‘Zahera’l-fesâdu fî’l-berri ve’l-bahri…’ (Rûm 41)-4

Önceki yazılarla birlikte okunmasını tavsiye ederek kaldığımız yerden devam edelim…

Söz konusu ayetin üzerinde duracağımız kısmına bakalım: “Zahera’l-fesâdu fî’l-berri ve’l-bahri… / … kara ve denizde fesat açığa çıktı...” (Rûm Suresi 41. ayet)

“El-berri/kara” ve “el-bahri/deniz” anlamında yani “kara ve deniz” anlamındadır. Ancak bunun sıradan bir “kara ve deniz” şeklinde anlamlandırılması doğru değildir. Kur’an’da hiçbir yerde “el-bahri ve’l-berri / deniz ve kara” denmez. Sıra hiç değişmez. Önce “kara” sonra “deniz” gelir. İkisi de tekildir. Hiçbir yerde biri tekil, biri çoğul veya ikisi de çoğul gelmez.

İlgili ayetlere bakarak düşünelim…

“Gaybın anahtarları O’nun indindedir. Onları yalnızca O bilir ve kara ve denizde olanı bilir ve bir yaprak yalnızca O’nun onu bilmesi haliyle düşer ve yerin karanlıklarındaki bir tane ve yalnızca açık bir kitapta olan kuru ve yaş.” (En’am 59)

““Kara ve denizin karanlıklarından sizi kim kurtarır? O’na yalvararak ve gizlice ‘eğer bundan bizi kurtarırsa kesinlikle şükredenlerden olacağız’ diye dua edersiniz.” de. “Allah sizi ondan ve her beladan kurtarır sonra ortak edersiniz.” de.” (En’am 63-64)

“O, kara ve denizin karanlıklarında onlarla yol bulasınız diye sizin için gök cisimlerini kıldı. Biliyor olan bir kavim için ayetleri tafsil etmiştik.” (En’am 97)

“O, sizi kara ve denizde seyrettirendir.” (Yunus 22) “Kesinlikle Âdem oğullarına cömertlik etmiştik ve onları kara ve denizde taşıdık.” (İsra 70) “Yoksa kara ve denizin karanlıklarında size yol gösteren kimse mi?” (Neml 63)

Tıpkı evren anlamında terim olan “es-semavatü ve’l-erdü / gökler ve yer” gibi bir terimdir. “el-berri ve’l-bahri” terimi “erd” teriminin zıttıdır. “El-erd / yer” bir mekânın bereketli, verimli olması, hayrının çok olması, yerleşme ve ikamet için uygun olması manasındaki ERD mastarından gelmektedir. Bu mastar manasından yerleşme için uygun olan manasında “erd/yer” anlamındadır. Yerleşme için uygun olan her yer arzdır. Ay’a, Mars’a, uzay istasyonuna yerleşirseniz, oraları arz olur. “Erd”in tersine “el-berri ve’l-bahri” yerleşim ve ikamet için uygun olmayan yer demektir. Bu yer yeryüzünde olabileceği gibi uzayda da olabilir. Bugün yerleşim ve ikamet için uygun olmayan Ay “el-berri ve’l-bahri”ye dahilken, ileride Ay’da insanların yaşadığı şehirler kurulunca orası da “arz” olacaktır. Geçmişte “el-berri ve’l-bahri” olan yerler günümüzde arz olmuştur. Bugün “el-berri ve’l-bahri” olan yerler ileride arz olacaklardır. Tersi de olabilir. Geçmişte arz olan yerler günümüzde “el-berri ve’l-bahri” haline gelmiş olabilir. Günümüzde arz olan yerler ileride “el-berri ve’l-bahri” olabilir. Daha önceden tarım yapılan, medeniyetlerin yaşadığı yerler çöl haline geldiği zaman arzdan “el-berri ve’l-bahri” haline gelmiş olurlar. Yeryüzünde insan medeniyetinin olmadığı vahşi yaşamın olduğu doğa ve canlı yaşamın olmadığı yerler bu tanıma girer.

Kara ve denizde yani medeniyetin olmadığı, insan yaşamayan bölgelerde fesadın açığa çıkması ne demektir? Gizli olup da mı açığa çıkmıştır?

Bozuldu demiyor, bozulma açığa çıktı diyor. Çünkü bu yerler bozulmamış, bu yerlerde bozulma açığa çıkmıştır. Bu yerlerin içinde bir denge vardır. Sürekli olarak fesat olmakta, salah olmaktadır. Bir yandan bozulma diğer yandan düzelme vardır. Bu denge fesat lehine olduğunda fesat görünür olmaya başlar yani açığa çıkar.

Bu ayette iki mef’ûlün lieclih vardır. Mef’ûlün lieclih fiilin işlenme sebebidir. Bu ayette de fesadın açığa çıkmasının iki sebebi vardır. İlk mef’ûlün lieclih olan “bimâ kesebet eydî’n-nâsi / insanların ellerinin kazanmasından dolayı” fesadın açığa çıkmasından önce gerçekleşen ve fesadın açığa çıkmasının sebebidir. İkinci mef’ûlün lieclih olan “liyużîkahum ba’da-lleżî ‘amilû / Amellerinin bazısını onlara tattırması için” fesadın açığa çıkmasından sonrasına aittir. Fesadın açığa çıkmasının gelecekteki sebebidir.

İnsanlar sonucunu bile bile, fesadın açığa çıkacağını bile bile kendi iradeleri ile kötü ameller yapmışlardır ve fesat ortaya çıkmıştır. Ancak fesat vahşi doğada, medeniyetin olmadığı, insanların yaşamadığı yerlerde açığa çıkmıştır. Bu nasıl olmuştur? (Devamı var…)  11.8.2023