NEML SÛRESİ - 16. Hafta

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

***

مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْهَا وَهُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ (89) وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (90) إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهَا وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ (91) وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَنْ ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَا أَنَا مِنَ الْمُنْذِرِينَ (92) وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (93)

***

مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْهَا وَهُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ (89)

 MaN CAvEa Bi elXaSaNati FaLaHUv OaYRun MiNHAv Va HuM MiN FAZAGın EAvMİNUNa

“Kim hasene ile ciet ederse ona ondan daha hayırlısı vardır ve onlar o yevm feza’dan da âmindirler.”

1. Atıf yapmadan مَنْ جَاءَ der, neden?
   Bundan önceki ayetlerde 2 yevm anlatılır. Yevmlerden biri ortaklık düzeninin, şeriat düzeninin geldiği zamanki yevm iken diğeri ise ahiretteki yevmdir.
   Şimdi her ikisini de anlatan bir bölüme gelir.
   getirilmez.
2. Buradaki مَنْ ler kimlerdir?
   insanı ifade eder. Din, ırk benzeri hiçbir ayrıcalık söz konusu olmadan tüm insanları içine alır.
   Kur’an yalnız Müminlerin ve Müslimlerin kitabı olmayıp bütün insanların kitabıdır. Allah’a inanmayanlar bile onun gölgesindedirler. İnsan oldukları için onları muhatap alır ve onların hukukunu da düzenler. Tevbe Suresi’nde müşriklerden bahsederken “Onları muhatap alma” demez tam tersine “Onlara verdiğin sözü tut.” der. Böylece ‘Ben seni tanımıyorum’, ‘ben seninle görüşmek istemiyorum’ gibi ret hakkı bir insana tanınmaz.
   Herkes bir kişiliğe sahiptir, insan olduğu için davacı ve davalı olma hakkı vardır. Anayasa da “İnsanların vazgeçilmez, devredilmez hakları vardır.” diyerek bu ilkeyi kabul eder.
3. Buradaki بِ (بِـالْحَسَنَةِ) ne Ba’sıdır?
   (Ahzab 33/5) ile ifade eder.
4. الْحَسَنَة  marifedir, ل ne manadadır?
   Harfi tariflerin 4 manası vardır.
   dediğiniz zaman bütün insanların hasta olduğunu, bugün mevcut olan insanların örneğin korona virüse tutulduğunu ifade edersiniz. Bugün sağ olmayan, geçmişte ölmüş veya gelecekte doğacak olan insanları içermez. Ama bugün yaşayanları içerir, yeni doğanları da içerir, ölenler ise bu kapsamın dışına çıkarlar. Buna istiğrak Lam’ı deriz. Her şey dörtlü olduğu için tarif lam’ının manası da 4’tür.
   Dördüncü manası ise cins içindir. “İnsan bir canlıdır” dediğimiz zaman, sayısı ve var olup olmaması düşünülmeden sadece o varlığı kastetmiş oluruz. Bu tür kasıtlara cins Lam’ı denir.
   ’deki Lam’lar cins içindir.
   Haseneye giren her şey buradaki cümlenin içine girmiş olur.
5. Hasene/الْحَسَنَة ile gelme ne demektir?
   gelmiştir.
6. فَ harfi ne Fa’sıdır?
   harfiyle bu genellik teyit edilir.
7. لَهُمْ dememiş de لَهُ demiş, neden?
   de denebilirdi. Ancak hukukta bir kural vardır. Kur’an bunu teyit eder. Kolektif sorumluluk yoktur. Hasene yapan herkes kendi yaptığı hasenenin karşılığını alır. Herkes hasene yapmış, sen de onlara katılmışsan, bu senin için hasene değildir. Sen kendin hasene yapmayı kastedeceksin. Yani topluluğun kastı katılanların ayrı ayrı kastı değildir. Herkes kendi kastından sorumludur.
   Bugünkü ceza kanunumuzun 1. Maddesinde ‘Suçlar ve cezalar şahsidir’ ibaresi vardır.
   gelmiştir.
8. مِنْهَا daki zamir nereye gider?
   ’ye işaret edilir.
9. خَيْرٌ kelimesi nekredir, neden?
   Haseneyi yapanlar onun karşılığını almak üzere yapmazlar, onun karşılığı kendisinin bilemediği belli olmayan bir iyiliktir. Onun için biz deriz ki üretim durmamalıdır, zarar da olsa üretim devam etmelidir. Çünkü biz kazanmak için değil, üretmek için çalışıyoruz. Hasene olduğu için çalışıyoruz. Dolayısıyla zarar olsa bile, ürün elde edildiği için hayır vardır.
   Farz ediniz ki Türkiye’de herkes çalışıyor ama zarar ediyor. Bir sene sonra üretim yapılmış, topluluk kâr etmiş olur. Herkes zarar etmiş olabilir mi? Biri kazanmış biri zarar etmiş olur. Bu zararlar telafi edilebilir, çünkü ürün var, kazananlar borçluların borçlarını ödeyebilirler.
   Şimdi diyelim ki kimse çalışmıyor üretim yapmıyor, ama herkes kazanıyor. Merkez bankaları keselerini açmış herkese para dağıtıyor. Yıl sonu gelmiş, ambarlar bomboş ama herkesin cebinde dolarlar dolu; ne işe yarar bu dolarlar?
   yani depolanan ürünler demektir. Bunda herkesin payı vardır.
10. وَهُمْ deki وَ neyi neye atfediyor?
    olarak gelir. Atıf da olabilir hal de olabilir. Hal olması için daha önce atfedilen cümlenin fiil olması şartı yoksa da daha beliğdir. Onun için biz burada hal vavı olarak görmüyoruz.
11. فَلَهُ da zamir müfret gelmiş, burada ise çoğul gelmiştir, neden?
    olarak gelir.
    Biz bunları Kur’an ve sünnetin genel üslubu içinde defalarca anlatmışızdır. Buradaysa birinci Kur’an uygarlığını kurmuş olanların nasıl isabetli sonuçlara vardıkları görülür.
12. فَزَعٍ kelimesini inceleyiniz.

فَزَع kuytu yer demektir. Çekinmek, görünmemeyi istemek demektir. فَزَعَ ‘çekindi’ anlamında olduğu gibi aynı zamanda ‘saklandı’ anlamındadır da. Türkçede utanç diye bir tabir vardır. Öyle bir iş yaparsınız ki çevre sizi o işten dolayı dışlar. Bu kelime bedeni değil de ruhi sıkıntıyı anlatmış olur. Birçok intihar vakası bu sebeple olur.

İnsan için bedeni azaptansa utanç azabı daha ağırdır. Örnek olarak size köyümü gösterebilirim. Adam öldürmek kötüdür. Cezası da vardır. Ölmeyi istihkak eder ama köyümde adam öldürmek utanç kaynağı değildir. Aksine haklı haksız adam öldüren kahraman sayılır ama zina utanç kaynağıdır. En küçük zinaya meyil ölümlere sebep olur.

Demek ki utanç o kadar ağır bir durumdur ki insanlar ölümü göze alırlar.

1. Buradaki يَوْمَئِذٍ hangi zamanı ifade eder?

Kur’an’ı yorumlarken bizim takip ettiğimiz bir usul vardır. Bir şey Kur’an’da anlatılırken üç ihtimal vardır. Ya bu dünyadaki olaylar anlatılır, ahiretten bahsetmemiş olur ya ahiretteki olaylar anlatılır, bu dünyadan bahsetmemiş olur ya da hem ahiret için hem dünya için ortak olan bir konu anlatılmış olur. Bu üç şıkta asıl olanı bize göre bu son şıktır. Hem ahiret için hem de bu dünya için doğrudur. Karine varsa o zaman tahsis edilmiş olur.

Bu kurala göre buradaki يَوْمَئِذٍ kelimesi hem dünya için hem ahiret için geçerlidir. Şeriat düzeni geldiği zaman iyilik yapmış olan insanların güvenceleri sağlanır, kişiler yaptıkları şeylerden utanmazlar, “Biz niye böyle yaptık?” demezler. Bu dünyada böyle olduğu gibi ahirette de aynı durum olmuş olur. Buradan öğreniyoruz ki ahirette de فَزَع vardır.

