‘Zahera’l-fesâdu fî’l-berri ve’l-bahri…’ (Rûm 41)-2

Önceki yazıyla birlikte okunmasını tavsiye ederek kaldığımız yerden devam edelim…

“Rabbinin ayetlerinin bazısının geldiği gün önceden iman etmemiş veya imanının içinde hayr kazanmamış nefse imanı fayda etmez.” (En’am 158) Bu ayette imanın içinde hayr kesb etme vardır. Doğrudan hayrı kesb etme ifadesi yerine imanının içinde hayr kazanma ifadesi gelmiştir. Hayr fiilin sıfatıdır ve kazanılan soyut bir kavramdır.

“Ey iman edenler kazandığınızın tayyibelerinden ve sizin için yerden çıkardığımızdan harcayın.” (Bakara 267) Burada harcama yapıldığı için maddi bir kesb söz konusudur. Kesb edilenlerin tayyibeleri helal olan yiyeceklerdir.

“Onu malı ve kazandığı korumadı.” (Tebbet 2) Bu ayette mal ile kazanılanın farklı olduğu anlaşılmaktadır. Burada kazanılan soyut cüzdandaki kötü fiillerdir.

“Erkek hırsız ve kadın hırsız, ikisinin kazandığına karşılık olarak, Allah’tan bir caydırma olarak ikisinin ellerini kesin.” (Maide 38) Bu ayette hırsızların kazandığı çaldıkları mal değil kötü amelleridir. Kötü amelleri nedeniyle kazandıklarına karşılık elleri kesilmektedir.

“O geçmiş bir ümmettir. Onun içindir kazandığı ve sizin içindir sizin kazandığınız ve onların amel ettiklerinden size sorulmayacaktır.” (Bakara 134, Bakara 141) Buradaki ayetten de geçmiş ümmetin ve bizim kazandığımızın amellerimizle olduğunu anlıyoruz. Kesb edilenin amellerle kesb edildiği anlaşılmaktadır.

“Allah yeminlerinizdeki lağvden sizi sorumlu tutmaz ve ancak kalplerinizin kazandığından sizi sorumlu tutar.” (Bakara 225) Kalplerin kazandığı ifadesi kesbin soyut cüzdanını anlatmaktadır. Kötü veya iyi işleri yapanlar soyut cüzdanlarına iyi veya kötü şeyleri koyarlar ve bundan sorumludurlar. Düşündürücü bir ayet; derinlemesine düşünelim…

“Allah nefsi yalnızca taşıyabildiğinden mükellef kılar. Kesb ettiği lehinedir ve iktisab ettiği aleyhinedir.” (Bakara 286) Kesb edilen iyi olursa iyi, kötü olursa kötü karşılığa sebep olur. İktisab edilen için de bu geçerlidir ama iktisabda çabalama, gayret yüksek düzeyde olduğu için iktisab eden iyi de kötü de iktisab ediyorsa bundan üst düzeyde sorumlu olacaktır.

“O gün her nefse kazandığıyla karşılık verilir.” (Mümin 17) Bu ayette de her nefsin kesb ettiğine karşılık alacağı söylenmektedir. Bir şeyi irade ederek kendinize ait kıldığınızda bunun karşılığını göreceksiniz demektir. Dikkat; irade ederek kendinize ait kıldığınızda…

“Cennetlerin içindeki sağ yanın ashabı dışında her nefis kazandığıyla rehinedir.” (Müddessir 38-40) Kesb edilenlere rehine olanlar cennette olmayanlardır. Cennettekiler kesb ettiklerinin rehinesi değildir. Birisi kötüleri kesb edenler, diğerleri hayrları kesb edenlerdir.

“Onlardan “rabbimiz bize dünyada iyilik ve ahirette iyilik ver ve bizi ateşin azabından koru” diyenler vardır. Onlar, onlar için kazandıklarından bir nasip vardır ve Allah hesabı seri olandır.” (Bakara 201-202) “Hiçbir nefis yarın ne kazanacağını kavrayamaz ve hiçbir nefis hangi yerde öleceğini kavrayamaz.” (Lokman 34) “Vay, onu az bir değere satmak için kitabı elleriyle yazıp sonra “bu Allah’ın indindendir” diyenlere. Vay, onlara elleriyle yazdıklarından dolayı ve vay onlara kazandıklarından dolayı.” (Bakara 79) “Adamlar için iktisab ettiklerinden bir nasip vardır ve kadınlar için iktisab ettiklerinden bir nasip vardır.” (Nisa 32) Bu ayetlerdeki kesb yani kazanç maddi kazançtır.

“Onları kazandıklarıyla sorumlu tutsaydı onlar için azabı acilleştirirdi.” (Kehf 58) “Allah insanları kazandıklarıyla sorumlu tutsaydı onun sırtında hiçbir dabbe bırakmazdı ve ancak onları isimlendirilmiş bir ecele erteler.” (Fatır 45) “Kazanıyor olduğunuzla azabı tadın.” (Araf 39) “Onlar, kazandıklarından dolayı yuvaları ateştir.” (Yunus 8) “O gün, ağızlarını mühürleriz ve elleri bizimle konuşur ve ayakları kazanıyor olduklarına şahitlik eder.” (Yasin 65) “Mümin erkeklere ve mümin kadınlara iktisab ettiklerinin gayrısıyla eziyet edenler bir suç ve açık bir kötülük yüklenmişlerdir.” (Ahzab 58) Bu ayetlerdeki kesb yani kazanç soyut kesbdir/kazançtır.

Çağımız açısından karalarda ve denizlerde zuhur eden fesat yani kötülük/ler önemli…

Konunun çok yönlü olarak önemine binaen kaldığımız yerden devam edeceğiz…   9.8.2023