Turkish, Arab, Persian; Muslim, Christian, believer or non-believer… It protects the dignity and rights of everyone.

4. The Order of Peace and the Kurdish Issue

Through the perspective of the Order of Peace:

* Negotiation, not weapons.

* Local authority, not oppression.

* Social contract, not the language of securitization.

Conflict areas are resolved through arbitration and local government reforms. Thus, trust is rebuilt.

* Every city and administrative unit is reorganized in a "sovereign state format."

* Internal Security is formed by the people of that city.

* External Security is provided by independent armies. Whether one is Kurdish, Arab, Zaza, Georgian, Laz, or Turkish—anyone can serve as a general in these independent armies.

* Governance: Only one remains: either the Governor or the Mayor. They are elected by the people of the city. A candidate must have been born and raised there and must know the city language (local language). The "Republic of Appointments" has collapsed; we can no longer proceed with this fascist system.

* Education: Education is conducted in the city language from primary school to university. In university, the common national language is added. In postgraduate studies, Religious Sciences (Ilm) are conducted in Quranic Arabic, and Modern Sciences (Bilim) are conducted in Latin. We must move away from "one language, one type" education. A production-oriented vocational education becomes the priority; the era of "dry diplomas" ends.

5. My Identity as a Sociologist-Carpenter

Who am I?

I am not a desk-bound theorist. I am a person who both produces and thinks.

Carpentry teaches measurement.

Sociology teaches balance.

The Order of Peace is a system of measurement and balance. Society is also a structure. A building built with the wrong measurements will collapse. A society established with a wrong system will conflict.

I am from Tmoq village in Kozluk, Batman. My family is from the Cizre Hesenan Tribe. Today, the name of our neighborhood in Tmoq village is Taxa Hesena (Hesenans Neighborhood).

6. Conclusion: A Civilization Project for the 21st Century

The Order of Peace:

* Is not Capitalism.

* Is not Socialism.

* Is not a Theocratic tyranny.

* Is not a Secular void.

It is a new proposal for civilization rising on the foundation of production, rights, trust, and local responsibility.

The time for slogans has passed; it is time for the system.

The time for reaction has passed; it is time for construction.

The time for fighting has passed; it is time for The Order of Peace.

Sociologist & Carpenter

Zeki Altuboğa

 