1. آمِنُونَ nekre ve kurallı erkek çoğul olarak gelir. Kimlerdir bunlar?
   İnsan kendisini güvende hissetmek için bir topluluğun içinde olma ihtiyacını duyar. Tek başına kaldığı zaman insanı korku sarar. Onun için kendini güvende hissetmek ancak topluluk içinde geçerlidir.
   Gelecek ortaklık düzeninde 100 lojmanlı işyeri apartmanları yapılacak, her katta 10 daire olacak ve her katın güvenliği kat olarak sağlanmış olacaktır. Kat kapılarını kapattığı zaman asansörünü de kilitlediğinde kata girmek mümkün olmayacaktır. Girenin çıkması da mümkün olmayacaktır. Ayrıca 100 lojmanlı işyeri apartmanının çevresi beton ve cereyanlı elektrik hatlarıyla çevrilerek güvene alınacak, dışarıdan içeriye girmek ve içeriden dışarıya çıkmak izinsiz mümkün olmayacaktır. Apartmanın en alt kat bodrum katı sığınak olarak inşa edilecek, harp veya zelzele zamanlarında oraya sığınılabilecektir. Ayrıca her apartmanın çatısında uçaksavarlar olacak, saldırıya gelen uçak veya füzeler def edilebilecektir. Semt içinde herkes silah taşıma hakkına sahip olacak. Silah yalnız saldırma aracı değildir, savunma aracıdır da.
   Zalim iktidarlar halk kendilerine isyan edemesin diye silah yasağını koyarlar. Türkiye’de ise Sermaye işgal ettiği zaman halk kendisini koruyamasın diye silah yasağını koydurur. Hatta askerlikte bile eğitimde çok az sayıda atışlar yapılır. Hâlbuki bizim düzende herkes silah taşıma ve silah eğitimini alma hakkına ve özgürlüğüne sahip olur.
   Bu ayet işte bunları anlatır.
2. Bu dünyaya uygulanacak olursa III. Binyıl Uygarlığında الْحَسَنَة ye خَيْرٌ nasıl sağlanır?
   üretim imkânlarıdır. Bugün tekeller üretim imkânlarını ellerine tutarlar ve üretimi yani haseneyi önlerler. Burada halkı işsiz bırakmak hususunda Sermaye ile yönetim yarışırlar.
   Yalova’da iki sene önce imarı olan bir yeri satın aldık. Sırf biz aldık diye o yerin imarını zaman zaman değiştiriyorlar ve biz bu yerde inşaat yapamıyoruz. Hâlbuki aldığımız zaman ruhsat alabilseydik şimdi içeride oturmuş olacaktık.
   Bu durum, yalnız bir inşaatın gecikmesini değil insanların oraya ortak olmasını da engelliyor. Ortak olanlar inşaatın yapılamayacağı kanaatinde oldukları için kendileri ortaklıktan çıkmasalar bile başka kimseye tavsiye edemiyorlar.
   Türkiye Cumhuriyeti Devleti, devlet olarak insanların ve vatandaşların iş yapmaması bekçiliğini yapmaktadır. Biz 50 sene evvel bundan şikâyetçi olmuş, partiyi de bunun için kurmuş, iktidara ortak olmuştuk. İktidar olduk, anayasa ekseriyetiyle iktidar olduk ama hala bir arpa boyu yol alamadık, geri kaldık. O zaman bize karşı olanlar iktidarda idiler ve biz iki sene içinde arazinin imar planını çıkardık, projeyi tasdik ettirdik. 30 dairelik inşaata başladık. Şimdi iki senedir imarlı bir arsada ruhsat alamıyoruz.
   Bizim yapacağımız iş çok basittir. Kamu plan ve projeleri hazırlayacak, tüm Türkiye’yi planlayarak adalara ve parsellere bölecek. Müteahhitlere diyecek ki: Bu projeye göre istediğin parselde inşaatı yap. Arazisi bizden, %20 alacağız. Alt yapısı bizden, %20 alacağız. Sen %40 ile yani %60 senin olmak üzere istediğin yerde iş yap. Projeye uygun iş yaptığın takdirde inşaat bittiği anda sorumluluğun da biter. Bina yıkılırsa sorumluluk proje ve kontrolöre aittir. İnşaat yapanların hiçbir yerden ruhsat alması söz konusu değildir. 
   İşte böylece hasene düzeni kurulmuş olacaktır.
3. Aşağıdaki kavramları karşılaştırınız.
4. يَوْم- جَاءَ
   Ayetlerde kelimeler çift getirilir. Bunların çift olduğu gramer kuralları içinde belirlenir. Aynı özelliği taşıyan kelimeler eşleştirilir. Tabloya bakarsanız her kelime başka kelime ile karşılaştırılır. Biz bu karşılaştırmanın nasıl yapıldığını anlatmıyoruz. Ama sizin daha sonra hatta seminer okunurken bile bu karşılaştırmayı göz önüne almanız gerekiyor. Hatta tartışılıp daha doğru eşleştirmelerin yapılması gerekiyor.
   )
   kelimesi bu iki uygarlığın dönemlerini gösterir. 
5. آمِنُونَ- الْحَسَنَةِ
   barış düzenidir. Çatışma ile değil anlaşma ile, uzlaşma ile oluşan düzendir. Çıkacak nizaların çözülmesi için önce fetva müessesine başvurulur. Herkes kendi dayanışma sorumlusuna sorununu anlatır. Eğer dayanışma sorumluları aynı görüşte iseler sorun sulh ile biter. Eğer dayanışma sorumluları farklı görüşte iseler hakemlere gidilir. Hakemlerin ücretleri dayanışma içinde ödenir. Hakemlerin kararlarına taraflar uyarlar. Böylece barış ve hasene sürüp gider. Ne var ki insanların bir kısmı hakem kararlarına uymaz. Onları yola getirmek için silahlı güce ihtiyaç vardır. İşte bu silahlı güç emniyet teşkilatıdır. Demek ki emniyet teşkilatı demek topluluk içinde hasenenin oluşması için kurulmuş bir müessese demektir. Ayet buna işaret eder.
6. خَيْرٌ- فَزَعٍ
   demek üretim araçları demektir. Bizden öncekilerin çalışmaları sonunda bugünkü işyerleri oluşmuş durumdadır. Biz de onları şeriata göre kullanarak yararlanıyoruz. Şeriat kurallardan oluşur ama kuralları uygulayacak olan insanlardır. Eğer kurallar ona inanan insanlar tarafından uygulanmazsa o kurallar bir işe yaramaz. Çünkü her kuralı çarpıtmak mümkündür. Bundan dolayıdır ki dinlere ve ahlaka da ihtiyaç vardır. Şeriat dışına çıkanlar eğer topluluk tarafından ayıplanmıyorsa o kurallar bir işe yaramaz. Yukarıdan dayatılan, dışardan alınan kuralların topluluk tarafından benimsenilmesi çok zordur. Örneğin bu kurallara karşı çıkanlar eğer topluluk tarafından dışlanmıyorlarsa o kural bir bakıma işlemiyor demektir. İşte bu ayette hasene için, haseneyi koruyan silahlı gücün dışında manevi bir güce ihtiyaç olduğu anlatılır.
7. لَهُ-مِنْهَا
   zamiri eşyaya gittiği zaman çoğuldur.
   İnsan ve eşya yani hayat bunların birleşmesinden doğar. İnsan tek varlıktır. Herkesin kişiliği ayrıdır, cüz’ün la yetecezzadır. Eşya ise bir çevredir, bütündür, parçalardan oluşur. Şuursuz varlıklardır.
   bu iki varlığı, ruh ve bedeni, insanı ve kâinatı temsil ederler.
   Bu ayette bunları hatırlatmak için bunlar eşleştirilir.
8. بِ-مِنْ  
   den evvel gelmiş olan kelimenin sebebidir.
   Bu farklılığı anlatmak için bu ayette bu iki kelime karşılaştırılır.
9. وَ-فَ
   den önce gelen önce olmuştur, sonra gelen ise sonra olmuştur. Biri diğerinin peşinden gelir.
   Herkesin bildiği bu kaideye bu ayette böylece işaret edilir.
10. مَنْ-هُمْ
    in çoğul manası da vardır. Tek kişiyi kastetseniz bile çok kimse arasında bir kişiyi kastediyorsunuzdur.
    ile çok kimseyi, belli kimseleri kastedersiniz.

Öz Türkçe ile:

“Kim iyilikle gelirse onun için ondan daha iyisi vardır. Onlar o gün utançtan da güvendedirler.”

Kur’an kelimeleri ile:

“Kim hasene ile ciet ederse ona ondan daha hayırlısı vardır ve onlar o yevm feza’dan da âmindirler.”

مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْهَا وَهُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ (89)

***

وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (90)

Va MaN CAvEa Bi elSayYıEati Fa KubBaT VuCUvHu HUM nFıy elNAvRı  HaL TuCZaVNa EilLAv MAv KuNTuM TaGMaLUvNa

“Ve kim seyyie ile ciet ederse vecihleri narda kebeb edilir. Amel etmiş olduklarınızdan başkasıyla mı cezalanırsınız?”

1. Buradaki وَ nereye atfeder?
   ye atfeder.
2. Seyyie/ السَّيِّئَة ve hasene/الْحَسَنَة ile gelme karşılaştırılır. İkisi de marifedir, tanımlar mısınız?

İkisi de cins isimdir. Cins için gelirler. Seyyie cinsinde olan her şey anlamındadır.

Aynı cinsten olan varlıklardan her birinin birçok özellikleri vardır. Ortak olmayan özellikleri attığınız zaman sadece o cinste olanların özelliklerini taşıyan hayali bir varlık ortaya çıkar. Gerçekte, yalnız böyle özelliği taşıyan varlıklar yoktur. İnsan zihninde tasarlanır. Böyle tanınmış haseneler vardır, böyle tanınmış seyyieler vardır.

Kur’an’da böyle cins olarak geçen kelimelerin tanımlarını yapmamız gerekir. Bu tanımları insanlar yaparlar ve tanımların farklılığından farklı mezhepler doğar. Bizim de seyyieyi ve haseneyi tanımlamamız gerekir. Her biriniz ayrı ayrı tanımla ayrı ayrı mezhepler oluşturabilirsiniz. Ben ise haseneyi çıkar paralelliği içinde olan tasarlanmış fiiller olarak tanımlıyorum. Bir olayda eğer tarafların veya topluluğun birisinde zarar varsa onu seyyie ile tanımlıyorum. Faiz bunun için seyyiedir. Parayı kullanan kimse zarar ettiği halde parayı veren kâr etmeye devam eder.

1. Vecihlerin ateşle kebap edilmesi (فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ) neyi ifade eder?

“Kebap yapmak” pişirmek, kızartmak demektir. Kebap yapmadan önce yenilmeyen varlıklar yenilir hale gelirler. Etlere eziyet verelim diye kebap yapılmaz. Etler yenilir hale gelsin diye kebap yapılır. Burada “Kebap yapılırlar” demesiyle olgunlaştırılır anlamına gelir. Canlı varlıklar ateşte kebap edilemeyeceğine göre insanın ateşte kebap edilmesi hakiki manada değildir. Hakiki mananın verilmesine karineyi mania vardır. Bu hususta ihtilaf yoktur. Ancak hangi manada mecazi olduğuna da değişik görüşler vardır. Kimileri ateşi hakiki manada alıp kebap etmeyi mecazi manada alırlar, kimileri kebabı hakiki manada alıp ateşi mecazi manada alırlar, kimileri de her ikisini de mecazi manada alırlar. O halde ateş bildiğimiz ateş değildir. Kebap da bildiğimiz kebap değildir.

Burada nasıl et ateşte kebap olursa Allah’ın var ettiği cehennem ateşinde de cehennemlikler ıslah edilir hale gelirler. Yani cehennem bir nevi hastanedir. Acı da olsa şifa için acı çektirilir.

Bu tabir bizim eskiden beri yaptığımız savunmaları teyit eder. “Bedenlerini” değil de “vecihlerini” demesi bu olgunlaştırmanın bedeni sağlığa kavuşturmak amacıyla değil, insanın vechini, yapısını, düşüncelerini sağlığa kavuşturmak amacıyla yapıldığını gösterir. Böyle olunca da cehennemdeki azap manevi azap olur. Cehennem ruhi hayatın ateşte pişirildiği bir alandır.

Birçok kimse cenneti de böyle kabul eder. Öldükten sonra hayatın bedeni değil ruhi olduğunu sanırlar. Kur’an’ın muhkem ayetleri bu şekilde anlamaya imkân vermez. Ancak cehennem hayatının geçici olarak bizim bildiğimiz hayat olmadığını bizim bildiğimiz kanunlara uymamış olmasından biliyoruz.

1. Ateş (النَّارِ) marifedir, neden?

Buradaki ateş bildiğimiz ateşlerden herhangi birisi değildir. Ahdi zihni olan bir ateştir. Marifedir. Çünkü gerçekten var olan bir şeydir. Bizim bildiğimiz ateşlere benzemese de ateşe benzer bir varlıktır. Yani cehennem hayatı da hayali olmayıp gerçekte vardır. Sadece bugün bizim dünyada gördüğümüz ateşlerin benzeridir ama kendisi değildir. Ateş kelimesinin marife olarak gelmesi bunu ifade eder.

1. Vecihler/وُجُوهُ, هُمْ zamirine izafe edilir. Ne anlam taşır?

Bir çoğul bir çoğula izafe edilirse değişik manalar taşır.

“Onlar ülkesine dönsün.” dersek, herkesin bir ortak ülkesi olur, dönenler çok olur. “Onlar ülkelerine dönsünler.” dediğimiz zaman, herkesin ayrı ayrı ülkesi olur ve herkes kendi ülkesine döner veya gruplar halinde değişik grupların değişik ülkeleri olur, her grup kendi ülkesine döner.

Buradaysa her vechin هُمْ zamirine izafe edilmesiyle herkesin ayrı ayrı kendi vechi olduğu ve ona göre muamele göreceği anlaşılır. Çoğul olarak söylenmesi de aynı yerde olacakları sebebiyledir. Yani şahsi sorumluluk ilkesi cehennemde de geçerlidir.

1. Buradaki هَلْ kelimesini manalandırınız.
   manasını da taşır. Burada soru halinde cümle ifade edilir.
   getirilir.
2. Cümle atıf harfi olmadan getirilir. Neden?
   harfi getirilmez.
3. تُجْزَوْنَ fiili ile gaipten (üçüncü şahıstan) hitaba (ikinci şahsa) geçilir. Ne anlam taşır?
   Arada hazfedilmiş cümleler vardır. Ateşte kebap edilirler dedikten sonra “Onlara böyle denir.” ifadesi hazf olunur. Bu hazfa işaret olsun diye gaipten hitaba geçilir.
4. هَلْ den sonra gelen إِلَّا neyi ifade eder?
   dersek “Zeyd dışındakiler hepiniz mi Ahmet’i dövdünüz?” manası çıkar. Her ikisinde de Ahmet mefuldür, her ikisinde de istisna edilen Zeyd’dir.
   olayı tasvip etme veya etmemedir.
   kullanır. Yani “Sizin burada olmanız sizin için de hayırdır” demiş olur. Böylece cehennem azabının bir intikam müessesesi olmadığını ifade eder.
5. Buradaki مَا neden الَّذِي olarak gelmez?
   ile ciet etmiş olanlar ateşte kebap edilirlerdi. Buradan anlaşılıyor ki azabı istiğrak eden seyyielerden başka da ameller vardır. Cehenneme o amellerden gidilir.
   olmayan ameller nelerdir?
   gelir.
6. مَا تَعْمَلُونَ demeyip de مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ der, neden?
   diyor veya iyilikler yaparsın o iyilikler yaptığın kötülükleri siler. Böylece o seyyieden cezalanmazsınız. Seyyienin cezalanması için kasıt yeterli değildir, hasene için kasıt yeterlidir. Sonunda iyilik olsun olmasın sen iyilik kastettiğinden dolayı iyi iş yapmışsındır.
   Ama seyyiede böyle değildir. Adam öldürmek istedin, tetiği çektin ama mani sebeplerden birisi sonucunda adama bir şey olmadı. Cezalanmazsın. Sen kastettin ama Allah kötülük işlemene müsaade etmediği için artık cezasını da vermez.
   bu hususta çok önemli bir kural koyar. Gerçekleştirilmeyen fiiller cezalandırılamaz.
7. “Amel etmiş olduklarınız” der, “fiil ettikleriniz” demez. Neyi anlatır?
   “Amel” topluluk için başkaları için yapılmış olan fiillerdir. “Fiiller” ise amellere ilaveten kendi şahsın için de olan davranışlardır. Bir bakıma her şey fiildir. Sen madem bu topluluk içinde yaşıyorsun, bu topluluğun imkânlarıyla hayat sürüyorsun, bu imkânlara karşı senin amel etmen gerekir. Bir şeyler üretmelisin ki tükettiğinin karşılığını topluluğa verebilesin. Üretmediğin zaman sana ait olmayan topluluğun malını tüketmiş oluyorsun. Bu da zararlı bir ameldir.
8. الْحَسَنَة de gaipten hitaba geçmediği halde burada neden gaipten hitaba geçer?
   denmiş. İşte Kur’an böyle küçük değişikliklerle büyük manaları ifade eder.
   Hapishaneye koyduğumuz insanları cezalandırmak üzere koyarız. Genellikle gardiyanlar onlara zulüm ederler. Onun için hapishane yönetimi sık sık kontrol edilir. Ama bir okula konan öğrencilere öğretmenler zulüm etmezler. Onların kontrol edilmelerine gerek yoktur. Cehennemde olanlara zulüm edilmeyeceğini ifade etmek için gaipten hitaba geçilir. Yani onlar amel ettiklerinin dışında hiçbir sıkıntıya maruz kalmazlar.
   Gardiyanların zulüm etmelerine izin verilmeyeceği gibi onlara bunun teminatının doğrudan verileceğini ifade etmek için muhataba geçer. Cennettekilerin başında zebaniler olmadığı için orada gaipten hitaba geçilmez.
9. Aşağıdaki kavramları karşılaştırınız.
10. كون- عمل
    Kâinat şuurlu varlıklar için yaratılmıştır. Melek, ruh, insan ve cin burada çalışsınlar ve yaşasınlar diye kâinat inşa edilmiştir ve bugün kâinatta iki türlü olay cereyan etmektedir. Biri bu 4 gruptan hiçbirisinin müdahale etmediği, doğrudan Allah’ın kendi iradesiyle yaptığı işlerdir. Bunlar kevni işlerdir. Bizlerin onları değiştirme imkânımız yoktur. İkinci tür işler ise bu 4 şuurlu varlıkların iradesiyle yapılan işlerdir. Buna da ameli oluşlar diyoruz. Bu ayette bu hususa işaret edilir.
11. كبب-جيء
    Bir şeyle gelmek demek, ‘kendin bir şeyler yaparsın’ demektir. Kebap olmak demek, ‘kendi çevren seni oluşturur’ demektir. Benim şimdiki varlığım, bir benim yaptıklarımla oluşur bir de çevredekilerin bana yaptıklarıyla oluşur.
    Bu seminerleri ben yazıyorum ama bu seminerler benim yazdığım gibi yayınlanmıyor. Benim dışımda birçok kimse bu seminerlerin yazılmasında aktif rol oynuyor. Sonunda mahsul böylece ortaya çıkıyor. Onlar bana etki eder, ben ona göre gelişmiş ve değişmiş olurum. Bu Kur’an çalışmalarına çocukluktan beri devam ediyorum. Bugünkü bilgim bu çalışmalarla elde edilmiş değil, o çalışmalara katılanların katkılarıyla oluşmuştur. Üsküdar’da Şener Keskin 25 kişiye yakın arkadaş getirmişti. Onlar Üsküdar İmam Hatip mezunuydular. Hepsi serbest iş yapıyorlardı. Onların talebi üzerine bu seminerlere başladık. Haftada bir gün İzmir’den gelip seminer yapıyorduk. Bir gün geldi bu grubun başkanı olan kişi seminerleri terk etti. Sonra yavaş yavaş ama kısa zamanda hepsi terk etti. Şener Keskin devam etti, hatta hala bazen karşılaşıyorum ama sonra o da bıraktı. Reşat Nuri Erol’un azimli çalışmaları ile ondan sonra bugünkü binden fazla semineri yapmış oluyoruz. Eğer Üsküdar’daki o çalışmalar devam etmeseydi, Yenibosna buna sahip çıkmasaydı, bu seminerler olmazdı, ben de bu bilgilere sahip olmazdım. O halde yapmamızla oluşmamız birbirini etkilemektedir.
    Ayet bunu anlatıyor.
12. نور-سيء  
    ise kötülük demektir. Kötülükle narın ilişkisi 2 şekildedir. Biri nur olarak ortalığı aydınlatmasıdır. Böylece seyyieleri devre dışı etmesidir. Çünkü seyyielerin çoğu kapalı yerlerde, karanlıklarda işlenir. İkincisi ise seyyielerin nar ile def edilmesidir.
    Bizim bundan yararlanmamız için öyle bir ateş icat etmeli, öyle bir sistem kurmalıyız ki o sistemde seyyieler haseneye dönüşsün. Bu ateş nedir?
    İşte bu ateş fıkıhtaki ukubat bahsinde ele alınan ve ceza hukukunun temelini teşkil eden sistemdir. Adil Düzen çalışanları, sistemlerinin suçları önlemesi ve suçsuz olanları da asla rahatsız etmemesi gerektiğini bilmelidirler.
13. مَنْ-إِلَّا  
    ise istisnayı ifade der.
    Hukuk kurallarında temel bir kaide vardır. Süleyman Akdemir HSTV konuşmasında bunu açıklamıştır. Kurallar konurken kötü insanlar bunu istismar ederler. O halde bu kuralı koymayalım veya bu kuralı başka türlü koyalım şeklinde düşünülemez. Kural koyarken herkesin kurala uyacağı kabul edilerek hukuk kaideleri oluşturulur. Böylece adil bir düzen ortaya çıkar. Hukuk kuralları koyarken kuralların bozulacağı düşünülmez. Sonra bu kuralları ihlal edenlere karşı da yeni kurallar konur, o kurallar da uygulanmayabilir ama o kurallar öyle konmalıdır ki uygulamayanlar da cezalandırılabilsin.
    beraber getirilerek bu kurala işaret etmektedir. Herkes için beraat edilmek asıldır. Ceza subuti halinde istisnai olarak uygulanır.
14. هَلْ-مَا
    ise ismi mevsuldur. O özelliği taşıyanlar kastedilir. Her ikisinde hem nekrelik hem de umumilik vardır. Ayet buna işaret eder.
15. بِ-فِي 
    dersem “Yalova’nın belli bir yerindeyim.” demiş olurum. Ayet bize bu kuralı öğretiyor.

Öz Türkçe ile:

“Kim kötülükle gelirse onların yüzleri ateşte kızartılır. İşlediklerinizden başkasıyla mı karşılanıyorsunuz?”

Kur’an kelimeleri ile:

“Ve kim seyyie ile ciet ederse vecihleri narda kebeb edilir. Amel etmiş olduklarınızdan başkasıyla mı cezalanırsınız?”

وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (90)

***

إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهَا وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ (91)

EinNaMAv EuMiRTu EaN EaGBuDa RabBa HAvÜiHIy eLBaLDati elLaÜIy XarRaMaHAv Va LaHUv KulLu ŞaYEin Va EuMiRTu EaN EaKUvNa MiNa eLMuSLiMIyNa

“Ben yalnızca tahrim ettiği bu beldenin Rabbına ibadet etmekle emr olundum. Her şey O’nundur ve Müslimlerden olmakla emr olundum.”