Son Yorumlanan Makaleler
ZEKİ ALTUBOĞA
trafik sorunu
10.12.2014 6586 Okunma
1 Yorum 09.09.2020 13:34
ZEKİ ALTUBOĞA
BATMAN'I ,CUMHURİYET GAZATESİ YAZARINA ANLATALIM
3.09.2020 4035 Okunma
2 Yorum 03.09.2020 23:53
ZEKİ ALTUBOĞA
PERE
25.05.2020 4268 Okunma
2 Yorum 03.09.2020 20:27
ZEKİ ALTUBOĞA
Hûn hê karkerî diparêzin?
8.05.2020 4301 Okunma
1 Yorum 09.05.2020 12:25
ZEKİ ALTUBOĞA
GUNDÊ HUNERMENDAN
4.04.2020 6233 Okunma
1 Yorum 14.04.2020 00:36
ZEKİ ALTUBOĞA
mülteci sorunu
11.10.2014 6788 Okunma
1 Yorum 12.10.2014 14:03
ZEKİ ALTUBOĞA
Sağlık Sorunu
24.08.2013 6367 Okunma
2 Yorum 12.10.2013 17:08
ZEKİ ALTUBOĞA
Her Cami Bir İşletme Açacak
10.08.2013 6443 Okunma
4 Yorum 13.08.2013 09:53
ZEKİ ALTUBOĞA
HER LİSE BİR İŞLETME AÇACAK
10.08.2013 6455 Okunma
2 Yorum 10.08.2013 17:36
ZEKİ ALTUBOĞA
CHP Alevi’ler de iktidar oldukça,Diyanet Sünniler
4.05.2013 6621 Okunma
4 Yorum 10.05.2013 12:33
ZEKİ ALTUBOĞA
Barış ve hakemlik
27.04.2013 6490 Okunma
2 Yorum 28.04.2013 14:22
ZEKİ ALTUBOĞA
SAİD İ NURSİ İLE GÜLENCİ PİYASA MALLARI KIYASLANA
21.12.2013 6496 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
HER SOKAK BİR SİTE KABUL EDİLSİN
13.07.2013 6519 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Her Lise Bir İşletme Açacak
10.08.2013 6402 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Evdalê Zeynikê
13.05.2017 9696 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Cinema
30.03.2019 4790 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Sağlık kooperatifleri
8.05.2019 4949 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Üretim Üniversitesi
8.05.2019 4439 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Tavukçuluk kooperatifi
8.05.2019 4538 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Halk marketleri
9.05.2019 4785 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
ZANÎNGEHA HILBERÎNÊ
4.04.2020 4161 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
KOOPERETÎFA TENDURİSTİYÊ
4.04.2020 4029 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
GUNDÊ HUNERMENDAN
4.04.2020 2458 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
KOLANA AZAD
4.04.2020 4178 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Deniz Uygarlığı Türkiyenin Kurtuluşu
3.09.2020 3945 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
GEŞTIYAR
19.05.2020 4319 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
EMLAK
19.05.2020 4170 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
CIVÎN
19.05.2020 4216 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Avahî Bêpere Çawa Tên Çêkirin
25.05.2020 4068 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DÖRT HAK KİTABA GÖRE KÜDÜS İSRAİLİNDİR
4.09.2020 3839 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
CIVAK
5.09.2020 3963 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
EVDALÊ ZEYNÊ
5.09.2020 3988 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Canîșînê yekem
5.09.2020 4037 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
KOPERATÎFA MUTEHÎTAN
5.09.2020 4057 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
İbrahim avêtin agir
5.09.2020 3786 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PENABER
5.09.2020 3858 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Rêveberîya Navendî û Herêmî
5.09.2020 3768 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Pêșniyara așîtîyê
5.09.2020 3973 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
HALA MI İŞÇİLİĞİ SAVUNUYORSUNUZ!?
5.09.2020 3891 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
GUNDÊ HUNERMENDAN
5.09.2020 3936 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Sokak Hayvanları
8.09.2020 4033 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
İstanbul trafiği için çözüm önerim
9.09.2020 3880 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Eger Em Nebin Yek Emê Herin Yek Bi Yek
9.09.2020 4329 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIRA MALA BADÊ
9.09.2020 4333 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
KÖY DERNEKLERİ
25.09.2020 4649 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Dara Me
3.12.2020 3669 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
33 Gulle
4.01.2021 3541 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
TAKSİM İÇİN ÖNERİM
4.01.2021 3436 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
ZERDUŞT
4.01.2021 3535 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
vardiya çok verimlilik
4.01.2021 3359 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Bi Kuırt u Kurmancî Dîroka Kurdîstan
4.01.2021 3470 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Lê Keçika Qereçî
4.01.2021 3663 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
NETEW ÇEWA ÇÊDIBIN
4.01.2021 3587 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
ZEMBİLFROŞ
4.01.2021 3426 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Bifire Dilê Min
4.01.2021 3164 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Bifire Dilê Min
4.01.2021 3314 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Ji te hesdikim
4.01.2021 3339 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Wezîfeya Ruspîyan
4.01.2021 3275 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
MARKETÊN GEL
20.04.2021 3153 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
İlmin ve Adaletin Anahtarını Peygamberden Almak
27.05.2021 3773 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Di Dîrokêda Dema Nêçîrvanîyê
2.04.2022 2619 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Di Dîrokêda Dema Nêçîrvanîyê
5.04.2022 2587 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Di Dîrokêda Dema Komkerî yê
5.04.2022 2961 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Dema Karkerîyê
21.04.2022 2555 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Di Dîrokêda Dema Bazirganîyê
21.04.2022 2608 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Dema şirîkatîyê tê
21.04.2022 2663 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DEPREM AFET SAVAŞ İçin hazırlık önerisi
21.04.2022 2410 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Ji Te Hesdikim
21.04.2022 2496 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Werin Em Herin
21.04.2022 2483 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Şivanê Ji Bîngolê
21.04.2022 2505 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Wayy Qurban
21.04.2022 2610 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Oy Hewar
21.04.2022 2683 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Enedol
21.04.2022 2781 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Haydê bi xatirê we
21.04.2022 2568 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
İbnî Haldun
25.04.2022 2410 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Serdema Çandinîyê
25.04.2022 3176 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Dema Dewletbunê Peymana Civakî
5.05.2022 2445 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Hiquq
5.05.2022 2620 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Li Hindirê Welat Ewlehî
5.05.2022 2476 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Li Hindirê Welat Ewlehî
5.05.2022 2502 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Ewlehîya Aborîyê
5.05.2022 2612 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Hêzên Civakê
5.05.2022 2693 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Meyzêna Civakê
5.05.2022 2642 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Pêşbazîya Bidestxistina Çekan
5.05.2022 2590 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Derblêdana Şer
5.05.2022 2537 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
ARTÊŞA NETEWÎ
5.05.2022 2468 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Dûzena Birokratîk Li Ewrupa / Dûzena Rojava
7.05.2022 2358 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DÛZENA ÎMPARATORA Rojhilata Roma Împaratora Bîzans
10.05.2022 2474 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Di Serdemêde Dûzena Îçtihadê- Îslam
10.05.2022 2502 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Dûzena Mevzuatê Filîstîn
11.05.2022 2476 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Dûzena Zafa Yewnanîyê Berê
11.05.2022 2407 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Heqqî û neheqî
14.05.2022 2567 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DENİZ UYGARLIĞINA İLK ADIM KIBRIS
27.10.2025 1604 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Mirov Dewletê Ava Dike: Ji Malbatê Heta Dewletê
12.01.2026 2506 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
DEWLET, ARTÊŞ Û ABORÎ Di
13.01.2026 538 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Qisseya Yûsuf: Ji Koletiyê Ber bi Dewletê,
16.02.2026 293 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PERGALA AŞÎTÎYÊ
17.02.2026 311 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
APARTMANÊN SED-MALÎ: GUNDÊ NÛ
17.02.2026 260 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
NÊRÎNEKE SOSYOLOJÎK LI SER SÛREYA ESRÊ
17.02.2026 249 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Rêveberiya Herêman NAVÇE Peyvên Sereke:
17.02.2026 243 Okunma


© 2026 - Akevler