1. Önceki 2 ayette مَنْ ile genel kural koyar. Burada ise إِنَّمَا ile başlar, atıf yapmaz, neden?
   Bundan önceki ayetlerde dünya ve ahireti ilgilendiren ilahi kural ortaya konur. O kuralda insanların yaptığı işler seyyie ve hasene olarak ikiye ayrılır. Yani insanlar değil, insanların işledikleri iki gruba ayrılır.
   Barış düzeninde insanlar eşit kişiliğe sahiptirler, yaptıklarından sorumludurlar, mensup oldukları toplulukların yaptıklarından sorumlu değildirler. Falan partili veya filan partili, Türk veya Kürt, Fransız veya Alman, Müslüman veya Hıristiyan, kim olursa olsun, mensubiyeti dolayısıyla kimse suçlanamaz. Kimseye imtiyaz da tanınamaz. İyilik yapana mükafat, kötülük yapana ceza verilir.
   harfi getirilmez.
2. إِنَّمَا kelimesini inceleyiniz.
   geldiği için mefhumu muhalefetin sahih olduğu teyit edilmiş olur.
   dır.
3. “Ben emr olundum” diyen kimdir, kime der?
   harfinin içindedir. Yalnız unutulmaması gereken bir husus vardır: ‘Ben müminim.’ demek, ‘Ben sizden üstünüm, başkalarından üstünüm.’ demek değildir. ‘Ben müminim.’ demek, ‘Ben bu görevi taahhüt ediyorum.’ demektir, ‘Görevliyim’ demektir, ‘Sorumluyum’ demektir. Yoksa kimse imanı ile kendisini yetkili sayamaz. Bugünkü insanlar iman etmeyi görev alma şeklinde değil de imtiyaz sahibi olma şeklinde anlıyorlar.
4. Emr olunma neden müfret gelir?
   gelir.
5. أُمِرْتُ kelimesini inceleyiniz.
   ‘Emr olundum.’ demektir. Emirde cebir yoktur. Kişi emredene karşı değil, şeriata karşı sorumlu olur. Amir hatırlatıcıdır, münzirdir.
6. İbadet etme, kulluk etme anlamındadır. Bu ayet köleliği yasaklamıyor mu? Açıklayınız.
   Kur’an’da kölelik müessesi konulmuştur. Amerika’da olduğu gibi yasaklanmamıştır. İlga edilmemiş, ıslah edilmiştir. Eskiden köleler insan sayılmazdı, mahkemelerde dava açamazdı, yaptığı muameleler geçerli sayılmazdı. Köle bir deve gibiydi. Kişiliği yoktu.
   Kur’an bu anlayışı tamamen ortadan kaldırmış, kölelere önce kişilik vermiştir. Her an hürler gibi mahkemeye müracaat ederek efendisi de dâhil herkese karşı dava açabilmektedir. Kişiliği tamdır. Kazandıkları ona bakmakla mükellef olan efendilerine aittir ama köle sahipleri de kölelerini, kendisini ve çocuklarını yaşattıkları seviyede yaşatmak zorundadırlar. Hürlerin yaptığı her türlü tasarrufu köleler de yaparlar.
   Bu anlamda İslam’daki kölelerin durumu bugünkü işçilerin durumundan çok üstündedir, kölelerin hayatı ve hakları garantiye alınmıştır.
   Amerikalılar tarımda çalışan köleleri sanayiye bedelsiz aktarabilmek için köleliği yasaklarlar, yerine işçiliği getirirler ve savaşsız bütün insanları köleleştirirler.
7. İbadet etme daha çok Rab kelimesine isnat edilir, neden?
8. Buradaki belde/ الْبَلْدَةِhangi beldedir?
   Buradaki belde Mekke beldesidir. Mekke dünya karalarının merkezindedir. Tarıma elverişli değildir. Orada yaşayan insanlar zengin olamazlar, dünyaya fiilen hükmedemezler ama orası dünyanın merkezindedir. Barış içinde toplanmaya elverişlidir. Allah onu ona göre yaratmıştır. İslam düzeninin kurucusu olan İbrahim Peygamber tarafından inşa edilmiş olup bütün insanlığın merkezidir. Yani o belde yalnız Mekkelilerin beldesi değil, Arapların beldesi değil, tüm insanlığın beldesidir.
9. Emr olunanlar Adil Düzen çalışanları ise onların da beldesi olur mu?
   Ayetteki manayı bütün şeriat düzeni için çalışanlara teşmil edersek, öbür taraftan da “Bu belde” deyince, beldeyi de sadece Mekkeliler için kabul edersek, ayette çelişkiler olur. Kural olarak çelişkileri gidermek için tekit yapılır. Bu ayet bize Mekke’nin insanlık kenti olduğunu bildirir. Hac için de “Bütün insanları çağır.” der, yalnız müminleri değil. Mekke herkese açık bir şehirdir. Oraya pasaport ve vize alınamaz. Bundan dolayıdır ki şimdi yapılan hac ibadeti geçersizdir. Onun için ben hacca gitmiyorum.
10. Bu ayetle Mekke’nin durumu nasıl açıklanır?
    Yeryüzü ülkelere ayrılır. Ülkelerde ulusal devletler kurulur. Bağımsızdırlar. Yerinden yönetim ilkesinden dolayı oraya girme çıkma, orada yaşayanların iznine tabidir. Bugün olduğu gibi şeriat düzeninde denizler hiçbir devletin mülkiyetinde değildir. Karalar ise bugün olduğundan biraz farklı hükümlere tabidir. Hac yolları güzergâhları vardır, burası açık denizler gibi serbesttir. Herkes istediği gibi buralarda dolaşabilir, yerleşebilir, iş kurabilir.
    ‘dir. İki kelime geçiyor, biri ona biri diğerine delalet ediyor. Yani biri Mekke’nin iline, diğeri ise Mekke’nin kentine delalet ediyor.
    kelimesi kuruş kelimesi ile akrabadır. Muhammed Hamdi Yazır bunu tefsirinde belirtir.
    Evet, bu ve diğer ayetlerden öğreniyoruz ki Mekke bir kavmin toprakları değildir, insanlığın toprağıdır. Yalnız Müslümanların da toprağı değildir, bütün insanlığın toprağıdır.
11. بلَد ile بَلْدَة kelimelerini karşılaştırınız.
    İbrahim 14/35). Türkçede belediye olarak kullanırız. Burada özel mülkiyet vardır, devletlere de yerler tahsis edilebilir.
12. Tahrim etmek nedir?
    Haram ‘Bir şeyi yasaklamak’ demektir. İki türlü alan vardır. Biri kalelerin çevirdiği kent içi yerlerdir. Burada gezmek dolaşmak serbesttir. Herkesin malı canı işi korunur. Güvene alınır. Eğer burada bir kimseye bir zarar gelirse ora halkının tamamı sorumludur ve tazmin ederler. Kasame müessesesi bunun için vardır. Bu yerlerin adı haremdir. Bunun dışında olanların hayatından oranın sakinleri sorumlu değildir. Diyetlerini onlar ödemezler. Haremlerin kendilerine göre hukuku vardır. Mekke’nin de kendine özgü şeriatı vardır ve insanlığın haremidir. Oradaki cinayetleri yalnız Mekkeliler değil, tüm insanlar tazmin eder. Oraya kim girerse kendiliğinden emin olur. Oysa bir başka devletin topraklarına girildiğinde oradakilerden birinin izni varsa o kişi oralarda emin olarak dolaşma hakkına sahip olur.
13. Belde/الْبَلْدَة niye tahrim edilir?
    İnsanların bir araya gelmeleri, alışveriş yapmaları, görüşmelerini sürdürmeleri için merkezlere ihtiyaç vardır. Haftada bir defa bucak merkezinde, onun hareminde toplantılar yapılır. Senede bir defa Ramazan Bayramı’nda il merkez bucağında senelik kongre yapılır. Bir defa da ülkelerin merkezlerinde Kurban Bayramı için toplanılır. Onun kongresi yapılır. İnsanlık ise Mekke’de her yıl toplanır, kongre yapar. Yıl içinde de her zaman umre yapabilirler. Ayrıca burası açık pazardır, herkes istediği malları götürür, orada satar, oradan mal alır ve ülkesine getirir yahut teşhir eder ve siparişler alır. Yani orası bir panayırdır, borsadır. Bunun için harem kılınır. İnsanlık tarafından güven altına alınır ki bütün insanlar buraya güven içinde serbestçe gelip gidebilsinler.
    
    
    Üçüncü binyıl uygarlığında Mekke’nin merkezi tüm insanlığa açık olur, herkes hiçbir yerden izin veya ruhsat almadan kendi malı ile gelip gidebilir. Mekke’nin çevresi ise tüm dünya devletlerinin halkına bölüştürülür, orada onların devamlı kalacakları ve gidip gelecekleri yerleri olur. Mekke siyasi merkez değil ilmi merkez olur, ahlaki merkez olur, iktisadi merkez olur. Bundan dolayıdır ki Mekke fethedildikten sonra da devletin merkezi Mekke’ye taşınmamıştır.
    
    
    harfi hal Vav’ıdır. “Tahrim etmiştir” diyor. Mekke’deki her şey tüm insanlığındır. Mekke’de özel mülkiyet olmaz. Bunu ifade eder.

16.       لَهُ daki هُ zamiri nereye gider?

رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ ifadesine gidiyor. Yani tüm insanlığa gidiyor. Bu, dar manadaki açıklamadır. Geniş manada ise kâinatta ne varsa hepsi O’nundur. Malik olan yalnız O’dur. Biz O’nun görevlisi olarak verdiği yetkiler içinde onları kullanma hakkına sahibiz. Onun için biz ancak şeriat içinde çevremizden yararlanabiliriz. “Bu benimdir” deyip istediğimizi yapma hakkına sahip değiliz.

1. لَهُ deki ل neyi ifade ediyor?
   mülkiyeti ifade eder. Malik olan Allah’tır. Biz O’nun görevlisi olarak onları kullanma hakkına sahibiz. Burada ise daha ileri gidilir, temlik ortadan kalkar. Her şey Rabbin olur. Marks, komünizmin fikriyatını ortaya koyarken hep İslam’dan yararlanır, bunu açıkça itiraf da eder. Osmanlıların uzun yaşama sebebini Asya tipi üretim tarzına, verginin maldan alınmasına bağlar. Yani Osmanlı’yı inceler, bazı müesseselerini de savunur.
2. ‘Her şey O’nundur/لَهُ كُلُّ شَيْءٍ’ ifadesini sosyalist ve kapitalist anlayışında değerlendirin.
   Sosyalistler Kur’an’ın beyan ettiği gibi ‘Her şey devletindir’ ilkesini kabul ederler. Ne var ki Kur’an “devletindir” der. Onlar ise “yönetimin” olduğunu kabul ederler.
   Aslında bunu Marks bilir ancak “Bizim insanların elinden mülkü alabilmemiz için önce devleti ele geçirmemiz lazım. Bu da seçimle olmaz, isyan etmeliyiz, zorla iktidara gelmeliyiz. Sonra bu iktidar bütün malları önce devlete alacak. Sonra da ikinci isyanı yapmalıyız. Böylece her şey kamunun mülkiyetine geçer.” der.
   Biz ise insanlar Adil Düzen’e silahla geçemez deriz. Ancak önce Adil Düzen’e bağlı bir köyün kurulmasını ortaya koyar, projelendiririz. Sonra o köyler çoğalır ve seçimle iktidara gelir. Seçim olur iktidarı %70 ile alırsak, eski iktidar da iktidarı teslim etmezse, o zaman halk yürüyerek iktidarı almış olur. Cephe kurarlarsa savaşırız. Yüzde 70 dedim, bunu ben söylemedim. Kur’an bu oranı verir. Kapitalistler komünizmi organize ederler. Böylece bütün malları önce devletlere teslim ederler, sonradan devletleri kendi emirlerine alarak tek Sermaye devletini kurmak isterler. Bugün dahi bunun savaşını veriyorlar.
3. وَأُمِرْتُ deki وَ nereye atfeder?
   ye atfeder.
4. أُمِرْتُ kelimesi neden tekrar edilir?
   Barışta sorun olduğu zaman hakemlere başvurulur ve hakem kararları ile barış sağlanır. Eğer hakem kararlarına uymayan olursa, o zaman yönetime görev düşer. Yani şeriat düzeninde yargı yönetimin değil, yönetim yargının emrindedir.
   Demek ki bizim iki görevimiz var: Verilmiş olan görevi topluluk için yapmak ama bu görevi yerine getirirken de barışı bozmamaktır. İkisine karşı ayrı ayrı sorumluyuz. Bunu şöyle anlatayım. Polis teşkilatının iki görevi vardır. Biri güvenliği sağlamak, diğeri ise yargı kararlarını infaz etmektir. Kuvvetler ayrılığı olduğu için yargı kararları hakemlerce verilir, güvenlik ise iç işleri bakanlığınca sağlanır. Polis kazayı icra yaparken adalet bakanlığına, güvenliği tesis ederken iç işleri bakanlığına bağlıdır.
   İşte, her müminin de böyle iki görevi vardır. Biri ibadet görevidir, yönetime bağlıdır. Bir de barış içinde yaşama görevi vardır, onda da hakemlere bağlıdır. Yani bugünkü polislerin görev ve yetkilerini bütün müminler taşır. Adil Düzen uygulansa bakanlığa müracaat eder, “Ben polis olmak istiyorum.” der, maaşsız polis olur, polis elbisesini giyer. Gerektiğinde polisin sahip olduğu bütün yetkileri kullanır. Yani Kur’an’dan sonra kamu görevlisi olma demek senin tercihine bağlıdır demektir. İstersen Mümin olur, istersen Müslim kalırsın.
5. الْمُسْلِمِينَ marifeli kurallı çoğul getirilir, kimlerdir bunlar?
   İnsanlar çevre içinde diğer insanlarla ilişki kurarak yaşarlar. Bir insan diğer insanla iki şekilde ilişki kurabilir. Birisi selamlaşır, barış içinde birlikte hakemlerin kararlarına göre yaşarlar. Diğeri ise başkaları ile çatışır, yenerse emreder ve yaşar, yenilirse emre girer veya ölür. Birincilere Müslim, ikincilere ise müşrik deriz. Biz aynı zamanda Müslim olmakla emir olunduk. Yani biz ibadetlerimizi barış içinde yaparız. Ondan dolayıdır ki bir devletin içinde yaşayanlar o devletin kanunlarına ve yöneticilerin talimatlarına uymak zorundadırlar. İktidarı devirme çabası da İslamiyet’te olmaz. O ülkede yaşamak istemezlerse hicret ederler, isyan edemezler.
6. Adil Düzen’e Göre İnsanlık Anayasası’nda nasıl değerlendirilir?
   Adil Düzen İnsanlık Anayasası’nda iki alan belirlenir. Askeri alanlarda ibadetler yapılır, güvenlik sağlanır, emir-komuta zinciri geçerlidir. Sivil hayatta ise ortaklık kuralları getirilir, arz ve talep kanunları çalışır. Herkes kendi işini kendi özgürlüğü içinde yapar. Herkes Müslim’dir. Müminler ise kendi istekleri ile mümin olurlar ve komutanlarını kendileri seçerler, değiştirebilirler ama değiştirmeden önce kayıtsız şartsız komutanlarına tabidirler. Komutanları “Öl” derse ölürler. Böylece iki başbakanlık önerilir. Biri diğerine karışmaz. Siviller ile askerler eşit seviyededirler, onların arasını hakem başkan dengeler.
7. Aşağıdaki kavramları karşılaştırınız.
8. كون-حرم
   ilkeleriyle bağlıdırlar. İç işlerinde kendi yasaları, çevreyle ilişkilerinde ise merkez anayasası uygulanır. Bu kuralı bize bu ayet öğretir. 
9. عبد-ءمر  
   Nisa 4/80) ayeti bunu gösterir. Bu ilişkiye işaret eder.
10. كلل-شيء   
    dir. Düşünülmüş manasındadır.
    ortaya çıkar. Mantıkçılar buna cins veya nev’ derler. Yunan mantığı bu anlayışa dayanır. İnsanlık bu mantık içinde düşünebilir. Kur’an bu ayette buna işaret eder.
    ise  cinsi ifade eder.
11. الْبَلْدَةِ-الَّذِي
    Ayette bu iki kelime marife gelir. Bu kelimelerin başka eşleri yoktur, diğerlerinin eşleri vardır. O halde ayet bu iki kelimeyi eşleştirir. Bunun bir hikmeti olmalıdır. Üstünde düşünmeliyiz. Her zaman bulmamız da mümkün olmayabilir. Şimdilik müteşabih olabilir.
    dediğimiz zaman hem darip hem de darp bellidir.
    Beldede hem şeriat kuralları bellidir hem de şeriatı uygulayan insanlar örgütlenir, kimin ne yapacağı bellidir. Yasalar ve planlar birlikte uygulanır.
    ile beldenin bir araya gelmesi bunu ifade eder.
    Belde yönetiminde tam bir hukuk düzeni vardır.
12. مَا- هَذِهِ
    ise yarı nekredir.
13. لَهُ-  مِنْ 
    de ise fiile etki vardır. Başlamak, bitirmek içindir. Bir şey durup dururken başlamaz. Bir sonuç almak için başlanır. İşte bu karşılaştırmada buna işaret eder. Düşünüldüğü zaman bunun derin manası vardır.  

Öz Türkçe ile:

“Ben sadece koruduğu bu kentin yetiştiricisine kulluk etmem ile buyruldum. Ne varsa hepsi O’nundur ve barışçılardan olmam da buyruldu. “

Kur’an kelimeleri ile:

“Ben yalnızca tahrim ettiği bu beldenin Rabbına ibadet etmekle emr olundum. Her şey O’nundur ve Müslimlerden olmakla emr olundum.”

إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهَا وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ (91)

***

وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَنْ ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَا أَنَا مِنَ الْمُنْذِرِينَ (92)

Va EaNEaTLuVa eLQuREAvNa FAMaNı iHTaDAy FaEinNASMAv YaHTaDIy LiNaFSiHIy Va MaN DalLa Fa QuvL EinNaMAv EaNa MiNa El mÜNÜaRIyNa

“Ve Kur’an’ı tilavet etmek de (emredildi). İhtida eden yalnız nefsi için ihtida etmiş olur ve kim dalalet ederse ‘Ben sadece münzirlerdenim.’ diye kavl et.”

1. وَأَنْ deki وَ nereye atfeder?
   nin atfedildiği yere atfeder. “Müslimlerden olmam emredildi” ifadesine atfetmez.
   İnsanların iki görevi vardır. Biri mevcut şeriat düzeninde mevcut hayat düzenini sürdürmektir. Onun için gerekenleri yapmaktır. Bundan önceki ayette bunu ibadet ile ifade eder. İnsanların ikinci görevi ise bilgilerini ve araştırmalarını arttırmak için çalışmalarıdır. Bu sayede uygarlaşma mümkün olur.
   Filozofların düzeninde, teknik düzende gelişme olur. Müspet ilmin verileri içinde yeni projeler üretilir. Sanayi inkılapları olur. Peygamberlerin düzeninde ise hukuk üzerinde araştırmalar yapılır ve hukuk düzeninde inkılaplar gerçekleşir.
   Bugün Batı teknik uygarlıkta en üst seviyeye ulaşmış bulunur. Çökmeye başlamıştır. Çünkü yeni teknolojinin ortaya koyduğu bugünkü sanayi ve ticari uygarlığın sorunları artık binlerce sene önce oluşmuş tarım dönemi hukuku ile çözülemez.
   Bizim şimdi görevimiz teknik inkılapları yapmak değil, Batı’nın tekniği içinde Kur’an düzenini ortaya koymaktır ve bu ayet Allah’ın bize Kur’an’ı tilavet etmemizi emrettiği ayettir.
   Bu seminerlere 20 seneden fazladır devam ediyor ve işte Allah’ın bu emrini yerine getiriyoruz. Bu seminerlere devam eden insanlar bu ayetin emirlerini yerine getiren insanlardır. 
   
   
   Ayrı ayet olarak getirilerek atfın Müslim olmaya değil, ibadet etmeye olduğunu belirtmiş olur. Yani biz önce mevcut olan İslam şeriatı içinde mümkün olduğu kadarıyla ibadet edeceğiz, kötü düzende iyi işler yaparak değil, kötü düzende iyi düzeni getirmek için çalışarak iyi iş yapmış olacağız.
   getirilir.
   
         Kur’an’ı tilavet etmekle Kur’an’ı kıraat etmek arasında ne fark vardır?
   Kur’an’ı kıraat etmek demek, Kur’an’ın kendisini, sözlerini aktarma demektir.
   Kur’an’ı tilavet etmek demek, Kur’an’ın ışığını aksettirmek demektir.
   Kur’an güneşse, ışık da içtihat ve icmalardır ve o içtihat ve icmaların örneklerini vererek fiilen gösterilmesidir. Akevler’in dışında yeryüzünde Kur’an’ın emirlerini uygulayarak oluşturdukları bir kuruluş yoktur. Hepsi Kur’an’ı kıraat ediyorlar ama tilavet etmiyorlar yani uygulamıyorlar. Bu bakımdan bizim işimiz zordur. Bu seminerlere devam etmek ve Yalova’da uygulamaları yapmak bizim için farz-ı ayın olmuştur. Görevimizin büyüklüğünü ve ağırlığını bilerek hareket etmek zorundayız. Sonunda başaracağız ama biz değil O yapacak, biz yapmış gibi görüneceğiz. Başaracağımızdan bunun için eminiz.
   “Kıraat etmek demek Kuran’daki ayetleri tasnif ederek, gruplandırarak analiz yapmak ve bu analiz sonucunda uygulamaktır. Tilavet yansıtma demektir. Kuran’ın metnini doğrudan okumak veya ezberden okumak tilavettir. Lütfi Hocaoğlu”
   
   ) getirilir?
   Surenin sonunda üçüncü binyıla geçişin temel noktasına işaret eder ve bize ‘seminerlere devam edin’ emrini vermiş olur.
2. Kur’an/ الْقُرْآنَkelimesi marife olduğuna göre özel isim midir?
   ismi fail anlamında sıfatı müşebbehedir. ‘Okunan’ manasından çok ‘toplayan’ manasındadır. Değişik peygamberlerin getirmiş olduğu şeriatların tümünü içinde toplayan bir kitaptır. Tüm devirlere ve tüm topluluklara hitap eder.
   olarak alem olmuşsa o zaman da nekresi alem olmaz. Kur’an kelimesi bu yönüyle incelenmelidir.
   ’ı alem olarak anlıyoruz ve Kur’an metninin tilavet edilmesi şeklinde bu ayeti yorumluyoruz. 1. Kur’an uygarlığını kuranlardan farklı olarak Kur’an’ın dışındaki bütün delilleri Kur’an’da kaynağını bulursak kabul ediyoruz. Mütevatir de olsa Kuran’ın metnine dayanan hadisleri doğru kabul ediyoruz ama bizim sorunlarımızı değil onların sorunlarını çözen bir hadis kabul ediyoruz. Buna örnek olarak recim hükümlerini alabiliriz, vasiyet hükümlerini alabiliriz. Bu kural bizi bu ayetle teyit ediyor. Kur’an’dan istidlal ettiğimiz şeriatı anlatma ve uygulama durumundayız.
3. Biz insanlığa Kur’an’ı nasıl tilavet edeceğiz?
   Bin Dil Üniversitesi ile bunu yapacağız. 100 lojmanlı işyeri apartmanları ile yapacağız. Her apartmanın her katında dünyada konuşulan dillerden birini konuşan kimseleri yerleştireceğiz. Bodrum katlarında işyerlerimiz olacak, kendi ülkelerinin mallarını bu katlarda satacaklar, Türkiye’den aldıkları malları ülkelerinde pazarlayacaklar. Buradan elde ettikleri kârla geçimlerini sağlayacaklardır. 10 sene gibi bir müddette Kur’an Arapçasını öğrenecekler ve kendi dillerindeki eserleri Kur’an Arapçasına çevirecekler, Kur’an Arapçasında yayınlanan eserleri de kendi dillerine çevireceklerdir. Kur’an üzerinde yayınlanmış dünyadaki bütün eserler Kur’an Arapçasına çevrilecek, buradan da bütün dillere çevrilmiş olacaktır. Böylece Kur’an bütün dünyaya tilavet edilmiş olacaktır.
4. Kendilerini Kur’an’ın hizmetlisi olarak görenler bu emri nasıl yerine getirecekler?
   Önce semt kooperatiflerini kuracağız. Altın bonosunu çıkararak kredileşme ortaklığını kuracağız. Bir de arsaları alıp ortaklık sistemi içinde imar etmeyi sağlayan arsa ortaklığını kuracağız. Bir örnek semti oluşturduktan sonra bu semtin bölünerek çoğalması yoluyla Kur’an düzeni yaygınlaşacaktır. Bu arada Bin Dil Vakfı’nı kuracak ve dil semtleri oluşturacağız.
   Bu plan birkaç asır içinde gerçekleşecektir.
   Biz planı yapıp imkânlar oluştukça uygulamaya çalışmakla yükümlüyüz. Ne zaman ve nasıl sonuç elde edileceği gaybi bir olay olduğu için biz sonuçlar üzerinde durmayacağız.
5. فَمَنْ deki فَ neyi ifade ediyor?
   Gerek ibadet emri gerekse Kur’an’ı tilavet emri bir haber cümlesidir. “Ben böyle emir olundum.” diyor. Ondan sonra bir cümle şart cümlesi olarak hazfedilir. “Ben bana verilen emirleri yerine getiriyorum, size tebliğ yapıyorum ama ondan sonra benim görevim biter, size kalır. Siz isterseniz ihtida edersiniz, isterseniz dalalet edersiniz. Ben ona karışmam. O sizin bileceğiniz iştir. Çünkü kim ihtida ederse kendine ihtida etmiş olur.” diyor.
   hazf edilmiş olan cümlelerin beyan Fa’sıdır.
6. Bugün ihtida edenler kimler olacak?
   Nuh Peygamber gemi yapmış, insanları çağırmış, gemiye binenler ihtida etmişlerdir.
   Biz de 100 lojmanlı semt apartmanları kuracağız ve insanları oraya taşınmaya davet edeceğiz. Kolay geleceklerini sanmayın. Biz İzmir Akevler’de bu amaçla apartmanlar yaptık, birçok kimse ve özellikle de tarikat mensubu insanlar bize katıldı. Evleri yaptık ama sonra eşleri gelmediği için Akevler’e taşınamayanlar oldu.
   Biz bile 5-10 kurucu kimseler olarak eşlerin direnci ile karşılaştık. Belli bir uğraştan sonra onları ikna edebildik. Zorlamadık, zorlamadan ikna ettik.
   Evet, 100 lojmanlı işyeri apartmanlarını yaptığımızda da o apartmana taşınmayacaklar, hatta taşınanlar ayrılıp geri gidecekler ama sonunda taşınanlar refah içinde olacak, taşınmayanlar ise sıkıntıya girecek ve sonunda taşınanlar taşınacak, taşınmayanlar da gidecekleri yerlere gideceklerdir.
7. “Sadece kendi nefisleri için ihtida ederler” diyor, bunun anlamı nedir?
   Biz İzmir’de 50 sene evvel kooperatifi kurduğumuzda çok ucuz bir fiyatla 20 dönümlük yer aldık. 4 arkadaş finanse etmeyi kararlaştırdık. Ortaklardan birisi ağabeylerine sorarak, “Ben ortak olurum ama 20 dönümlük yerin dörtte birinin yani 5 dönümünün tapusunu bana verirseniz ortak olurum” dedi. Biz de vermedik ve o ortaklık kurulmadı. Sonra Prof. Dr. Ahmet Tahir Satoğlu ile kooperatifi kurduk ve ortakların küçük küçük katkıları ile yeri aldık. Şimdi Akevler Sitesi o yerde kuruludur. Ortaklarımıza kâr ettirdik. Taşınmayan ortakların katkıları olmuştur ama onlara kâr da ettirdik.
   Muhammed Peygamber de ganimeti taksim ederken müminlere az ama kazanç için katılanlara çok pay verir, itiraz ederler “Savaşan biz kazanan onlar” derler. Muhammed Peygamber “sizin asıl payınız ahirette, cennettedir, bunların ise bütün alacakları bu, onun için onların hakkı bize geçmesin” der. 
   Bugünkü durumumuz budur. Biz gecemizi gündüzümüzü bir ederek çalışacağız. Asgari pay alacağız ama kazanacağız. Kazancı da Yalova’ya taşınmayanlara bölüştüreceğiz. Yalova’ya taşınanlar üçüncü binyıl uygarlığını kuracaklar ve ahirette de dereceleri yüksek olacaktır. Yalova’ya taşınmayıp bizde ortak olanlar kazanacaklar, ahirette de bize ortak oldukları için cennete gidecekler. Cennetteki yerleri taşınanlar kadar olmayacaktır.
   Bunları ben söylemiyorum, Kur’an söylüyor.
8. Zorla Kur’an düzenini uygulama caiz midir?
   Kur’an “ihtida eden kendi nefsi için ihtida eder” diyor. Bu ihtida eden kimseler yalnız müminler değildir. Müminler hidayeti ortaya koyarlar. Müslimler ise ortaya konmuş hidayete uyarlar. Hidayetten herkes yararlanır. İnsanları bize katılmaları için onları zorlamak caiz değildir. Sağlayacağımız çıkar için bize katılacaklar. Evet, biz çıkarcıyız. Çıkarımız varsa o işte varız. Çıkarımız yoksa o işte yokuz. Sermaye’nin talep ettiği ‘Siz zarar edin, biz kazanalım, o zaman siz iyi insan olursunuz’ gibi uydurma kuralları uygulamıyoruz. Bir farkımız var, çıkar paralelliği farkı. Herkesin çıkarı olan bizim de çıkarımız olan işleri yaparız.
9. Bu ayette yerinden yönetime nasıl işaret vardır?
   kelimesini kişi olarak aldığımız gibi topluluk olarak da alabiliriz. Bir aşiret ihtida ederse kendisi için ihtida etmiş olur, bir bucak ihtida ederse kendi çıkarı için ihtida etmiş olur; il böyle, devlet böyle. Kişiye baskı yapma yetkimiz olmadığı gibi bucaklara, illere ve ülkelere de baskı yapma yetkimiz yoktur. Yani ocaklar, bucaklar, iller ve ülkeler kendi iç işlerinde tamamen serbesttirler. İster Kur’an düzenini ister Tevrat düzenini isterlerse de komünizmi kabul ederler. Kendileri bilir. Biz insanlık olarak sadece uyarırız. Zorlamayız.
   Ben bunu “İslamiyet ve Günümüzün Meseleleri” isimli kitabımda yazdım. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde muhakeme oldum, mahkeme “Komünistlik propagandası yapıyor.” diye kitabı mahkûm etti. Düşünün, Müslümanlar kendi köylerinde Müslümanca yaşasınlar diyorum, komünistler de kendi köylerinde komünist olarak yaşasınlar diyorum, o günkü mantık içinde suçlu oluyorum ama bugün komünist partisi var, İslam partileri de vardır.
   İşte o günlerden bugüne geldik, 50 sene sonra da Adil Düzen içinde olacaksınız.
10. Bu ayetin ifadesiyle vergilerin beyana göre verilmesi kuralı arasında bir ilişki var mı?
    Adil Düzen Anayasası’nda vergilerin beyana göre verileceği, beyan yanlış olsa da takip edilip icra yoluyla tahsil edilemeyeceği yazılıdır. Bu, ayetin koyduğu kuralın bir uygulamasıdır. 1. Kur’an uygarlığını kuranlar bunu doğru anlamışlardır. Öyle düzen kuracaksınız ki, insanlar çıkarları olduğu için vergi versinler. Bir defa malların vergisi ödenmiş ise sigortalanır. Bunun dışında ödedikleri vergiye göre su, elektrik paylarını alırlar. Ödedikleri vergiye göre faizsiz işletme kredisini alırlar. Şeriat düzeninde faizin yerini vergi alır. Bunun dışında işletilmeyen yapılar kamu tarafından istimlak edilir. Çünkü toprak kamunundur, işletilmediği takdirde kamu zarar eder. Ancak gelir getiren işletmelerin tesisleri hakemlerin kararıyla istimlak edildiğinde, o tesislerin bedeli de o tesislerin ödediği vergiyle orantılıdır. Şeriatta insanlar vergi kaçırmakla uğraşmazlar, tam tersine fazla vergi vermek isterler ki bu imkânlardan yararlanabilsinler.
11. وَمَنْ deki وَ nereye atfediyor?
    ye ta’lik ediliyor.
12. Hidayete karşı dalaleti zikretmiş. Dalalet nedir, hidayet nedir?
    Bir yolcu yola çıktığı zaman çöllerde, yaylalarda yol alırken nasıl gideceğini bulamaz. İşaret taşları konur, o taşları takip ederse gideceği yere varır. Bu hidayettir. Yani insanın gayesine ulaşması anlamındadır. Eğer bu işaret taşları kaybolmuşsa ya da kişi işaret taşlarına dikkat etmiyorsa, o zaman çölde veya yaylada bir tarafa sapar ve artık varacağı yere varması imkânsız hale gelir. Buna da dalalet diyoruz.
13. “Kavl et” diyor, ihtidada “kavlet” demiyor, burada diyor neden?

Kişiler ihtida etmişlerse onlarla beraber oluyor, birlikte Kur’an’ın gösterdiği yolda yolculuğa devam ediyoruz. Artık onlara söyleyeceğimiz bir söz yok. Onlar bize eşittir.

Yalova’daki ortaklara söylüyorum, sizinle benim aramda fark yok. Siz de artık benim gibi müminsiniz, aynı haklara ve yetkilere sahipsiniz. İşçilik döneminde olduğu gibi birilerinin diğerlerine emretme yetkisi yoktur. Eşit şartlar altında yapılan sözleşmelere uyulacaktır. Onun için ihtida edenler hakkında قُلْ söz konusu değildir. Hâlbuki burada dalalet edenlere karşı bizim fiili olarak yapacağımız bir şey yoktur. Sadece duymak isterlerse söyleyeceğimizi söyleriz. Onun için burada قُلْ kelimesi getirilir.

1. Münzirler/الْمُنْذِرِينَ kurallı çoğul getirilir, kimlerdir bunlar?

Münzirler Kur’an’a kadar Allah’ın seçtiği peygamberlerdir. Kur’an’dan sonra münzir olanlar kendi kendilerini peygamber vekili kabul eden müminlerdir. Demek ki Kur’an’ı tilavet eden yani okuyup uygulayan kimseler aynı zamanda münzirdirler. Yani siz bu seminerleri okuyan kimseler çevrenizdeki insanlara Kur’an’ı tilavet etmelerini tavsiye edeceksiniz. İnsanların iki görevi var, Kur’an’ı tilavet etmek ve tebliğ yapmak. Ayet buna işaret etmektedir.

1. Bugünkü düzende bu münzirler kimlerdir?

Bugünkü münzirler matematiği öğrenerek Batı ilimlerini kavramaya çalışanlar ile Kur’an Arapçasını öğrenerek Kur’an’ı anlamaya çalışanların ortak olarak oluşturdukları semt kooperatifleri kurucularıdır.

1. Aşağıdaki kavramları karşılaştırınız?
2. تلو-ضلل
   “Tilavet etmek” demek, güneşin ışığını yeryüzüne aksettirmek demektir. Tam aydınlık yoktur ama yeteri derecede aydınlık vardır. Eğer ay ışığı yoksa ortalık karanlıktır ve insanlar yol bulamaz, dalalet içinde olurlar. İçtihat sistemi ay ışığına benzer, ortalığı tam aydınlatmaz, geceyi gündüz yapmaz ama işleri görecek kadar aydınlığı oluşturur. Zanni delil olan içtihatlar da böyledir. İçtihatsız dünya kapkaranlıktır.
3.  نفس- قول  
   ise bu beyinde oluşan bilgiler ve isteklerin ifade aracıdır. Ben sizin ne düşündüğünüzü bilemem ama söylediğiniz sözlerle ne kastettiğinizi bilebilirim. O halde kavl nefsin ifade aracıdır.
4. نذر-قرء  
   “Nezretmek” uyarmak demektir. Kendi dilinle ona olacakları anlatırsın. Yahut bir belge ile gidersin, belgeyi verirsin. O belgenin içinde nezr vardır, uyarma vardır.
   Yalnız başına Kur’an, yalnız başına elçi yeterli değildir. Siz yazılı belge tanzim edeceksiniz, kendiniz gideceksiniz, yazılı belgeyi vereceksiniz ve aynı zamanda anlatacaksınız ama burada bir kural vardır. Önce belgeyi verirseniz, kişi onu okur, yine kavramlarını bilmediği için anlayamaz, birden reddeder, sonra sizin konuşmalarınızı dinlemez. Onun için önce mektup vermeyeceksiniz. Önce anlatacaksınız, sonra da yazılı olarak takdim edeceksiniz.
   İşte Kur’an bu ayetle bizi bu hususlar üzerinde düşünmemeye davet ediyor.
5. أَنْ- أَنَا 
   bize bunları düşündürüyor.
6. لِ- مِنْ 
   gayeyi içerir. Her başlangıç bir gaye içindir, meşhur sebep-sonuç kuralını ifade etmektedir.

Öz Türkçe ile:

“Ve Kuran’ı da aktarmam da (buyruldu). Kim yol bulursa yalnızca kendisi için yol bulmuş olur ve kim şaşarsa ‘Ben sadece uyaranlardanım.’ de.”

Kur’an kelimeleri ile:

“Ve Kur’an’ı tilavet etmek de (emredildi). İhtida eden yalnız nefsi için ihtida etmiş olur ve kim dalalet ederse ‘Ben sadece münzirlerdenim.’ diye kavl et.”

وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَنْ ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَا أَنَا مِنَ الْمُنْذِرِينَ (92)

***

وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (93)

Va QuvLi eLXaMDu LielLAvHı SaYuRiKuM EAvYAvTiHIy Fa TAGRiFUvNa HAV Va MAv RaBuKa Bi ĞAvFiLin GanMAv TaGMaLUvNa

“Ve ‘Hamd Allah’ındır, yakında ayetlerini size gösterecektir. Onları örf edeceksiniz. Rabbin amel ettiklerinizden gafil değildir.’ diye kavlet.”

1. Buradaki وَقُلْ deki وَ nereye atfediyor?
   ‘deki ifade de böyledir.
   demekle bütün söylenenleri aynı zamanda herkese söylemekle görevli olduğumuzu da ifade etmiş oluyor.
   ‘a atfetmiş olabilir. Orada “Arzı dolaşın ve mücrimlerin sonu ne oldu görün,” deniyor. Şimdi de “Size ayetlerini gösterecek.” diyor. Birinci söyleneni bundan 2 asır önceden başlayarak bugüne kadar yapmışlardır. Arkeolojik araştırmaları bu emre uygun olarak yapmışlardır. Şimdi de yeni bir haber vermektedir. İnsanlar arkeolojik çalışmaları yaparak pek çok tespitler yapmışlardır. Birçok tabletler okunmuştur. Ama henüz bu çalışmalar tamamlanmış değildir. Okunamayan yazılar da vardır. Okunduğu halde manaları çözülemeyen yazılar da vardır. O günkü teknik imkânlarla bundan fazlasını yapmak zordu. Ama bugün bundan birkaç sene öncesinde bilgisayar tekniği çok gelişmiştir. Artık kazılar yaparak yeni belgeler ortaya çıkarmanın yanında mevcut belgeleri sınıflandırma, Kur’an Arapçasına tercüme etme, dolayısıyla tüm dillerin anlayabileceği hale sokma ve ona göre yeni tarih oluşturma dönemine girmiş bulunuyoruz.
   Bu ayet bize bu müjdeyi vermekte ve göreve çağırmaktadır.
   
     Sure “Tilavet et ve kavil et” diyerek biter. Tilavet ile kavil arasındaki ilişki nedir?
    şeklinde mana verebiliriz. Orada tilavet, burada kavil vardır. Kavil sadece sözdür. Tilavet ise göstererek de meramı anlatmadır. “Tilavet et ve göster, sonra söyle” diyor. Yani yapmadan, göstermeden söyleme yerine yaptıktan, gösterdikten sonra söyleme emir olunur.
   
   
   Emir şeriat düzenini benimseyen ve getirmek isteyen herkese, özellikle Kur’an’ı kendilerine rehber edinenlere söylenir, onlara emredilir. Her birine ayrı ayrı emredildiği için müfret gelir.
   
   
   “Tilavette” uygulama da vardır. Yani göstererek anlatmayı da içeriğine alır.
   “Kavilde” ise sadece söyleme vardır.
   Hukuk düzeni tilavete değil, kavle dayanır. Haklar insanlar arasında doğar ve tek kaynağı kavildir. Gerçi akrabalık, yakınlık ve emek de hukukun kaynağıdır ama bunların hepsi kavil ile ifade edildiği zaman hukukun konusu olur. Onun için fıkıhta olaylar delil değildir, olayların ifade edildiği kaviller delildir.
   
   
   kelimesinin manası karşılıksız oluşan değerlerdir. Yani birilerinin emekleriyle değil, kendiliğinden ortaya çıkmış değerlerdir. Bu değerler, Allah’ın düzeni ona göre kurmasıyla oluşmuştur.
   Bir yol yaparsınız, onu yapan kimsenin yürümesi içinse burada hamd yoktur. Çünkü bir kimse verdiği emeği kadar yararlanır. Ama aynı yol üzerinde bir ikinci kişi yürürse, o zaman iki misli yararlanılmış olur. İşte bu ikinci yararlanma hamttır. Artan değerdir.
   Kapitalistler bu artan değerin, yolun yapılmasında harcama yapanın hakkı olduğunu söylerler. İşçiye ücreti verilir. Yani 1 misli verilir, 1 misli de sermaye sahibine ait olur.
   Sosyalistler ise artan değerin bu işi yapan işçiye ait olduğunu söylerler. “Kimler yapmışsa onlar yürür. Kalan da yöneticilere aittir.” derler.
   Biz de diyoruz ki, bu artan değer emeksiz elde edildiği için yeri göğü var eden Allah’ındır. O bu düzeni kurmuştur. O da bu artan değeri kendisinin halifesi olan topluluğa bırakmıştır. Topluluk ondan yararlanır. Böylece İslam düzeninin temel kuralını ortaya koymuştur. Bunu sağlayabilmek için de şeriat düzeninde ortaklık sistemi getirilmiştir.
   ” ifadesi ile şeriat düzeninin esasını bildirmiş olur ve bize de bunları ve bu ilkeyi insanlığa anlatma görevi verilmiş olur.
2. Burada سَ gelir, neyi ifade eder?
   harfiyle bildirmektedir. Her zaman beyan ettiğimiz gibi eğer bugün olacaklar olmuyorsa, semt kooperatifleri kurulmamışsa, semt kooperatiflerine taşınmayanlar helak olmuyorsa bu, bizim daha görevlerimizi yapmamış olmamızdan ileri gelmektedir. Biz çalışır Adil Düzen’i örnekleriyle insanlara arz edersek, o zaman sonuç elde edilecektir.
3. Hidayette رَبّ burada ise اللَّه kelimesini zikreder. Rabbin anlamı nedir?
   kelimesi geçer. Allah ayetlerini gösterir, kendi çalışmaları ile değil, Allah’ın beklenmedik iradesi sonucunda oluşur. Onun için Allah’ı zikreder ve o Allah’ın hamd sıfatıyla göstereceğini beyan eder.
4. “O ayetleri tanıyacaksınız” diyor. Bu ne demek?
   harfi ile “Siz onları tanıyacaksınız”; “Tarif edeceksiniz” diye ekler. Yani gelecekte insanların Adil Düzen’i anlayacakları, Allah’ın onlara anlatacağı ifade edilmiş olur.
   Öyle olaylar cereyan edecektir ki ortaklık sisteminde söylenenlerin dışında çıkar bir yol olmayacağını görecekler ve şeriat/hukuk düzenini tasdik edeceklerdir. Korkularından veya çıkarlarından dolayı değil, kanıtlarını gördüklerinden dolayı Kur’an’ın şeriat düzenini bilecekler, anlayacaklardır. Bu da bize büyük bir müjdedir, üçüncü binyıla insanlığın inanarak geçeceğinin müjdesidir.
   İnsanlar yeni düzeni hep inanarak kabullenmezler. Çıkarları veya korkuları onları kabule zorlar. Bu kabul gerçek kabul değildir. Fırsat buldukça geriye dönerler. 1400 sene evvel ezan okunmuştur, hala okunur. Çünkü insanlar onu maruf olarak kabullenmişlerdir. Oysa Mustafa Kemal ezanı silah zoruyla Türkçeleştirmiştir. İnsanlar 20 seneye yakın sanki kabul etmişler gibi Türkçe okumuşlardır. Ama Adnan Menderes ilk fırsatta bir kanun çıkarmış, isteyen Arapça isteyen Türkçe okusun denilmişse de bir tek müezzin bile minarede “Tanrı uludur” şeklinde okumamıştır. Kanun yürürlüğe girer girmez hepsi “Allahu Ekber” demiştir.
   İşte, zorla kabul ettirilenle inandırılarak kabul ettirilen arasında bu fark vardır.
5. وَ harfi ile atfederek Rabbin diyor; Allah ile Rab kelimesini karşılaştırınız.
   Bir düzen o anda mevcut kurallarla yönetilir. Kâinatı Allah sünnetullah içinde yönetir. Topluluklar da mevcut kanunlarla yönetilir. Ama Allah kâinatı durağan olarak yani statik olarak yaratmamıştır. Kâinat evrimleşir, insanlık da uygarlaşır. Kâinatı var etme ve kâinatı mevcut düzen içerisinde yönetme, onu uygarlaştırma Allah’ın iradesidir, fiilidir. “Allah” kelimesi deyince, bütün bu olanları yapanı kastetmiş oluruz. Ancak Allah için durağan bir kâinatın bir gereği yoktur. Çünkü O’nun buna ihtiyacı yok. O’nun ihtiyacı O’nun tanrılığını gösteren şuurlu varlıkları var etmesindedir. Yani Allah, Allahlığını ancak onlarla gösterir. Bu da evrim içinde olmayı gerektirir. İradeli varlıklar olmalıdır ki Allah’ın ilahlığını bilsinler. Demek ki Allah’ın gayesi evrimdir, Rab’lıktır. Bundan dolayıdır ki Allah’ın en çok zikredilen sıfatı Rab sıfatıdır. İşçilik döneminden ortaklık dönemine geçme de işte bu Rab sıfatının tezahürüdür.
6. Buradaki مَا ne Ma’sıdır?
   kelimesi hem mastar hem de olumsuzluk anlamındadır.
7. Buradaki وَ ne Vav’ıdır?
   Hal vavı olarak alabiliriz. “Size gösterecektir, çünkü Rabb’ınız sizin amellerinizi gözetlemektedir.” denmiş olur.
8. Gafil olmak ne demektir?
   Gaflet içinde olmak, geleceği görmemek, olayların farkında olmamak demektir.
9. Allah gafil ile neye işaret ediyor?
   “Ayetlerini size gösterecek, siz de onu tanıyacaksınız” diyor ve ondan sonra da “Amel ettiklerinizden gaflet içinde değildir” diyor. Gaflet, aslında bilirsiniz ama hatırınıza gelmez. O kadar başka konular üzerine dalarsınız ki esas konuyu unutursunuz.
   Sermaye bu oyunu çok oynar. Konular icat eder, insanların görüşlerini oraya yöneltir ve kendi bildiğini onların gafleti içinde uygular. Böylece işleri yürüttüğünü sanır. Hâlbuki Allah buna izin verir. Bunu yapanları gaflet içinde bırakır. Çıkmaz yolları çıkar olarak görürler ve çıkar yolları aramazlar. Çünkü Allah ihtida edene hidayet eder, hidayeti istemeyenlere hidayet etmez. Allah’ı gaflet içinde sananlar kendileri gaflet içindedirler.
   Kur’an’a inanan birçok kimsenin Kur’an’ın yolundan değil de şeytanın yolundan yürümesi onların gaflet içinde olmalarından dolayıdır. Allah’ı gafil zannedip fırsattan istifade ederek şeriatın dışına çıkma cesaretleri buradan gelir. Allah bu son ifadeyle bugünkü insanların Allah’ı gafil sanmalarını hatırlatır.
10. Sure amel ile bitiyor. Biraz önce de amel ile biten ayet vardı, ne anlatmak istiyor?
    İnsanları meşgul eden zaman zaman değişik konular vardır.
    Günümüzü meşgul eden konu da ameldir, üretimdir. Peygamberler o devrin halkını meşgul eden konularda mucizelerini göstermişlerdir. Biz de bugün, bugünkü sorunları çözecek konuda Kur’an’ın mucizesini göstermek durumundayız.
    Bugünkü insanlar 2 şey düşünürler, işsizlik ve enflasyon. Bunu çözen Allah’ın ayetlerini göstermiş olur. Böylece ayet diyor ki; Adil Düzen ortaklığına dayanan şeriat düzeni bu sorunları çözer. Kur’an eskiden olduğu gibi şimdi de mucizesini gösterecektir.
11. عَمَّا daki عَنْ neyi ifade eder?
    ismi mevsuldür. “Amel ettiklerinizden gafil değildir” demek sizi amellerinizde başıboş bırakmaz demektir.
    Atölyemizde çalışanlar söylediklerimi yapmadıklarında onları serbest bırakırım. Ne yaptıklarından haberim olmaz, bildiğinizi yapın derim ve yaparlar; atölyeye indiğim zaman hiç beklemediğim şeyleri görürüm. Yani ben onların amel ettiklerinden gafilim demektir.
    İşte, “Allah böyle gaflet içinde değildir” demektir. O da benim gibi insanları söz dinlemedikleri zaman serbest bırakır. Onlar da istediklerini yaparlar. Ama Allah benim gibi yapmıyor, onların yaptıklarını takip ediyor, takdirini değiştirecek bir işe kalkışırlarsa müdahale ediyor, “Dur” diyor. “Size verdiğim izin buraya kadardır.” diyor.
    Ben kendimi misal olarak anlattım. Ama bütün insanlar benim gibidir. Bir şey yapmak isterler, yapamayınca da bırakırlar. Allah ise böyle değildir. O her istediğini her zaman yapar. Sadece O’nun izin verdiği sınırlar içinde insanlar istediklerini yaparlar.
12. Aşağıdaki kavramları karşılaştırınız.
13. رءي-قول
    ile ifade edilir. Kaviller de sadece reyleri ifade etmek için vardır.
14. عمل-عرف
    de uygulamayı ifade etmektedir. Projesiz amel bir işe yaramaz. Amelsiz proje de bir şey ifade etmez.
    Biz 50 senedir şeriat projesini hazırlıyoruz. Bugün bu proje oluşmuş durumdadır. Eğer semt kooperatiflerini kurarsak, o zaman irfan ile amel birleşmiş olur ve istenen gayeye varılmış olur. Bugünkü Millî Görüşçüler ve cemaatler proje oluşmadan amel etmeye başladılar ve sonunda istenen olmadı. Tarikatlar da projelerimiz yoktur diye amel etmiyorlar.
    İşte o ayette bu hatırlatılıyor. Proje ve uygulama birlikte ele alınmalıdır.
15. حمد-غفل
    kelimesi birbirine eşleşmiş olur. Biri marife diğeri nekredir. Uzak bir eşleşmedir ama eşleştirilmiştir.
    Allah bunlar üzerinde düşünmemizi buyurur. Manası şudur.
    Hamd, emek verilmeden dolayısıyla bilinçsiz bir şekilde kendiliğinden oluşur. Dağ başında bir ev yaparsınız, bu evin değeri çok azdır. Daha sonra başkaları da gelir evler yaparlar. Onların gelmesi sizin bilginize ve iradenize tabi değildir. Bir bakarsınız ki orası köy olur. 1 liralık değerdeki plan sayesinde yer 5 lira eder. İşte, hamda layık olan değer böyle bizim bilincimizin dışında oluşan değerdir.  Bunun için bu ayette eşleştirilmiştir.
16. ربب-ءيي
    kelimeleri eşleştirilir. Eğitimin temel kuralı öğrenenin aktif olmasıdır. Kişiye biz öğrenme imkânlarını sağlarız. Nasıl öğreneceğini öğretiriz. Soracağı sorular olursa izah ederiz. Ama biz sonuçları ona söylemeyiz. Kendisinin kendi çabasıyla öğrenmesini isteriz. İnsanın kendi kendisinin rabbi yani eğitimcisi olması istenir. İçtihat da budur. İnsan içtihat yaparken Allah’ın halifesi olur ve kuralları koyar. Sonra da O’nun kulu olur, onu icra eder.
    kelimesi bunu ifade etmek için eşleştirilir.
    Test usulü imtihan doğrudur ama test usulü tedrisat yanlıştır. Yani biz ders verirken çocuğa evet veya hayır nasıl denilecektir şeklinde öğretmeyeceğiz. Kendisi öğrenecek ve biz onun öğrenip öğrenmediğini soracağımız yeni sorular ile tespit edeceğiz.
17. بِ-لِ    
    ise gayedir. Sebep gaye içindir. Sebepler gayeler için işlendiğinden birbirleri ile sıkı ilişkileri vardır. Ayet bunu hatırlatır.
18. فَ-عَنْ
    da ayırdığı yerde etkilere sebep olur.
    ile eşleştirilir.
19. مَا-مَا
    getirilerek tahsis eder, diğerinde ise toptan nefyeder. Tahsisin nefiy olup olmadığı usulcüler arasında uzun tartışmalara sebep olmuştur. Hanefilere göre tahsis nefiydir. Burada Hanefilerin görüşü desteklenir.
20. سَ-الَّله
    harfinin muzari üzerindeki etkisinin de değerlendirilmesi gerekir demektir.

Öz Türkçe ile:

“Ve ‘Değer Allah’ındır. Yakında kanıtlarını size gösterecektir. Onları tanıyacaksınız. Yetiştiricin işlediklerinizden dalgın değildir.’ de.”

Kur’an kelimeleri ile:

“Ve ‘Hamd Allah’ındır, yakında ayetlerini size gösterecektir. Onları örf edeceksiniz. Rabbin amel ettiklerinizden gafil değildir.’ diye kavlet.”

وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (93)

***

GENEL YORUM

Sureyi değerlendirelim.

Sure bugünün yani üçüncü binyılın gelişini anlatan 3 sureden biridir. Bunlar طسم sureleridir. Ortadaki bir suredir. Birinci ve sonuncu surelerde م harfi vardır. Bunda yoktur. Her 3 surede de Musa’dan bahsedilir. Diğer peygamberlerden de bahsedilir. İsa’dan bahsedilmez. Son surede yalnız Musa Peygamber’den bahsedilir.

Böylece bugünkü uygarlıkta en çok etkisi olan Peygamber Musa’dır. Oysa en çok müntesibi olan Peygamber İsa’dır. Ondan hiç bahsedilmez.

Bunun iki sebebi vardır. Biri, Peygamber İsa tarikat ehlidir, şeriat ehlinden değildir. Peygamber Musa ise şeriat ehlindendir, tarikat ehlinden değildir. Kur’an Peygamberi ise her ikisi ile görevlidir. Birinci Kur’an uygarlığı başlangıçta şeriata dayanmıştır. Sonra içtihat kapısı ile ilgili yasaklamalar başlayınca Müslümanlar tarikata yönelmişlerdir. Bütün bu gelişmeler hayır olmuştur.

Bugünkü insanlar şeriatı nerdeyse tamamen bırakmışlardır. Dinleri yalnız tarikat olarak anlatırlar. Üçüncü binyıl uygarlığının doğuşu yeniden şeriat düzeninin filizlenmesiyle olacaktır. Bundan dolayıdır ki bu surede yalnız şeriatla ilgili peygamberlerden bahsedilmiş, özel olarak da Musa ele alınmıştır.

Bunun başka sebebi ortaklık düzeninin işçilik düzeninden gelmiş olmasıdır. İşçilik düzeninin mimarları ve patronları İsrail oğullarıdır. Biz işçilik düzeninden ortaklık düzenine geçerken İsrail oğullarından iktidarı devralmış olacağız. Yani biz İsrail oğulları ile karşılaşırken ilimde, ahlakta veya siyasetten çok onlarla ekonomide çatışacağız ve zaferimiz ekonomide olacaktır. Biz savaşmayacağız. Savaş çıksa bile bizimle onlar arasında çıkmayacaktır. Onlar kendi aralarında kanlarını akıtacaklardır. 2. Cihan Savaşı kendi aralarında olmuştur. Üçüncü cihan savaşı da olursa yine kendi aralarında olacaktır.

DOĞU VE BATI UYGARLIKLARI

***********

***